اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِنهُم مَن يَقُول‌ُ ائذَن لِي وَ لا تَفتِنِّي أَلا فِي الفِتنَةِ سَقَطُوا وَ إِن‌َّ جَهَنَّم‌َ لَمُحِيطَةٌ بِالکافِرِين‌َ (49)
و از اينکه منافقين هست کسي که ميگويد بمن اذن ده که بمانم و خارج نشوم و مرا در هلاکت مينداز آگاه باشند که اينها بسبب نفاق باطني خود در هلاکت افتادند و محققا جهنم آنها را و تمام کفار را احاطه کرده.
چنانچه در آيه ديگر ميفرمايد يَوم‌َ نَقُول‌ُ لِجَهَنَّم‌َ هَل‌ِ امتَلَأت‌ِ وَ تَقُول‌ُ هَل مِن مَزِيدٍ ق آيه 29.
وَ مِنهُم مَن يَقُول‌ُ ائذَن لِي وَ لا تَفتِنِّي بعضي گفتند مراد قائل از اينکه افتنان ابتلاء ببنات و دختران روميست که آنها را بنات اصفر ميگفتند نظر به اينکه از دو نژاد از سفيد پوست رومي و سياه پوست حبشي بوجود آمده بودند، و بعضي گفتند مراد اينست که اگر بيائيم ميترسيم بفرامين شما عمل نکنيم و بعذاب مخالفت مبتلاء شويم يعني ما را بمعصيت نينداز. بعضي گفتند نظر به اينکه بر ما ميسّر نيست خروج و در عسر و حرج دچار ميشويم بما اجازه وقوف بده که در محذور نيفتيم لکن ميفرمايد بِسم‌ِ اللّه‌ِ الرَّحمن‌ِ الرَّحِيم‌ِ الم أَ حَسِب‌َ النّاس‌ُ أَن يُترَکُوا أَن
جلد 8 - صفحه 235
يَقُولُوا آمَنّا وَ هُم لا يُفتَنُون‌َ وَ لَقَد فَتَنَّا الَّذِين‌َ مِن قَبلِهِم فَلَيَعلَمَن‌َّ اللّه‌ُ الَّذِين‌َ صَدَقُوا وَ لَيَعلَمَن‌َّ الکاذِبِين‌َ عنکبوت آيه 1 و 2، يعني ما را در معرض امتحان در نياور بگذار بحال خود باشيم.
أَلا فِي الفِتنَةِ سَقَطُوا بنا بر قول مفسرين يعني در مخالفت امر بخروج لکن ظاهر اينست که شما امتحان خود را داديد در غزوه احد که قبلا اشاره فرمود و از ايمان ساقط شديد و کفر و نفاق و عدم ايمان خود را آشکار کرديد و جايگاه شما معين شد که جهنم است وَ إِن‌َّ جَهَنَّم‌َ لَمُحِيطَةٌ بِالکافِرِين‌َ هيچ کافري نيست که از حيطه جهنم خارج باشد طبيعي، مشرک، يهود، نصاري، مجوس، منافق، مرتد و ساير طبقات کفار و البته مراد غير قاصرين از اطفال و مجانين و امثال آنها است زيرا البته و لو اطلاق کافر بر آنها ميشود و احکام کفر بر آنها في الجمله جاري است لکن مسلّما معذب نخواهند بود.