اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ هُوَ الَّذِي خَلَق‌َ مِن‌َ الماءِ بَشَراً فَجَعَلَه‌ُ نَسَباً وَ صِهراً وَ کان‌َ رَبُّک‌َ قَدِيراً (54)
و او است خداوند که خلق فرمود از آب بشر را پس قرار داد بشر را نسب و صهر و هست پروردگار تو قادر متعال، مفسرين بعضي گفتند: مراد از ماء آبي است که مخلوط بخاک شده و گل گرديده که طين نام دارد. و آدم را از طين خلق فرمود به دليل قوله تعالي:
(وَ لَقَد خَلَقنَا الإِنسان‌َ مِن سُلالَةٍ مِن طِين‌ٍ) مؤمنون آيه 13- و بعضي گفتند:
مراد نطفه است به دليل قوله تعالي:
(ثُم‌َّ جَعَلناه‌ُ نُطفَةً فِي قَرارٍ مَکِين‌ٍ) مؤمنون آيه 14.
و اخبار بسياري داريم که تفسير شده به نطفه‌اي که خداوند در صلب آدم عليه السلام قرار داد و در رحم حوّي و همين نحو در اصلاب طاهره و ارحام مطهره تا حضرت عبد المطلب و در آن‌جا دو قسمت شد يک قسمت در صلب عبد اللّه و رحم پاک آمنه
جلد 13 - صفحه 639
بنت وهب، و يک قسمت: در صلب ابي طالب در رحم پاک فاطمه بنت اسد از قسمت اول محمّد صلّي اللّه عليه و سلّم بوجود آمد و از قسمت دوم علي عليه السلام.
(فَجَعَلَه‌ُ نَسَباً وَ صِهراً) علي با پيغمبر هم نسب بود، زيرا پسر عم او و او را برادر خود قرار داد و هم صهر بود، چون فاطمه عليها السلام را باو تزويج فرمود، در بعض اخبار دارد فاطمه عليها السلام نسب بود و علي عليه السلام صهر، حکماء گفتند:
مراد ماء الوجود است، بدليل قوله تعالي: (مِن‌َ الماءِ کُل‌َّ شَي‌ءٍ حَي‌ٍّ) و ما مکرر گفته‌ايم که اخبار بيان مصداق يا شأن نزول مي‌کند و منافي با عموم آيات ندارد.
(وَ هُوَ الَّذِي خَلَق‌َ مِن‌َ الماءِ بَشَراً) مراد همان نطفه است که در صلب آدم عليه السلام و رحم حوي قرار گرفت.
(فَجَعَلَه‌ُ نَسَباً) اولاد کرد که انتساب به آدم پيدا کند.
(وَ صِهراً) بعد از اينکه بني اعمام و بني اخوال و بني خالات و بنات اعمام و بنات خالات به وجود آمدند بيک‌ديگر تزويج فرمود و صهر شدند تا دامنه قيامت و فرد اجلاي نسب و صهر فاطمه و علي هستند که مفاد اخبار است، و دليل بر اينکه دعوي اينکه است که آب داخل در خاک که طين باشد و مراد آدم باشد درست نيست چون آدم نه انتساب به کسي داشت و نه صهر کسي بود.