اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ جاءَ المُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعرابِ لِيُؤذَنَ لَهُم وَ قَعَدَ الَّذِينَ کَذَبُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنهُم عَذابٌ أَلِيمٌ (90)
و آمدند عذرخواهان از اعراب باديهنشينان به اينکه بآنها اذن و اجازه دهي در قعود و ترک جهاد و قعود کردند کساني که دروغ گفتند خدا و رسول او را زود باشد اصابه کند کساني را که کافر شدند از آنها عذاب دردناک.
اينکه آيه شريفه را مفسرين مختلف معني کردند و لکن آنچه بنظر ميرسد و ميتوان از ظاهر آيه استفاده نمود آنکه اعراب بدوي آمدند خدمت حضرت و عذرخواهي کردند که ما معذور هستيم از خروج و جهاد که مفاد جمله وَ جاءَ المُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعرابِ است و معذّر در اصل معتذر بوده از باب افتعال که طلب عذر باشد تا در ذال ادغام شد بواسطه قرب مخرج و چون التقاء ساکنين محال است عين را فتحه دادند معذر شد، و اينکه اعراب دو دسته بودند يک دسته واقعا معذور بودند چنانچه در آيه بعد بيان ميفرمايد و يک دسته تقلب کردند و خود را بصورت معذور درآوردند که باين جهت کافر شدند و هر دو دسته خدمت حضرت اجازه خواستند لِيُؤذَنَ لَهُم حضرت آنهايي که حقيقة معذور بودند اجازه داد و اما غير معذورين بدون اجازه توقف کردند وَ قَعَدَ الَّذِينَ کَذَبُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ يعني دروغ بخدا
جلد 8 - صفحه 290
و رسول گفتند که ما معذور هستيم و اينها کافر شدند و سَيُصِيبُ الَّذِينَ کَفَرُوا مِنهُم يعني من الاعراب عذاب اليم چه در دنيا و چه در آخرت.