اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لکِن‌ِ الرَّسُول‌ُ وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا مَعَه‌ُ جاهَدُوا بِأَموالِهِم وَ أَنفُسِهِم وَ أُولئِک‌َ لَهُم‌ُ الخَيرات‌ُ وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ (88)
لکن رسول اکرم [ص] و کساني که حقيقة ايمان آورده‌اند بهمراهي حضرت رسالت جهاد ميکنند هم باموال خود که صرف در جهاد و في سبيل اللّه ميکنند و هم بجانهاي خود که در معرکه قتال با کفار جان بازي ميکنند و اينها هستند که مخصوص آنها است جميع خيرات و اينها هستند که رستگار شدند.
لکِن‌ِ الرَّسُول‌ُ استدراک از سابقين منافقين است که تقاعد کردند حضرت رسالت بنفس نفيس خود در جهاد حاضر ميشد با کمال شهامت و شجاعت که از امير المؤمنين عليه السّلام مرويست که فرمود ما هر وقت که در جهاد سخت ميشد امر پناهنده بحضرت رسول ميشديم.
وَ الَّذِين‌َ آمَنُوا مَعَه‌ُ بايمان واقعي باطني حقيقي نه مثل منافقين که فقط صورة و ظاهر باشد با حضرت رسالت و بهمراهي آن بزرگوار جاهَدُوا بِأَموالِهِم يعني بهترين مصرف مال را صرف دين ميدانستند چه براي تجهيزات جنگي و چه ساير مصارف خيريه و انفسهم ميدانستند اگر بکشند يا کشته شوند
جلد 8 - صفحه 288
سعادتمند ميشوند چنانچه در همين سوره آيه 52 گذشت قُل هَل تَرَبَّصُون‌َ بِنا إِلّا إِحدَي الحُسنَيَين‌ِ الاية يا فتح يا شهادت.
وَ أُولئِک‌َ لَهُم‌ُ الخَيرات‌ُ الخيرات جمع محلي بالف و لام دال بر عموم است شامل جميع خيرات دنيوي و اخروي و مثوبات و تفضلات و درجات و مراتب و شئونات ميشود و احتياج بتفسير بعض مفسرين که حمل بر يک جمله از آنها کرده‌اند نداريم.
اشکال- اينکه ما نظر ميکنيم بعض اينکه مجاهدين مبتلاء ببسياري از بليات ميشدند حتي مثل امير المؤمنين که افضل مجاهدين بود چه اندازه بلاء و مصيبت بآن سرور وارد شد که بفرمايد
(ما زلت مظلوما منذ قبض رسول اللّه صلّي اللّه عليه و آله و سلّم)
يا بفرمايد
(صبرت و في العين قذي و في الحلق شجي)
جواب- تمام اينکه بليات باعث ارتفاع درجات و ازدياد مثوبات ميشد و عين خيرات است حتي از سيّد إبن طاوس نقل ميکنند که فرمود اگر ما دستور نداشتيم که بايد براي مصائب اينکه خانواده محزون و عزادار باشيم ميگفتيم بايد خوشحال باشيم که اينها بچه مقامات و درجات عاليه نائل شدند.
وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ المُفلِحُون‌َ فلاح و رستگاري نصيب کسي ميشود که جامع جميع خيرات باشد از عقائد حقه و علوم الهيه و صفات حسنه و اعمال صالحه و درجات عاليه نکتة- در جمله اولي بلام اختصاص بيان فرمود لهم الخيرات که ديگران جامع جميع خيرات نيستند و در اينکه جمله فقط بيان فلاح آنها را نمود که فلاح و رستگاري اختصاص بمجاهدين ندارد اعمال صالحه ديگر هم باعث فلاح ميشود.