اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هُنالِک‌َ تَبلُوا کُل‌ُّ نَفس‌ٍ ما أَسلَفَت وَ رُدُّوا إِلَي اللّه‌ِ مَولاهُم‌ُ الحَق‌ِّ وَ ضَل‌َّ عَنهُم ما کانُوا يَفتَرُون‌َ (30)
اينکه موقع است که مي‌يابد هر نفسي آنچه را پيش فرستاده و آنها را برميگردانند بسوي پروردگار که صاحب اختيار آنها است بولايت حقه حقيقيه و نمي‌يابند
جلد 9 - صفحه 377
و از دست ميدهند آنچه را که بودند افتراء ميزدند و تکذيب ميکردند و دروغ ميگفتند.
هنالک يعني در اينکه موقع که روز جزاء باشد تبلو بيابد و ظاهر شود و مشاهده کند کل‌ّ نفس هر صاحب نفسي ما أَسلَفَت آنچه پيش فرستاده که در جاي ديگر ميفرمايد وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً کهف آيه 47، و در کيفيت حضور اعمال بعضي گفتند اعمال مجسم ميشود، بعضي گفتند مراد جزاي اعمال است، بعضي گفتند مراد نامه عمل است که لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا کَبِيرَةً إِلّا أَحصاها کهف آيه 47.
تحقيق کلام اينست که کلمه تبلوا در اينکه آيه و وجدوا در سوره کهف دلالت ندارد بر رؤيت بچشم و بصر تا محتاج باين تأويلات باشيم بلکه يافتن بمعني معرفت و علم و ظهور در ذهن است بهر وسيله که باشد بمشاهده نامه عمل يا شهادت اعضاء و جوارح يا مشاهده جزاي آنها يا شهادت ملائکه و انبياء و ائمه عليهم السلام کارهاي آنها را براي آنها مکشوف ميشود که ميفرمايد فَکَيف‌َ إِذا جِئنا مِن کُل‌ِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئنا بِک‌َ عَلي هؤُلاءِ شَهِيداً نساء آيه 45.
وَ رُدُّوا آورده ميشوند إِلَي اللّه‌ِ در پيشگاه عرش ربوبي مَولاهُم‌ُ الحَق‌ِّ ولايت کليه حقّه حقيقيه ذاتيه اختصاص باو دارد که بحق حکم ميفرمايد و خردلي ظلم و اجحاف در حکم او نيست.
وَ ضَل‌َّ عَنهُم ما کانُوا يَفتَرُون‌َ بتها و رؤساء و آباء و کساني را که متابعت ميکردند و ميگفتند هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِندَ اللّه‌ِ يونس آيه 19 و خيال ميکردند که اينها دست‌گيري ميکنند و دفع بليات مينمايند گم ميشوند و آنها را نمي‌يابند
378