تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ يا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ إِنْ طَرَدْتُهُمْ أَ فَلا تَذَکَّرُونَ (30)
وَ يا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ: و اى قوم من، کيست مرا يارى کند و منع نمايد از عذاب الهى. إِنْ طَرَدْتُهُمْ: اگر برانم و دور کنم ايشان را که صاحب منزلتند در درگاه سبحانى، زيرا عقل و شرع دالند بر تعظيم مؤمن پرهيزکار نيکو رفتار و بر اهانت کافر فاجر ستيزه گفتار، پس چگونه شايسته و سزاوار است به پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله که تقليب و عکس اين قضيه نمايد. أَ فَلا تَذَکَّرُونَ: پس چرا در نمىيابيد و انديشه نمىکنيد تا بدانيد که درخواست طرد ايشان ناصواب و عين خطا است.
على بن عيسى گويد: فرق بين تفکر و تذکر آنست که تذکر طلب معنائى
«1» مدرک سابق.
جلد 6 - صفحه 56
است که حاضر در نفس باشد، و تفکر طلب معرفت شىء است به قلب، اگرچه حاضر در نفس نباشد. و اين کفار اگر رجوع به نفس خود مىکردند، هر آينه مىيافتند که حقيقت نفس انسانى مصدّق است خدا و پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله را، لذا امر به تذکر فرمود تا دريابند مطلب را. «1» تبصره: نصرت مذکوره در آيه شريفه از قسم شفاعت نيست تا نفى آن را لازم آيد؛ زيرا نصرت منع است بر وجه قهر و غلبه، به خلاف شفاعت که مسئلت است بر وجه خضوع؛ پس بين اين دو، تفاوت آشکارا باشد. بنابراين آيه دلالت ندارد بر نفى شفاعت براى گناهکاران. «2» قوم نوح گفتند: تو اين همه مدح ايشان مىکنى و حال آنکه به ظاهر با تو موافق و در باطل با تو مخالفند، نوح عليه السّلام فرمود: