=== قاموس قرآن ===
(بر وزن فلس) پرده برداشتن و آشکار کردن (مجمع)راغب گوید: «السفر: کشف الغطاء... سفر العامة عن الرأس و الخمار عن الوجه» مسافرت را از آن جهت مسافرت گویند که اخلاق مردم در آن آشکار میشود طوری که در غیر آن آشکار نمیشود (مجمع ذیل آیه 184 بقره). [بقره:184]. جمع سفر اسفار است مثل [سباء:19]. سِفْر (به کسر س) کتاب و نامه است که حقائق و مطالب را روشن و آشکار میکند جمع آن اسفار است [جمعه:5]. چنانکه راغب گفته است. طبرسی نیز علت را چنین بیان فرموده. سفیر به معنی فرستاده و نماینده است راغب علت تسمیه آن را کشف و ازاله وحشت از بین قوم میداند و آن فعیل به معنی فاعل است. ولی ظاهراً علت تسمیه همان اظهار و کشف مطالب باشد که سفیر مطالب را اشکار میکند جمع آن سفراء است مثل فقیه و فقهاء و آن را مصلح میان قوم گفتهاند. سافر به معنی کاتب و نویسنده است جمع آن سفره مثل [عبس:15-16]. اسفار (به کسر الف) روشن شدن و آشکار گشتن است [مدثر:34]. قسم به صبح آنگاه که روشن و اشکار شود [عبس:38و39]. چهره هائی در آن روز روشن اند. خندان و شادمان. (اللهم اجعلنا منهم). * [عبس:11-16]. مراد از «سَفَرَةٍ کِرامٍ بَرَرَةٍ» نویسندگان محترم مطیع کدام اند؟ و «صُحُف» چیست ؟ گفتهاند مراد ملائکه نویسندهاند که آمده [انفطار:10-11]. و نیز گفتهاند: سفیران وحی و پیامبرانند. و ایضاً از قتاده نقا شده که: قارئان قرآن اند آنانکه قرآن را میخوانند و مینویسند. هکذا درباره «صُحُغ» گفتهاند: مراد لوح است. میشود این قول را به آیه [واقعة:77-78]. تأیید کرد و نیز گفتهاند مراد کتاب پیامبران سلف است. به این قول نیز میشود بعضی از آیات را شاهد آورد که بیان میدارند قرآن در نامه پیشینیان بوده است مثل [اعلی:18-19]. و نحو [شعراء:192-196]. بعید نیست صحف همان نامهها باشد که قرآن را در آنها قهراً پاک و محترم بودند. لحتمال دیگر آن است که مراد از «صُحُف» قلوب و دلها و از «سَفَرَة» مفسران و نویسندگان باشدو توضیح آنکه درباره قرآن آمده [عنکبوت:48-49]. این ایه صریح است در اینکه قرآن در سینهها است و در سینهها نوشته شده پس سینهها صحیفههای مخصوصی است در جای دیگر آمده [مجادله:22]. قبها صحیفههای کتابت ایمان اند. سینه هائیکه در آنها قرآن نوشته شده، محترمند، بلند مرتبهاند، پاکند «فی صُحُفٍ مُکَرَّمَةٍ. مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ» نکره آمدن «صُحُف» نیز این سخن را ت.یید میکند. با دست چه کسانی قرآن در این سینه نوشته شده و میشود؟ با دست نویسندگانی که محترمند. مطیع اند. باید توجّه کرد متعلّق باء در «بِاَیْدی سَفَرَةٍ» چیست؟ ممکن است متعلّق آن «مَرْفُوعَةٍ» و یا سبب است یعنی: آیات قرآن تذکره است. هر که خواهد آن را یاد گیرد. آن تذکره در سینههای محترم، و الامقام، و پاک است و با دست نویسندگان محترم و طاعت پیشه نوشته شده است. آنها اند که در طول قرون به نوشتن و خواندن و تفهیم قرآن پرداختهاند و چون نوشتن در قلوب بوسیله گفتن و غیره میشود میشود لذا «بِاَیْدی سَفَرَةٍ» به همه راههای تفهیم شامل است خواه بوسیله نوشتن باشد یا خواندن و یا غیره. در تفسیر برهان از حضرت صادق علیه السلام نقل شده که «سَفَرَةٍ کِرامٍ بَرَرَةٍ» امامان اند علیهم السلام. البته آن بزرگواران در تفهیم قرآن و نوشتن آن در دلها سهم به سزائی دارند چنانکه امیر المؤمنین علیه السلام پس از رسول خدا صلی اللّه علیه و اله و سلم قرآن را مجدداً یک جا نوشت و روایات اهل بیت علیهم السلام در ترغیب به فرا گرفتن قرآن خارج از حدّ است چنانکه در کافی و وسائل نقل شده است. احتمال فوق از این جهت بیشتر تقویت میشود که آیات اوّل سوره با لحن ملامتآمیز به حضرت رسول صلی اللّه علیه و آله و سلم میگوید: چرا به آنانکه به قرآن بی اعتنااند و یاثروتمندان اند اعتنا میکنی و با آنکه برای پاک شدن قرآن را میخواهد توجّه نمیکنی و قیافه در هم میکشی؟ آنگاه میفرماید: چنین نکن قرآن تذکاریست هر که بخواهد یاد گیرد هر کس که باشد. ارباب تفسیر گفتهاند چند نفر از ثروتمندان و متنفذان مکّه نزد آن حضرت آمدند و او با ایشان به گرمی صحبت میکرد شاید ایمان بیاورند و سبب تقویت اسلام شوند. ابن امّ مکتوم که از مسلمانان و نابینا بود آمد و از آن حضرت قرآن خواست حضرت قیافه در هم کشید که مبادا اینان از آمدن او ناراحت شده و بروند و اسلام نیاورند. لذا این ایات آمد و آن حضرت را از این کار منع کرد. از این مطلب میتوان فهمید که آن حضرت درباره پیشرفت اسلام خائف بوده و با جلب آنان میخواسته دین پیشرفت کند لذا خدا برای تسلّی قلب شریف او فرموده: همه در این قرآن یکسان اند وانگهی قرآن بوسیله نویسندگان محترم در قلبهای پاک جا خواهد گرفت نه تهنا از بین نخواهد رفت بلکه روز افزون خواهد بود و تو در ترویج قرآن به همه با یک نظر نگاه کن تا هر که بخواهد از آن استفاده کند اعمّ از آنکه قوی باشد یا ضعیف.
چند روز معدودی را (باید روزه بدارید!) و هر کس از شما بیمار یا مسافر باشد تعدادی از روزهای دیگر را (روزه بدارد) و بر کسانی که روزه برای آنها طاقتفرساست؛ (همچون بیماران مزمن، و پیرمردان و پیرزنان،) لازم است کفّاره بدهند: مسکینی را اطعام کنند؛ و کسی که کارِ خیری انجام دهد، برای او بهتر است؛ و روزه داشتن برای شما بهتر است اگر بدانید!
(روزه، در چند روز معدودِ) ماهِ رمضان است؛ ماهی که قرآن، برای راهنمایی مردم، و نشانههای هدایت، و فرق میان حق و باطل، در آن نازل شده است. پس آن کس از شما که در ماه رمضان در حضر باشد، روزه بدارد! و آن کس که بیمار یا در سفر است، روزهای دیگری را به جای آن، روزه بگیرد! خداوند، راحتی شما را میخواهد، نه زحمت شما را! هدف این است که این روزها را تکمیل کنید؛ و خدا را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بشمرید؛ باشد که شکرگزاری کنید!
و اگر در سفر بودید، و نویسندهای نیافتید، گروگان بگیرید! (گروگانی که در اختیار طلبکار قرار گیرد.) و اگر به یکدیگر اطمینان (کامل) داشته باشید، (گروگان لازم نیست، و) باید کسی که امین شمرده شده (و بدون گروگان، چیزی از دیگری گرفته)، امانت (و بدهی خود را بموقع) بپردازد؛ و از خدایی که پروردگار اوست. بپرهیزد! و شهادت را کتمان نکنید! و هر کس آن را کتمان کند، قلبش گناهکار است. و خداوند، به آنچه انجام میدهید، داناست.
ای کسانی که ایمان آوردهاید! در حال مستی به نماز نزدیک نشوید، تا بدانید چه میگویید! و همچنین هنگامی که جنب هستید -مگر اینکه مسافر باشید- تا غسل کنید. و اگر بیمارید، یا مسافر، و یا «قضای حاجت» کردهاید، و یا با زنان آمیزش جنسی داشتهاید، و در این حال، آب (برای وضو یا غسل) نیافتید، با خاک پاکی تیمّم کنید! (به این طریق که) صورتها و دستهایتان را با آن مسح نمایید. خداوند، بخشنده و آمرزنده است.
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که به نماز میایستید، صورت و دستها را تا آرنج بشویید! و سر و پاها را تا مفصل [= برآمدگی پشت پا] مسح کنید! و اگر جنب باشید، خود را بشویید (و غسل کنید)! و اگر بیمار یا مسافر باشید، یا یکی از شما از محل پستی آمده [= قضای حاجت کرده]، یا با زنان تماس گرفته (و آمیزش جنسی کردهاید)، و آب (برای غسل یا وضو) نیابید، با خاک پاکی تیمم کنید! و از آن، بر صورت [= پیشانی] و دستها بکشید! خداوند نمیخواهد مشکلی برای شما ایجاد کند؛ بلکه میخواهد شما را پاک سازد و نعمتش را بر شما تمام نماید؛ شاید شکر او را بجا آورید!