تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطَ کانُوا هُوداً أَوْ نَصارى قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ (140)
أَمْ تَقُولُونَ: يا اينکه مى‌گوئيد اى اهل کتاب، إِنَّ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ: بدرستى که حضرت ابراهيم عليه السّلام و اسماعيل عليه السّلام و اسحق عليه السّلام، وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطَ: و يعقوب و اولادان او، کانُوا هُوداً أَوْ نَصارى: بودند يهودى يا نصرانى؛ قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ: بگو اى پيغمبر به
«1» منهج الصادقين، جلد اوّل، صفحه 310.
«2» بحار الانوار، جلد 70، صفحه 242، حديث 9.
تفسير اثنا عشرى، ج1، ص: 271
ايشان بر سبيل توبيخ: آيا شما داناتر هستيد به اديان پيغمبران، أَمِ اللَّهُ: يا خداى تعالى که ايشان را بدان مبعوث ساخته. پس از کجا حکم يهوديت و نصرانيت آنها را نمائيد، وَ مَنْ أَظْلَمُ: و کيست ظالمتر (استفهام انکارى) يعنى نيست ظالمتر، مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ: از کسى که کتمان کند شهادتى را که ثابت باشد نزد او از جانب خدا. مراد تبيين خدا است صحت نبوت حضرت خاتم را، يا نيست ظالمتر از کسى که کتمان کند شهادت را نزد خود از خدا، يعنى لازمه قول شما آنست که هيچ کس از خدا ظالمتر نباشد اگر کتمان شهادت نمايد نزد خود و بندگان خود را در گمراهى اندازد. تعالى الله عن ذلک علوا کبيرا. يعنى اگر حضرت ابراهيم عليه السّلام و پيغمبران مذکوره يهودى يا نصرانى بودند، البته حق تعالى اخبار مينمود و شهادت مى‌داد. و چون فرمود: ما کانَ إِبْراهِيمُ يَهُودِيًّا وَ لا نَصْرانِيًّا: نبود ابراهيم عليه السّلام يهودى و نه نصرانى بلکه به ملت اسلام بوده و پيغمبران تابع حضرت ابراهيم عليه السّلام بودند در دين به اتفاق، پس معلوم و محقق يابد که شما در اين ادعا و نسبت دروغگو باشيد و افترا نموديد بر او. وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ: و نيست خدا غافل از آنچه مى‌کنيد از کتمان حق و تکذيب قرآن و انکار پيغمبر آخر الزمان صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پس بترسيد از جزا دادن خدا بر اعمال شما به آنچه مستحق باشيد از عقاب.
نکته: مِمَّنْ کَتَمَ شَهادَةً بنابر معنى دوم «من» متصل به کتمان باشد.