داستان حضرت نوح عليه السلام در 6 سوره از قرآن کريم آمده است، اعراف، هود، مؤمنون، شعرا، قمر، نوح که مفصّل‌ترين آنها در همين سوره (هود) است.
سيماى نوح عليه السلام در قرآن «1»
با اينکه نام حضرت نوح عليه السلام 40 مرتبه در قرآن آمده، امّا از محلّ تولّد، مسکن، شغل، وفات و محل دفن او چيزى نيامده است. زيرا آنچه براى ما درس و بهره است، همان رفتار و برخوردهاى اوست.
او اوّلين پيامبر اولوالعزم است که رسالت جهانى و کتاب و شريعت داشت.
بعثت اين پيامبر اولوالعزم، بعد از حضرت آدم و به هنگام شيوع شرک و بت‌پرستى و ظلم بوده و برنامه‌ى او را توحيد، نماز، امر به معروف و نهى از منکر، عدالت و صدق و وفا تشکيل مى‌داده است.
مدّت رسالت آن حضرت، 950 سال بوده است، وقتى در پايان، خداوند به او فرمود: کسى به رسالت تو ايمان نخواهد آورد، مأيوس شد و نفرين کرد و در نتيجه، حتّى زن و فرزندش که در راه او نبودند، به همراه کفّار غرق شدند.
حضرت نوح عليه السلام، که به پدر دوّم بشر شهرت گرفته، خداوند او را به پيامبرى برگزيده، إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً ... عَلَى الْعالَمِينَ «2» و در ميان جهانيان بر او سلام فرستاده است.
«سَلامٌ عَلى نُوحٍ فِي الْعالَمِينَ» «3»
«1». تفسير الميزان.
«2». آل‌عمران، 33.
«3». صافّات، 79.
جلد 4 - صفحه 70
داستان حضرت نوح عليه السلام با تفاوت‌هايى در تورات نيز آمده است. کتبِ کلدانيان، هنديان، چينى‌ها، يونانيان و پارسيان، طوفان نوح را قهر خداوند به سبب ظلم و فساد مردم دانسته‌اند. در اوستا، کتاب مقدّس زردشتيان نيز خطر طوفانى عالمگير که به واسطه آن همه‌ى مردم غرق مى‌شوند مطرح است، بدين صورت که به جمشيد وحى مى‌شود که حائطى عظيم بساز و همه‌ى مردان و زنان صالح و از هر حيوان يک جفت را در آن قرار بده.
رسالت حضرت نوح عليه السلام جهانى بوده است، چون زمين بدون حجّت نمى‌شود و غرق شدن همه‌ى کفّار با نفرين حضرت نوح عليه السلام که فرمود: «رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْکافِرِينَ دَيَّاراً» «1» شاهد بر آن است و از طرفى اگر رسالت آن حضرت منطقه‌اى و سيل هم در همان محدوده بوده، ديگر به سوار کردن يک جفت از هر حيوانى نيازى نبوده است، در حالى که اين کار براى حفظ نسل حيوانات در کره‌ى زمين انجام گرديده است. «2»
سرگذشت حضرت نوح عليه السلام؛ تاريخى هزار ساله‌است، که داستان يک سيل عالمگير، ماجراى انقراض يک نسل و آغاز جامعه‌اى نوين، تابلويى از پيروزى حقّ بر باطل، جلوه‌اى از مستجاب شدن نفرين پيامبر، نمونه‌اى از قطع رابطه‌ى پدر و پسر به خاطر مکتب، آيتى از تسليم هستى در برابر فرمان خداوند، حفظ نسل حيوانات و کشتى سازى دور از دريا را در خود جاى داده است.
اين داستان نشان مى‌دهد که گاه انسان به حدّى سقوط مى‌کند که موعظه‌ى انبيا عليهم السلام هم در او کارساز نمى‌شود، بلکه به پيروان آنها نسبتِ اراذل مى‌دهد و در برابر قهر الهى به کوه پناه مى‌برد!