=== قاموس قرآن ===
ساخته. برگرداندن چیزی از حقیقتش [نور:12] گفتند این، ساخته و دروغ آشکار است. دروغ را از آن اِفک گویند که از واقعیتش برگردانده شده در جوامه الجامع فرموده، «الافک:ابلغ الکذب» و اصل آن از فلک به معنی برگرداندن است. در نهایه گفته است: «اَفَکَهُ یَأْفِکذهُ اِفْکاً: اذا صرعه عن الشیئی وَ قَلَبّه» و در مفردات گوید: افک چیزی است که از حقیقتش برگردانده شده باشد (ساخته) ناگفته نماند این معنی جامع همه معانی است. در قرآن کریم به معنی ساخته، دروغ و برگرداندن بکار رفته. مصدر و فعل آن به معنی برگرداندن و اسم مصدرش به معنی برگردانده شده (ساخته) است و فعل آن لازم و متعدی هر دو آمده است [احقاف:22]، گفتند: آیا آمدهای تا ما را از خدایانمان برگردانی؟ [اعراف:117] عصایت را بیانداز، پس آنکه عصا، آنچه به دروغ میساختند میگرفت [جاثیة:7]، وای بر هر دروغ ساز گناهکار، اَفّاکَ صیغه مبالغه است. [منافقون:4]، خدا آنها را بکشد هز حق و خدا: یک جا برگردانده میشوند [ذاریات:8-9] ظاهر معنی آیه این است که: شما اهل مکّه درباره قرآن و آورنده آن سخن گوناگون دارید: برگردانده میشود از ایمان به آن، هر که برگردانده شود از تکبر و تدبّر صحیح به نظر میآید که تقدیر آن چنین باشد «یُؤفَکُ عن الایمان بالقرآن من اذفِکَ عن عن التدبر و التفکر» مؤید این احتمال آیات ما قبل و ما بعد است که تفکر در موجودات طبیعت را به میان کشیده است. [نجم:53]، [حاقة:9] مؤتفکات در لغت به معنی بادهائی است که از مسیر خود بر میگردند و محل وزیدن خود را عوض میکنند و یا زمینهائی که زیر و رو میشوند. و ظاهراً مراد از آن در قرآن شهرهای ویران و زیرو رو شده است نظیر شهدهای لوط و غیره معنی آیه اول: مؤتفکه (قراء زیر و رو شونده) را ساقط کرد. داستان افک حدیث افک که در سوره نور از آیه 11 تا آیه 26 به آن اشاره شده و از طرف خدا تکذیب گردیده و احکام و نصایحی نیز در آن ضمن، گفته شده است دروغی بود که منافقان آن را شهرت دادند و خاطر شریف حضرت رسول «صلی اللّه علیه وآله و سلم» را به درد آورند، آیات وحی آنرا تکذیب کرد و چند نفر از جمله عبداللّه بن ابیّ، مسطح بن اثاثه، حسان بن ثابت و حمنة خواهر زینب دختر جحش در آن افتراء تازیانه خوردند «حدِ قَذْف» و قضیه خاتمه یافت. و خلاصه جریان چنانکه تفاسیر و تواریخ نوشتهاند از این قرار بود حضرت رسول «صلی اللّه علیه وآله و سلم» در یکی از جنگها زنش عایشه را با خود همراه برد وقت برگشتن که در منزلی نزول کرده بودند، عایشه گردن بند خود را گم کرد، برای پیدا کردن آن از لشگریان دور رفت، مسلمانان پنداشتند که او در کجاوه خود است، شترش را حرکت دادند و رفتند، عایشه برگشت و دید لشگریانش رفتهاند، در همتن جا نشست، یکی از مسلمانان بنام صفوان بن معطّل سلّمی که عقب مانده بود رسید و عایشه را شناخت شتر خود را خوابانید و او را سوار کرد و برد بی آنکه حرفی بزند، چون به لشگریان رسیدند، این ماجرا برای منافقان و بعضی از مریض القلبها عنوان شد و عایشه را نعوذ باللّه متهم بفجور با آن مرد کردند، و در این امر، عبداللّه بن ابی رئیس منافقین از همه بیشتر آن را شهرت میداد، تا آیات قرآن این ساخته را تکذیب کرد. نگارنده: از نقل این داستان ناراحتم، و چون بعضی از مغرضین اهل سنّت نعوذ باللّه، شیعه را که از عایشه خوشش نمیآید، به این کار متّهم میکنند و میگویند: شیعه نعوذ باللّه به عایشه چنین نسبت میدهند از این جهت این را نوشتم و از طرف خودم و شیعه اثنا عشریه میگویم: هر که به عایشه چنین نسبت بدهد او کافر و تکذیب کننده قرآن است، زیرا قرآن این نسبت را تکذیب کرده است. آری شیعه، عایشه را گناهکار میداند. زیرا با امام بر حق علی بن ابیطالب «علیه السلام» به مبارزه برخاست و خون مسلمانان را به هدر ریخت و تا آخر عمر در عداوت آن حضرت پایدار ماند و آیه [تحریم:4] درباره او و حفصه نازل شد و غیر ذلک. ولی این کجا؟ نعوذ باللّه. خداوند به عبداللّه بن اُبیّ لعنت کند که سبب آزردگی قلب نازنین رسول خدا «صلی اللّه علیه و آله وسلم» شد.
چرا هنگامی که این (تهمت) را شنیدید، مردان و زنان با ایمان نسبت به خود (و کسی که همچون خود آنها بود) گمان خیر نبردند و نگفتند این دروغی بزرگ و آشکار است؟!
و هنگامی که آیات روشنگر ما بر آنان خوانده میشود، میگویند: «او فقط مردی است که میخواهد شما را از آنچه پدرانتان میپرستیدند بازدارد!» و میگویند: «این جز دروغ بزرگی که (به خدا) بسته شده چیز دیگری نیست!» و کافران هنگامی که حق به سراغشان آمد گفتند: «این، جز افسونی آشکار نیست!»
کافران درباره مؤمنان چنین گفتند: «اگر (اسلام) چیز خوبی بود، هرگز آنها (در پذیرش آن) بر ما پیشی نمیگرفتند!» و چون خودشان بوسیله آن هدایت نشدند میگویند: «این یک دروغ قدیمی است!»