اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَقَد صَرَّفناه‌ُ بَينَهُم لِيَذَّکَّرُوا فَأَبي أَکثَرُ النّاس‌ِ إِلاّ کُفُوراً (50)
و هر آينه بتحقيق مکرر در مکرر گردانيديم باران را بين آنها تا اينکه متذکر شوند پند گيرند و شکر گزار شوند پس اباء و امتناع نمودند اکثر افراد ناس مگر کفران نعمت ما را.
(وَ لَقَد صَرَّفناه‌ُ بَينَهُم) تصريف امطار بعضي گفتند بمعني تقسيم است که به هر قسمت از ارض ببارد يک طرف نباشد که بقيه اطراف بي‌بهره باشند و بعضي گفتند بمعني دفعات است که نه دوام داشته باشد که مورث خرابي و سيل و هلاکت شود و يا نبارد که مورث قحطي و غلا و هلاکت گردد و ظاهرا هر دو قسمت باشد که به مقتضاي حکمت و مصلحت هر چه اقتضاء کند ببارد.
(لِيَذَّکَّرُوا) متنبه شوند و پاس اينکه نعمت عظمي را گزارند و لکن از روي غفلت و ضلالت.
(فَأَبي أَکثَرُ النّاس‌ِ إِلّا کُفُوراً) کفران نعمت که مستند به طبيعت و شانس و خوش‌بختي بدانند بلکه بسا کلمات زشت و کفراني از آنها صادر شود و تعبير به اکثر براي اينست که اهل معرفت شکر گزار ميشوند.
تنبيهان اول شکر نعمت وجوب عقلي دارد که بايد منعم را بشناسد و قدر
جلد 13 - صفحه 634
داني کند و بندگي کند تا نعم و تفضلاتش بيش از پيش شود و کفران نعمت مورث عذاب شديد مي‌شود (لَئِن شَکَرتُم لَأَزِيدَنَّکُم وَ لَئِن کَفَرتُم إِن‌َّ عَذابِي لَشَدِيدٌ) ابراهيم آيه 7.
تنبيه دوم اينکه نعم الهي بسا عذاب او مي‌شود در اثر طغيان و سرکشي و معاصي بسا باران بر قوم نوح بکلي باعث خرابي و هلاکت مي‌شود مثل ساير نعم او که ميفرمايد:
(وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ) آل عمران آيه 172 و نيز ميفرمايد:
(وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ يَبخَلُون‌َ بِما آتاهُم‌ُ اللّه‌ُ مِن فَضلِه‌ِ هُوَ خَيراً لَهُم بَل هُوَ شَرٌّ لَهُم سَيُطَوَّقُون‌َ ما بَخِلُوا بِه‌ِ يَوم‌َ القِيامَةِ) آل عمران آيه 175.