تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا أَقُولُ لَکُمْ عِنْدِي خَزائِنُ اللَّهِ وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ وَ لا أَقُولُ إِنِّي مَلَکٌ وَ لا أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي أَعْيُنُکُمْ لَنْ يُؤْتِيَهُمُ اللَّهُ خَيْراً اللَّهُ أَعْلَمُ بِما فِي أَنْفُسِهِمْ إِنِّي إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ (31)
وَ لا أَقُولُ لَکُمْ عِنْدِي خَزائِنُ اللَّهِ: و نمى‌گويم شما را که نزد من است خزانه‌هاى خداى تعالى، يعنى من ترفعى و بلندى مرتبه زائد بر قدر نفس خود قائل نيستم تا ادعا کنم که نزد من است مقدورات الهى، بجا آورم هر چه
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 156.
«2» مصدر سابق.
جلد 6 - صفحه 57
خواهم، و عطا کنم هر که را خواهم، و منع نمايم هر که را خواهم. «1» يا آنکه کليد خزائن رزق سبحانى به دست من نيست. وَ لا أَعْلَمُ الْغَيْبَ: و نمى‌گويم مى‌دانم غيب را تا دلالت کنم شما را بر منافع و مضار شما. يا نمى‌دانم غيب را تا از بواطن مردمان خبر دهم، بلکه نظر من بر ظاهر است؛ هر که قائل شود به وحدانيت خدا و نبوت من، حکم ايمان بر او مى‌نمايم. يا نمى‌گويم عالم به مغيبات هستم تا بر وجه استبعاد تکذيب من کنيد. «2» دفع وهم: توهم نشود به آنکه پيغمبر چرا غيب را نداند، زيرا اولا آنچه را که خدا خواهد بدانند مى‌دانند، و ايشان هم نخواهند مگر خواست الهى را. و ثانيا اگر بخواهند بدانند هرآينه مى‌دانند. و ثالثا ممکن است مراد علمى باشد که مختص ذات احديت الهى باشد که لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ.
وَ لا أَقُولُ إِنِّي مَلَکٌ: و نمى‌گويم بتحقيق من ملک هستم تا شما گوئيد نيستى تو مگر بشرى مثل ما. يا آنکه نمى‌گويم روحانى هستم غير مخلوق از پدر و مادر، بلکه من بشرى مثل شما و خداى تعالى مرا اختصاص داد به رسالت. «3» وَ لا أَقُولُ لِلَّذِينَ تَزْدَرِي أَعْيُنُکُمْ: و نمى‌گويم مر آنان را که خوار و حقير مى‌شمارد چشمهاى شما و به جهت فقر آنها را اراذل گوئيد. لَنْ يُؤْتِيَهُمُ اللَّهُ خَيْراً: هرگز عطا نفرمايد ايشان را خداى تعالى خير و ثوابى را در آينده بر اعمال ايشان، بلکه البته مرحمت فرمايد هر خيرى را در دنيا از توفيق، و هر خيرى را در آخرت از مثوبات اگر در واقع و باطن ايمان دارند، و اگر کفر و نفاق را مخفى دارند آنچه مستحق باشند پاداش يابند.
اللَّهُ أَعْلَمُ بِما فِي أَنْفُسِهِمْ: خداى متعال داناتر است به آنچه در نفسهاى ايشان است از صدق و اخلاص. و اگر من به سبب اقرار آنها، حکم به اسلامشان نکنم در ظاهر، إِنِّي إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ: بدرستى که من آن هنگام
«1» مصدر سابق.
«2» همان مصدر.
«3» همان مصدر.
جلد 6 - صفحه 58
هر آينه از ستمکاران باشم بر خود، چه انبيا را حکم بر ظاهر است؛ چنانچه مردم اظهار اسلام کنند، با آنها معامله اسلامى نمايند.