در شأن نزول آيه گفتهاند: گروهى از منافقان، تصميم گرفتند شتر پيامبر را در بازگشت از جنگ تبوک در گردنهاى رَم دهند تا پيامبر صلى الله عليه و آله کشته شود. رسول خدا از تصميم آنان از طريق وحى با خبر شد.
در حالى که عمّار و حُذيفه از جلو و پشت سر حضرت مراقب بودند، به گردنه رسيدند و منافقان حمله کردند. پيامبر آنان را شناخت و نامشان را به حُذيفه گفت. او پرسيد: چرا فرمان قتلشان را نمىدهى؟ فرمود: نمىخواهم بگويند که محمّد صلى الله عليه و آله چون به قدرت رسيد، مسلمانان را کشت. «1»
منافقان در غياب پيامبر، از روى استهزا مىگفتند: او مىخواهد کاخهاى شام را تسخير کند! اين آيه نازل شد و آنان را تهديد به رسوايى کرد. «2»
کلمهى «سُورَةٌ»، يعنى مجموعهاى از آيات الهى. اين کلمه براى 114 سورهى قرآن، اصطلاح شده است، و در همان صدر اسلام، براى همه شناخته شده بود.
«1». تفاسير الميزان، فىظلالالقرآن، مجمعالبيان، کبيرفخررازى و نمونه.
«2». تفسير مجمعالبيان.
جلد 3 - صفحه 455