ممکن است مراد از علمى که به حضرت داود و سليمان داده شده علم قضاوت باشد، به دليل آيه‌ى «وَ آتَيْناهُ الْحِکْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ» «1» يعنى ما به داوود حکمت و قضاوت مرحمت کرديم. و نيز به دليل آيه‌ى «کُلًّا آتَيْنا حُکْماً وَ عِلْماً» «2» و شايد هم مراد از علم، علم گفتگو با پرندگان باشد به دليل آيه‌ى «عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ» «3» و شايد علم زره‌بافى باشد؛ «وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ» «4» امّا بهتر اين است که علم را به طور عام معنا کنيم، يعنى علم اداره‌ى کشور.
سؤال: چرا خداوند به بعضى از بندگان خود نعمت‌هاى ويژه‌اى عطا مى‌کند؟ آيا اين کار با عدالت سازگار است؟
پاسخ: اوّلًا معناى عدالت اين نيست که به همه يکسان بدهيم. آيا معلّمى که به هر شاگردى نمره‌اى مى‌دهد و يا پزشکى که براى هر بيمارى دارويى تجويز مى‌کند، ظالم است؟ ثانياً نعمت‌هاى ويژه، مسئوليّت‌هاى ويژه‌اى را نيز بدنبال دارد. ثالثاً ما از خدا طلبى نداريم، تا هر چه بخواهيم به ما عطا کند. رابعاً الطاف الهى بر اساس حکمت و شرايطى است که انسان يا جامعه آن را بوجود مى‌آورد. به قول شاعر:
چون چنان بوديم، بوديم آن چنان
چون چنين گشتيم گشتيم اين چنين
افرادى با اخلاص، تلاش، علم، تدبير، صرفه‌جويى، عدالت و وحدت کلمه، شرايطى را در خود ايجاد مى‌نمايند که زمينه‌ى دريافت الطاف الهى و نعمت‌هاى ويژه مى‌شود.
البتّه گاهى الطاف ويژه به خاطر پاداش عملى است که والدين انسان داشته‌اند و خداوند مزد کارشان را به نسل آنان عطا مى‌کند. همان گونه که در داستان موسى و خضر، خداوند آن دو پيامبر را مأمور مى‌کند ديوارى را که گنجى زير آن بود و از آنِ کودکان يتيمى بود تعمير کنند تا در آينده از آن گنج استفاده نمايند، زيرا والدين کودکان نيکوکار و صالح بوده‌اند. «وَ کانَ أَبُوهُما صالِحاً» «5»
«1». ص، 20.
«2». انبياء، 79.
«3». نمل، 16.
«4». انبياء، 80.
«5». کهف، 82.
جلد 6 - صفحه 400
تعليمات ويژه‌ى الهى
خداوند علوم خاصّى را به افراد خاصّى داده ودر قرآن از آنها ياد کرده است از جمله:
1. آدم، علوم همه‌ى اشيا. «وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ کُلَّها» «1»
2. خضر، علوم باطنى وتأويل. (تا موسى شاگردش شود) هَلْ أَتَّبِعُکَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ ... «2»
3. يوسف، علم تعبير خواب. «عَلَّمَنِي رَبِّي» «3»
4. داوود، علم زره‌سازى. «وَ عَلَّمْناهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍ» «4»
5. سليمان، علم زبان پرندگان. «عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ» «5»
6. معاون سليمان، علمى که با آن تخت سلطنتى را از کشورى به کشور ديگر مى‌آورد. «قالَ الَّذِي عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ» «6»
7. طالوت، علوم نظامى. «وَ زادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ» «7»
8. رسول‌اکرم وساير انبيا، علوم غيب. «فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ» «8»