نکته‌های تفسیر نور

خداوند در برخى آيات مى‌فرمايد: «اذْکُرُوا نِعْمَتِيَ» «1» نعمت‌هاى مرا ياد کنيد. ولى در اين آيه مى‌فرمايد: «فَاذْکُرُونِي» ياد خود من باشيد. و اين بخاطر درجات شناخت و معرفت مردم است. بگذريم که ياد خداوند، زمينه‌ساز شکر است و لذا بر شکر مقدّم شده است. اين آيه، نشانگر نهايت لطف خداوند به بنده است. انسانى که جهل، فقر، فنا و حقارت، از ويژگى‌هاى اوست، چقدر مورد لطف قرار گرفته که خداوندِ عليم، غنى، باقى و عزيز به او مى‌گويد: مرا «1». بقره، 40. جلد 1 - صفحه 234 ياد کن تا ترا ياد کنم. مگر ياد کردن ما چه ارزشى دارد؟ مگر نه اين است که ياد کردن ما نيز خود توفيقى از سوى اوست؟ ياد کردن خدا تنها با زبان نيست، با دل و جان بايد خدا را ياد کرد. ياد خدا هنگام گناه و دست کشيدن از آن، ياد واقعى است. و شايد بهترين نوع ياد کردن خداوند، نماز است که فرمود: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِي» «1» با اينکه شکر، يکى از مصاديق ذکر خداست، ولى نام آن جداگانه در کنار ذکر آمده و اين نشانه‌ى اهميّت شکر، به عنوان مصداق بارز ذکر است. خداوند، با انسان داد وستد مى‌کند و هيچ‌کارى از انسان را بى‌بهره نمى‌گذارد: «فَاذْکُرُونِي أَذْکُرْکُمْ»، «أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ بِعَهْدِکُمْ» «2»، «فَافْسَحُوا يَفْسَحِ اللَّهُ لَکُمْ» «3» امام باقر عليه السلام در ذيل اين آيه، يکى از مصاديق ذکر خدا را، تسبيحات حضرت زهرا شمردند که 34 مرتبه الله اکبر، 33 مرتبه الحمد لله و 33 مرتبه سبحان‌الله مى‌باشد. «4» موانع ذکر خداوند: الف: شيطان. «فَأَنْساهُمْ ذِکْرَ اللَّهِ» «5» شيطان، آنها را از ياد خدا غافل کرد. ب: تکاثر و رقابت‌ها. «أَلْهاکُمُ التَّکاثُرُ» «6» شما را افزون‌خواهى، سرگرم ساخت. ج: آرزوها و خيال. «وَ يُلْهِهِمُ الْأَمَلُ» «7» آرزو، آنها را سرگرم نمود. اثرات ياد خدا: * ياد نعمت‌هاى او، رمز معرفت و شکر اوست. * ياد قدرت بى پايان او، رمز توکّل به اوست. * ياد علم و آگاهى او، رمز حيا و تقواى ماست. * ياد الطاف او، رمز محبّت به اوست. * ياد عدالت او، رمز خوف از اوست. * ياد امدادهاى او، رمز اميد و رجاست. «1». طه، 14. «2». بقره، 40. «3». مجادله، 11. «4». تفسير نورالثقلين، ج 1 ص 140. «5». مجادله، 19. «6». تکاثر، 1. «7». حجر، 3. جلد 1 - صفحه 235