اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ لَحَلِيم‌ٌ أَوّاه‌ٌ مُنِيب‌ٌ (75)
محققا ابراهيم هر آينه بردبار آه کشنده بازگشت کننده است.
إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ لَحَلِيم‌ٌ حلم صفت حميده است که انسان در ناملايمات خودداري کند و در مقام تلافي بر نيايد و بر خود هموار کند هر ناگواري را و از اينکه جهت ابراهيم طالب بود بلکه بشود رفع عذاب از قوم لوط بشود و اينکه صفت حميده مخصوصا در انبياء و اولياء و علماء بيشتر اهميت دارد زيرا اگر نباشد نميتوانند تحمل شدائد و آزارهاي قوم را بکنند و از مقصد هدايت باز ميمانند.
اوّاه تضرع و تخشع در پيشگاه الهي است بناله و گريه و انين و حنين و بکاء و در اينجا دل سوزي براي قوم لوط است که باين عذاب سخت گرفتار ميشوند که چرا با خود چنين کنند تا اينکه نحو گرفتار شوند.
جلد 11 - صفحه 93
منيب انابه بازگشت است و توجه بخدا که خداوند عفو فرمايد و مؤاخذه نکند قوم لوط را لکن خداوند تبارک و تعالي حلم و گذشت و لطف و عطوفتش بيش از آنست که بنده درک کند ولي شرطش قابليت محل است اگر از قابليت افتاد ديگر موقعيت ندارد.
لطف حق با تو مداراها کند || چون که از حد بگذرد رسوا کند
ترحّم بر پلنگ تيز دندان || ستم کاري بود بر گوسفندان
قوم لوط ديگر قابليت هدايت نداشتند و اگر باقي مانده بودند اعمال قبيحه آنها بجاهاي ديگر سرايت ميکرد و حکم عضو فاسدي بود که اگر قطع نشود بساير اعضاء سرايت ميکند لذا ملائکه در جواب حضرت ابراهيم گفتند: