عَدُوّا

تکرارها: ۱۰

=== قاموس قرآن === تجاوز. راغب گفته: عدو بمعنی تجاوز و منافات التیام است، آن گاهی با قلب است که به آن عدوات و معاداة گویند و گاهی در راه رفتن است که عَدْو (دویدن) نام دارد و گاهی در عدم رعایت عدالت در معامله است که عُدْوان و عدو گویند... [نساء:154]. به آنها گفتیم در شنبه تجاوز نکنید و با صید در آن روز از دستور خدا سرباز نزنید. [بقره:229]. عدو در دو آیه ذیل بمعنی تجاوز است [انعام:108]،[یونس:90]. ظاهراً «بَغیاً» مطلق طلب است یعنی: فرعون و لشکریانش در طلب آنان از روی تجاوز بدنبالشان رفتند. عدّو: دشمن. که در قلب به انسان عداوت دارد و در ظاهر مطابق آن رفتار می‏کند [نساء:101]، [یوسف:5]. بقول راغب دشمن دو جور است یکی آن که بشخص عداوت دارد و بقصد دشمنی است مثل: [نساء:92]. دیگری آن که بقصد عداوت نیست بلکه وی حالتی دارد که شخص از آن متّأذی می‏شود چنانکه از کار دشمن، مثل [شعراء:77]. بتهای بیجان نسبت به ابراهیم «علیه السلام» عداوتی نداشتند واز جماد عداوت متصّور نیست بلکه آنها جنبه معبودی داشتند و آن حالت ابراهیم را ناراحت می‏کرد لذا فرمود: آنها دشمن منند در مجمع در معنی آیه فرماید: پرستشگران اصنام و اصنام دشمن منند ولی عقلا را تغلیب کرده. ولی ظاهراً مرجع ضمیر اصنام است و ارجاع ضمیر اولوالعقل در قرآن در اینگونه موارد بسیار است. ظاهراً در آیه [تغابن:14]. نیز عدّو به همان معنی است یعنی همانطور که از دشمن صدمه به انسان می‏رسد ممکن است آنها نیز شما را به صدمه بیاندازند و میل و عشق به آنها از کار خدائی بازتان دارد. در اینجا لازم است به چند آیه نظر افکنیم: 1- * [بقره:194]. این آیه درباره انتقام، قاعده کلّی است و روشن می‏کند که هر تجاوز را می‏توان مقابله به مثل کرد و جمله «وَ اتَّقُوا اللهَ» بیان آنست که در مقابله به مثل نمی‏شود طغیان و تجاوز کرد بلکه باید در آن کمیّت و کیفیّت تجاوز طرف را مراعات نمود، با آنکه خداوند عدوان را دوست ندارد [بقره:190]. ولی عدوان در مقابل عدوان از آن خارج است و عدوان اولیه ناپسند است اما این عدوان شخص را از ذلّت و خواری نجات می‏دهد. بلی گذشت و عفو هم در صورت قدرت مرضّی خداست و حسّ انتقام و جنبه رحمت هر دو در نظر است چنان که فرموده: [نحل:126]. 2- * [بقره:98]. شاید مراد ار دشمنی خدا آن باشد که رحمت خدا به آنها نمی‏رسد. 3- * [عادیات:1-6]. یعنی: قسم به دوندگان که نفس نفس زنند. و آتش افروزان که با زدن، آتش افروزند. و هجوم بران در وقت صبح، که با آن هجوم و دویدن غبار بلند کردند و بدان وسیله در میان قومی قرار گرفتند، که انسان به پروردگار خویش ناسپاس است. در مجمع فرموده: گویند این سوره درباره علی «علیه السلام» نازل گشته که رسول خدا «صلی اللّه علیه و آله و سلم» دفعاتی بعضی از صحابه را به جنگ ذات‏السلاسل فرستاد بی‏نتیجه برگشتند تا علی «علیه السلام» را مأمور کرد او بر کفّار غالب شد، این از امام صادق «علیه السلام» در حدیث مفصّلی وارد شده است فرمود: این جنگ را ذات‏السلاسل گفتند که آن حضرت عدهّ‏ای از کفّار را کشت و اسیران را به ریسمان بست گوئی در زنجیرهااند. چون سوره نازل شد رسول خدا «صلی اللّه علیه و آله و سلم» در نماز صبح آن را خواند پس از نماز اصحاب گفتند: ما این آیات را تا به حال نشنیده‏ایم فرمود: علی به دشمنان خدا پیروز شد جبرئیل این بشارت را بر من امشب داد بعد از چند روز علی «علیه السلام» با غنائم و اسیران به مدینه وارد شد. این مطلب در صافی و برهان نیز نقل شده، اهل سنت نیز آن را نقل کرده ولی از علی «علیه السلام» نام نبرده‏اند. از علی «علیه السلام» و غیره عادیات شتران جنگ و شتران حاجیان نیز نقل شده است. اگر مراد از عادیات اسبان جنگی باشد می‏شود گفت که: این آیات سرود جنگ و مارش نظامی است و سوگندها با مطلب آیات در زیر تناسب دارد واللّه العالم. 4- * [ممتحنه:4]. ظاهراً در این گونه موارد مراد از عداوت دشمنی ظاهری و از بغضاء عداوت و کینه قلبی است گرچه عداوت به معنی تجاوز قلبی است در اقرب الموارد گفته: عداوت به معنی خصومت و دوری است به قولی آن اخصّ از بغضاء است که هر عدّ و مبغض است و گاهی آنکه دشمن نیست مبغض است. 5- * [مائده:2]. عدوان چنان که از راغب نقل شد و در المنار ذیل آیه فوق گفته عدم رعایت عدالت در رفتار و معامله با دیگران است لذا بهتر است آن را ظلم معنی کرد یعنی در گناه و ظلم همدیگر را یاری نکنید علی هذا اثم از عدوان اعمّ است چنان که در آیه [قصص:28]. مراد از آن بی‏شک ظلم و عدم رعایت عدل است. در آیه [نساء:30]. طبرسی فرموده بقولی عدوان و ظلم هر دو یکی‏اند. به جهت اختلاف لفظ هر دو ذکر شده‏اند. به نظر نگارنده مراد از ظلم عصیان و ظلم به نفس و از عدوان ظلم به دیگران است زیرا مشارالیه «ذلکَ» عبارت است از «لا تَأْکُلُوا اَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ... وَ لا تَقْتُلُوا اَنْفُسَکُمْ» می‏دانیم که اکل به باطل عدوان و قتل خویشتن معصیت و ظلم به نفس است. در آیات 85 بقره 2 و 62 مائده 8 و9 مجادله - «عُدْوان» با «اِثْم» ذکر شده ملاحظه آیات ما قبل آنها نشان می‏دهد که مراد از «اِثْم» گناه نسبت به خویش و از «عُدوان» ظلم به دیگران است.
۰۱۲۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۰سال ۵: ۰سال ۶: ۱سال ۷: ۰سال ۸: ۲سال ۹: ۰سال ۱۰: ۱سال ۱۱: ۱سال ۱۲: ۰سال ۱۳: ۱سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۲سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۱سال ۲۰: ۱سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
بقره · ۹۷

قُلْ مَنْ كَانَ عَدُوّاً لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدًى وَ بُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ

(آنها می‌گویند: «چون فرشته‌ای که وحی را بر تو نازل می‌کند، جبرئیل است، و ما با جبرئیل دشمن هستیم، به تو ایمان نمی‌آوریم!») بگو: «کسی که دشمن جبرئیل باشد (در حقیقت دشمن خداست) چرا که او به فرمان خدا، قرآن را بر قلب تو نازل کرده است؛ در حالی که کتب آسمانی پیشین را تصدیق می‌کند؛ و هدایت و بشارت است برای مؤمنان.»

بقره · ۹۸

مَنْ كَانَ عَدُوّاً لِلَّهِ وَ مَلاَئِكَتِهِ وَ رُسُلِهِ وَ جِبْرِيلَ وَ مِيكَالَ فَإِنَ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلْكَافِرِينَ

کسی که دشمن خدا و فرشتگان و رسولان او و جبرئیل و میکائیل باشد (کافر است؛ و) خداوند دشمن کافران است.

نساء · ۱۰۱

وَ إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاَةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوّاً مُبِيناً

هنگامی که سفر می‌کنید، گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید اگر از فتنه (و خطر) ِ کافران بترسید؛ زیرا کافران، برای شما دشمن آشکاری هستند.

انعام · ۱۱۲

وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِ نَبِيٍ عَدُوّاً شَيَاطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ شَاءَ رَبُّكَ مَا فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ مَا يَفْتَرُونَ

اینچنین در برابر هر پیامبری، دشمنی از شیاطین انس و جنّ قرار دادیم؛ آنها بطور سری (و درگوشی) سخنان فریبنده و بی‌اساس (برای اغفال مردم) به یکدیگر می‌گفتند؛ و اگر پروردگارت می‌خواست، چنین نمی‌کردند؛ (و می‌توانست جلو آنها را بگیرد؛ ولی اجبار سودی ندارد.) بنابر این، آنها و تهمتهایشان را به حال خود واگذار!

توبه · ۸۳

فَإِنْ رَجَعَكَ اللَّهُ إِلَى طَائِفَةٍ مِنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُلْ لَنْ تَخْرُجُوا مَعِيَ أَبَداً وَ لَنْ تُقَاتِلُوا مَعِيَ عَدُوّاً إِنَّكُمْ رَضِيتُمْ بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُوا مَعَ الْخَالِفِينَ

هرگاه خداوند تو را بسوی گروهی از آنان بازگرداند، و از تو اجازه خروج (بسوی میدان جهاد) بخواهند، بگو: «هیچ گاه با من خارج نخواهید شد! و هرگز همراه من، با دشمنی نخواهید جنگید! شما نخستین بار به کناره‌گیری راضی شدید، اکنون نیز با متخلّفان بمانید!»

اسراء · ۵۳

وَ قُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوّاً مُبِيناً

به بندگانم بگو: «سخنی بگویند که بهترین باشد! چرا که (شیطان بوسیله سخنان ناموزون)، میان آنها فتنه و فساد می‌کند؛ همیشه شیطان دشمن آشکاری برای انسان بوده است!

فرقان · ۳۱

وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِ نَبِيٍ عَدُوّاً مِنَ الْمُجْرِمِينَ وَ كَفَى بِرَبِّكَ هَادِياً وَ نَصِيراً

(آری،) این گونه برای هر پیامبری دشمنی از مجرمان قرار دادیم؛ امّا (برای تو) همین بس که پروردگارت هادی و یاور (تو) باشد!

قصص · ۸

فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِيَكُونَ لَهُمْ عَدُوّاً وَ حَزَناً إِنَ فِرْعَوْنَ وَ هَامَانَ وَ جُنُودَهُمَا كَانُوا خَاطِئِينَ

(هنگامی که مادر بفرمان خدا او را به دریا افکند) خاندان فرعون او را از آب گرفتند، تا سرانجام دشمن آنان و مایه اندوهشان گردد! مسلّماً فرعون و هامان و لشکریانشان خطاکار بودند.

فاطر · ۶

إِنَ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوّاً إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ

البتّه شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بدانید؛ او فقط حزبش را به این دعوت می‌کند که اهل آتش سوزان (جهنّم) باشند!

تغابن · ۱۴

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَ أَوْلاَدِكُمْ عَدُوّاً لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! بعضی از همسران و فرزندانتان دشمنان شما هستند، از آنها برحذر باشید؛ و اگر عفو کنید و چشم بپوشید و ببخشید، (خدا شما را می‌بخشد)؛ چرا که خداوند بخشنده و مهربان است!