تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَمَّا جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ وَ ضاقَ بِهِمْ ذَرْعاً وَ قالَ هذا يَوْمٌ عَصِيبٌ (77)
وَ لَمَّا جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً: و آن هنگام که آمدند فرستادگان ما لوط را.
سِيءَ بِهِمْ: اندوهگين شد به سبب ورود ايشان، يعنى آمدنشان لوط را خوش نداشت. وَ ضاقَ بِهِمْ ذَرْعاً: و تنگدل شد به جهت ايشان يا دستش به تنگ رسيد. اين کنايه است از چاره نداشتن و شدت انقباض به سبب عجز از مدافعه مکروه. و کراهت لوط به سبب مهماندارى نبود، بلکه به جهت هتاکى و بىباکى و بيشرمى قوم بود، چون ايشان را با صوّر نيکو ديد، از بىحيائى قوم انديشيد و معذلک قوم با او شرط کرده بودند که هيچ غريب را به مهمانخانه خود نبرد. وَ قالَ هذا يَوْمٌ عَصِيبٌ: و گفت اين روزى است سخت بر من.
در مجمع روايت از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: «1» ملائکه به نزد لوط آمدند با لباس سفيد و عمامه سفيد. لوط در پيش و آنها از عقب روانه منزل شدند، و حق تعالى فرموده بود تا لوط سه مرتبه شهادت بر بدى قوم ندهد آنها را عذاب مکنيد. بين راه لوط پشيمان و در خاطر گفت: بدکارى نمودم، ايشان را مىبرم نزد قوم بدکردار. پس ملتفت به ايشان و گفت: شما به نزد گروهى رويد که بدترين خلق خدايند. جبرئيل عليه السّلام گفت: اين يک شهادت. قسمتى ديگر از راه طى نمودند، لوط گفت: شما به نزد قومى رويد که بدترين خلق خدايند. جبرئيل گفت: اين دو شهادت. چون به دروازه شهر رسيدند، باز لوط همان کلام را تکرار نمود. جبرئيل گفت: اين سه شهادت. پس داخل خانه لوط شدند، زن لوط هيئت نيکو از آنها مشاهده، به بالاى بام برآمد دست به هم زد، قوم صداى دست او را نشنيدند، پس دود کرد بر بام خانه. چون دود را ديدند، به
«1» تفسير مجمع البيان ج 3 ص 183، و تفسير عياشى ج 2 ص 155، و تفسير برهان ج 2 ص 226.
جلد 6 - صفحه 109
سوى خانه لوط دويدند، و به آنها گفت: مهمانانى آمدهاند که هرگز مثل آنها نديدهام.