«تَزْهَقَ» به معناى خارج شدن همراه با دشوارى و تأسّف و حسرت است.
نهى خدا از تعجّب، دليل بر وجود اين تعجّب در پيامبر نيست، بلکه از باب به در بگو ديوار بشنود، جنبهى پيشگيرى دارد.
در نهجالبلاغه، لحظات جان دادن گروهى ترسيم شده است که اموالشان در آن هنگام، در برابر چشمشان جلوه مىکند و از اينکه آنها را مىگذارند و مىروند، عذاب مىکشند. «2»
راههاى عذاب شدن به وسيلهى مال از اين قبيل است: عذاب در تهيّه آن، در نگهدارىِ آن از سرقت و حريق و مردم حسود، به جا گذاشتن و رفتن هنگام جان دادن، پاسخگويى در قيامت براى چگونگى تهيّه و مصرف آن.
«1». در داستان يوسف، زليخا تمام درها را با دست خود بست و از يوسف کام خواست. اما يوسف عليه السلام به سوى در فرار کرد و زن هم به دنبال او مىدويد. در اين صحنه يوسف و زليخا از نظر ظاهر و حرکات فيزيکى، هردو مىدويدند، امّا انگيزهى يکى فرار از گناه و انگيزهى ديگرى گناه کردن بود. و اين است معناى نقش نيّت و انگيزه در اعمال انسان.
«2». نهجالبلاغه، خطبه 108.
جلد 3 - صفحه 440