اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي مَرَج‌َ البَحرَين‌ِ هذا عَذب‌ٌ فُرات‌ٌ وَ هذا مِلح‌ٌ أُجاج‌ٌ وَ جَعَل‌َ بَينَهُما بَرزَخاً وَ حِجراً مَحجُوراً (53)
و خداوند آن خدايي است که رها فرمود دو دريا را، اينکه دريا آب گواراي سرد شيرين و اينکه دريا آب شور تلخ گرم و قرار داد بين اينکه دو دريا حاجز و مانعي که مخلوط بيکديگر نشوند و منع فرمود منع شديد آنها را از مزج بيکديگر.
(وَ هُوَ الَّذِي مَرَج‌َ البَحرَين‌ِ) مرج به معني ارسال و رهايي است، چنانچه مي‌گويي:
(مرجت الدابة) يعني او را روانه کردم براي چريدن در چراگاه و راه باز کردن، دو دريا در سير و حرکت هستند جنب يکديگر، يکي از آنها آب شيرين گوارا است و برد و سلامت.
(هذا عَذب‌ٌ فُرات‌ٌ) و ديگري شور و تلخ و گرم.
(وَ هذا مِلح‌ٌ أُجاج‌ٌ) (وَ جَعَل‌َ بَينَهُما بَرزَخاً) برزخ فصل بين شيئين است، چنانچه عالم برزخ فصل بين دنيا و آخرت است از حين موت الي يوم البعث با اينکه که بين دنيا و آخرت جدايي نيست، زيرا به مجرد فناء دنيا آخرت برپا ميشود.
(وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا کَلَمح‌ِ البَصَرِ أَو هُوَ أَقرَب‌ُ) نحل آيه 79.
(وَ ما أَمرُنا إِلّا واحِدَةٌ کَلَمح‌ٍ بِالبَصَرِ) قمر آيه 50 در جاي ديگر مي‌فرمايد:
(مَرَج‌َ البَحرَين‌ِ يَلتَقِيان‌ِ بَينَهُما بَرزَخ‌ٌ لا يَبغِيان‌ِ) الرحمن آيه 20 و اينکه برزخ بمعني اينکه است که خداوند به قدرت نمايي خود با اينکه که ماء را تفسير و معني مي‌کنند به جسم رطب سيال به مجرد تلاقي امتزاج پيدا مي‌کند خداوند
جلد 13 - صفحه 638
مانع قرار داده که آب شيرين عذب گواراي سرد داخل آب شور تلخ حار نشود.
(وَ حِجراً مَحجُوراً) حجر به معني منع است که اينکه دو آب ممنوع هستند از مزج با يکديگر، و ممکن است بگوئيم، چنانچه مکرر بيان شده که تمام موجودات حتي جمادات داراي شعور و ادراک و معرفت هستند و مأمور به امر پروردگار امر فرمود به آب شيرين و شور که ممزوج به يکديگر نشوند و آنها هم اطاعت مي‌کنند و ممنوع شده‌اند از امتزاج چنانچه در قضيه نوح خطاب شد به زمين و آسمان.
(وَ قِيل‌َ يا أَرض‌ُ ابلَعِي ماءَک‌ِ وَ يا سَماءُ أَقلِعِي) هود آيه 46 و مي‌فرمايد: