آیه ۱۵ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۱۵ · جزء ۱۹ · صفحه ۳۷۸

وَلَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ وَسُلَيْمَانَ عِلْمًا وَقَالَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَىٰ كَثِيرٍ مِّنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ

و ما به داوود و سلیمان، دانشی عظیم دادیم؛ و آنان گفتند: «ستایش از آن خداوندی است که ما را بر بسیاری از بندگان مؤمنش برتری بخشید.»

معنی کلمات و عبارات
«عِلْماً»: دانش عظیم و فراوان. تنکیر برای تعظیم است. «فَضَّلْنَا ...»: در این آیه، یکی از نعمتهای مهمّ الهی که دانش است، معیار برتری دانسته شده است. چرا که هر قدرتی و هر ارزشی از علم سرچشمه می‌گیرد. در آیات بالا می‌بینیم که نعمت مایه غرور فرعون و فرعونیان و قوم عاد گشته است، ولی این آیه می‌رساند که مؤمنانِ چون سلیمان و داود، نعمت بر شکر و طاعتشان افزوده است.
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - اعطاى علم و دانشى عظیم و ویژه از سوى خدا به داوود و سلیمان(ع) «و لقد ءاتینا داود و سلیمن علمًا» آمدن تعبیر «علماً» به صورت نکره، بیانگر عظمت و ویژگى دانشى است که به داوود و سلیمان داده شده بود. ۲ - حمد و ستایش داوود و سلیمان به درگاه خدا به خاطر برخوردارى از عنایت ویژه او «و لقد ءاتینا داود و سلیمن علمًا و قالا الحمد للّه» ۳ - لزوم حمد و ستایش به درگاه خدا، در مقابل برخوردارى از نعمت علم و دانش «و لقد ءاتینا داود و سلیمن علمًا و قالا الحمد للّه» ۴ - همه ستایش ها، مخصوص خداوند است. «و قالا الحمد للّه» «ال» در «الحمدللّه» جنسیه است و افاده استغراق مى کند; یعنى، «کلّ حمد للّه». ۵ - خدا، سرچشمه همه خوبى ها و زیبایى ها است. «و قالا الحمد للّه» ستایش، همواره در برابر کمال ها و زیبایى ها واقع مى شود و به مقتضاى «الحمد للّه» که هر ستایشى را مخصوص خدا قرار داده، استفاده مى شود که هر خوبى و حسن از آن او و او سرچشمه همه آنها است. ۶ - علم، فضیلتى راستین در بینش مردان الهى «و لقد ءاتینا داود و سلیمن علمًا و قالا الحمد للّه الذى فضّلنا» ۷ - اذعان داوود و سلیمان(ع) به وجود کسانى عالم تر و برتر از ایشان در میان بندگان مؤمن خدا «و قالا الحمد للّه الذى فضّلنا على کثیر من عباده المؤمنین» ۸ - مغرور نشدن مردان الهى به علم و کمالات خود و احتمال وجود کسانى برتراز ایشان در میان بندگان مؤمن خدا «و قالا الحمد للّه الذى فضّلنا على کثیر من عباده المؤمنین» ۹ - علم و آگاهى فزون تر، از ملاک هاى برترى مؤمنان بر یکدیگر «و قالا الحمد للّه الذى فضّلنا على کثیر من عباده المؤمنین»
تفسیر (۱۱)
روایات و احادیث
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۳)
  • برخورداری پدر و مادر سلیمان(علیه السلام)، از نعمتهای ویژه الهی+۲ آیه
  • لزوم اختصاص همه حمدها به خداوند+۶ آیه
  • شایسته بودن حمد خدا، در برابر عطایا و الطاف او+۵ آیه
  • برشمردن و به زبان اوردن نعمتها، از اداب حمد و ستایش خداوند+۵ آیه
  • اختصاص همه حمدها و ستایشها به خداوند+۶ آیه
  • برتری دادن داود و سلیمان(علیهما السلام) به وسیله علم بر بسیاری از بندگان، از سوی خدا، ملاک انحصار حمد به او، از دیدگاه ایشان
  • برتری دادن داود و سلیمان(علیهما السلام) به وسیله علم بر بسیاری از بندگان، به فرمان خدا، ملاک انحصار حمد به او، از دیدگاه ایشان
  • حمد و ستایش داود(علیه السلام) به درگاه خداوند، به دلیل برتری یافتن بر بسیاری از بندگان مؤمن
  • حمد و ستایش سلیمان(علیه السلام) به درگاه خداوند، به علّت برتری یافتن بر بسیاری از بندگان مؤمن، با حمایت خداوند
  • عطا شدن مقام علم به داود(علیه السلام)، از طرف خداوند+۲ آیه
  • عطا شدن مقام علم به سلیمان(علیه السلام)، از سوی خدا+۲ آیه
  • تفاوت انسانها، در برخورداری از فضل خدا+۲ آیه
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • خداوند، عطاکننده فضل به داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • سلیمان(علیه السلام)، از مشمولان فضل خدا+۱ آیه
  • خضوع سلیمان(علیه السلام) و مغرور نشدن وی به علم و کمالات خویش و احتمال وجود افرادی برتر از وی، در میان بندگان مؤمن خدا
  • اقرار داود(علیه السلام) به وجود کسانی عالم تر از ایشان، در میان بندگان مؤمن خدا
  • اعطای فضیلت و برتری خداوند به داود(علیه السلام)+۲ آیه
  • اعتقاد داود(علیه السلام)، به عطیه الهی بودنِ برتری وی بر بسیاری از مؤمنان
  • برتری داود(علیه السلام)، بر بسیاری از بندگان مؤمن
  • حمد داود(علیه السلام) به درگاه خداوند برای عطای علم و برتری بخشیدن وی بر بسیاری از مؤمنان
  • برخورداری داود(علیه السلام)، از علم و دانش اعطایی خداوند+۴ آیه
  • اعطای علم و دانش ویژه به داود(علیه السلام)، از سوی خداوند+۲ آیه
  • فهم زبان پرندگان، موهبتی الهی به داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • فهم زبان پرندگان، موهبتی برتر نسبت به سایر امکانات، در نظر داود(علیه السلام)+۱ آیه
  • سلیمان(علیه السلام)، دعوت کننده حکومت سبا به تسلیم در برابر خود+۱ آیه
  • اعطای فضیلت و برتری سلیمان(علیه السلام) بر جهانیان از سوی خدا+۱ آیه
  • حمد و ستایش سلیمان(علیه السلام) به درگاه خدا، به سبب برخورداری از عنایت ویژه او
  • شکرگزاری سلیمان(علیه السلام) به درگاه خدا، در مقابل تفضّلات الهی+۲ آیه
  • عبودیّت و بندگی خدا، مقام و شرفی والا برای سلیمان(علیه السلام)+۲ آیه
  • برخورداری سلیمان(علیه السلام) از علم قضاوت+۲ آیه
  • بهره مندی سلیمان(علیه السلام)، از مواهب و نعمتهای خداوند+۶ آیه
  • حمد و ستایش خدا، راهی برای سپاسگزاری از نعمتهای او+۵ آیه
  • بهره مندی از علم، نعمتی شایسته شکرگزاری در برابر خدا+۵ آیه
  • بهره مندی از فضل الهی، موجب شکرگزاری به درگاه خداوند+۱۰ آیه
  • شکرگزاری داود(علیه السلام) به درگاه ربوبی+۱ آیه
  • شکرگزاری سلیمان(علیه السلام)، در برابر نعمتهای الهی+۲ آیه
  • حمد و ستایش داود و سلیمان(علیهما السلام) از خداوند، در پی برخورداری از نعمت علم و دانش
  • داود(علیه السلام) برخوردار از علمی ویژه و اعطایی از ناحیه خداوند+۳ آیه
  • حمد و ستایش خداوند از سوی داود(علیه السلام) به سبب برخورداری از علم لدنّی
  • علم اعطایی خداوند به داود(علیه السلام)، باعث برتری او بر بسیاری از بندگان مؤمن
  • خداوند، عطاکننده علمی ویژه به سلیمان(علیه السلام)+۱ آیه
  • علم، نعمتی بزرگ و شایسته شکر و سپاس+۴ آیه
  • تفاوت انسانها، در برخورداری از فضل خدا+۲ آیه
  • تفضّلات الهی، مقتضی شکر و سپاس بندگان+۱۰ آیه
  • خداوند، عطاکننده فضل به داود(علیه السلام)+۳ آیه
  • سلیمان(علیه السلام)، از مشمولان فضل خدا+۱ آیه
  • برخورداری داود(علیه السلام) از قدرت علمی فوق العاده، به فرمان خداوند
  • برخورداری سلیمان(علیه السلام) از قدرت علمی فوق العاده+۳ آیه
  • بهره مند شدن از قدرت و مکنت، از نعمتهای بزرگ الهی+۳ آیه
  • شکر نعمتهای الهی، از عوامل مدح و ستایش+۲ آیه
  • برخورداری از نعمت الهی، از عوامل مدح+۱ آیه
  • تمجید خداوند از سلیمان علیه السلام با بیان سپاس گزاری از نعمتهای الهی عطا شده به وی+۲ آیه
  • اگاهی داود و سلیمان علیهما السلام به زبان پرندگان، معجزهای الهی برای انان+۱ آیه
  • مُفَضِّل/ اسماوصفات+۲ آیه
  • مُؤتی/ اسماوصفات+۳ آیه
  • برتری داود علیه السلام بر بسیاری از بندگان مؤمن خداوند
  • برتری سلیمان علیه السلام، بر بسیاری از بندگان مؤمن خداوند
  • سلیمان علیه السلام، برخوردار از نعمتها و مواهب گسترده الهی+۵ آیه
  • بهرهمندی سلیمان علیه السلام از نعمت علم ویژه الهی+۱ آیه
  • برخورداری سلیمان علیه السلام، از نعمت و فضل الهی، شایسته شکر و سپاس از سوی وی+۱ آیه
  • علم، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری به درگاه خداوند+۱ آیه
  • فضل خدا بر انسانها، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر او+۱۰ آیه
واژه‌ها