اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَقال‌َ المَلَأُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن قَومِه‌ِ ما نَراک‌َ إِلاّ بَشَراً مِثلَنا وَ ما نَراک‌َ اتَّبَعَک‌َ إِلاَّ الَّذِين‌َ هُم أَراذِلُنا بادِي‌َ الرَّأي‌ِ وَ ما نَري لَکُم عَلَينا مِن فَضل‌ٍ بَل نَظُنُّکُم کاذِبِين‌َ «27»
پس از فرمايش حضرت نوح عليه السّلام و دعوت قوم آنها دو دسته شدند يک دسته ايمان آوردند و يک دسته کافر شدند. پس گفتند کساني که کافر شدند از قوم نوح نمي‌بينيم تو را مگر يک بشر مثل ما و نمي‌بينيم تو را کسي متابعت تو را کرده باشد مگر کساني که آنها از آدمهاي پست و رذل ما محسوب ميشوند، در ابتداء نظر فقير و بي‌اهميت هستند و ما نمي‌بينيم از براي شما که بر ما فضيلتي داشته باشيد بلکه گمان ميکنيم شما را دروغگويان.
جلد 11 - صفحه 37
فَقال‌َ المَلَأُ الَّذِين‌َ کَفَرُوا مِن قَومِه‌ِ فاء تفريع است يعني پس از آنکه نوح عليه السّلام دعوي رسالت کرد و فرمود إِنِّي لَکُم نَذِيرٌ مُبِين‌ٌ کفار قوم باو گفتند ما نَراک‌َ إِلّا بَشَراً مِثلَنا بتوهّم اينکه رسول بايد از جنس غير بشر باشد يا ملک باشد يا مخلوق ديگري و حال آنکه اگر ملک هم باشد بايد بصورت بشر باشد تا بتواند با بشر تماس بگيرد و با زبان آنها تکلم نمايد لذا ميفرمايد وَ لَو جَعَلناه‌ُ مَلَکاً لَجَعَلناه‌ُ رَجُلًا وَ لَلَبَسنا عَلَيهِم ما يَلبِسُون‌َ انعام آيه 9 بلکه بايد بلسان قوم باشد وَ ما أَرسَلنا مِن رَسُول‌ٍ إِلّا بِلِسان‌ِ قَومِه‌ِ لِيُبَيِّن‌َ لَهُم ابراهيم آيه 4.
وَ ما نَراک‌َ اتَّبَعَک‌َ إِلَّا الَّذِين‌َ هُم أَراذِلُنا بادِي‌َ الرَّأي‌ِ مراد از اراذل آدمهاي بي‌عرضه و بي‌اعتبار و فقير که مورد اعتناء و اهميت نيستند در مقابل اعيان و اشراف و اغنياء که مورد احترام و اعتناء هستند و خود را بزرگان قوم تصور ميکنند کساني که بحضرتش ايمان آورده بودند دسته اول بودند که آنها را در ابتداء رؤيت که معني بادي الرأي است اراذل ميدانستند و غافل از اينکه هميشه اهل دين و اهل آخرت همين طائفه بودند زيرا آلوده بزخارف دنيا نشده بودند و بالعکس اعيان و اشراف غرق شهوات و هواهاي نفسانيه و مرتکب ملهيات حتي در زمان حاضر آنچه در مساجد و مجالس ديني مشاهده ميشود همين اشخاص متوسط هستند و در مراکز فساد اعيان و اشراف مشاهده ميشوند، بلي فقير تهي دست که گفتند «الفقر سواد الوجه في الدارين» از هر دو دسته خارج هستند و در هر دو قسم مراکز براي کلش و گدايي حاضر ميشوند و جز بند و کلاشي نظري ندارند.
وَ ما نَري لَکُم عَلَينا مِن فَضل‌ٍ البته اهل دنيا فضل و کمال را باسم و رسم و عنوان و جاه و مقام ميدانند لذا اشخاص متدين متقي را پست ميشمارند و حال آنکه خداوند معين فرموده إِن‌َّ أَکرَمَکُم عِندَ اللّه‌ِ أَتقاکُم حجرات آيه 13.
بَل نَظُنُّکُم کاذِبِين‌َ تعبير بظن براي اينست که يقين بکذب ندارند زيرا
جلد 11 - صفحه 38
هيچگونه مدرکي براي بطلان دعوي رسالت در دست آنها نيست جز تقليد آباء و عصبيت و عناد و اينها منشأ يقين نيست و تمام کفار در جميع اعصار جز ظن بر خلاف ندارند لذا ميفرمايد وَ إِن هُم إِلّا يَظُنُّون‌َ بقره آيه 73، با اينکه بحکم عقل دفع ضرر محتمل حتي موهوم را بايد کرد و لازم است فحص کنند تا يقين بعدم ضرر پيدا شود (کلما قرع سمعک من عجائب عالم الکيان فضعه في بقعة الامکان ما لم تزدک قائم البرهان) و لذا اگر احتمال ضعيف بدهد در اينکه مأکول و مشروب سم‌ّ است البته ترک ميکند يا در اينکه بستر حيوان موذي است نميرود يا در راه قطاع طريق است سير نميکند با اينکه غايت ضررش مرگ است چه رسد باحتمال ضرر عذاب ابدي که تمام شدن نداشته باشد و مخلد باشند.