«نُمَکِّن» از مادّه «تمکین» در آیه فوق به معنای «نَجْعَل» است و «حَرَماً» مفعول آن است و گرنه «نُمکِّن» در معنای اصلی، که تمکین دادن است، به وسیله «فِی» متعدّی می شود.
=== قاموس قرآن ===
راجه به مکان در «کون» سخن گفتهایم. افعالی از «مکن» مشتق اند از قبیل: امکن، مکن، تمکن و غیره که همه به معنی قدرت واقتدار و قدرت دادن به کار میروند. احتمال هست که اصل همه «کون» باشد. [یوسف:21]. و همانطور به یوسف در سرزمین مصر تمکن و قدرت دادیم [احقاف:26]. «اِنْ» در آیه نافیه است یعنی: گذشتگان را تمکن و قدرت دادیم در آنچه به شما در آن تمکن ندادیم (منظور این است که آنها از شما در قدرت و امکانات بیشتر بودند) . * [قصص:57]. گفتهاند: معنی جعل به «نُمَکِنْ» تضمین شده یعنی: آیا برای آنها حرم امنی قرار ندادیم که میوههای هرچیز به آن جمع میشود؟ و بقولی «حرماً» ظرف است یعنی آیا آنها را در حرم امنی تمکن و قدرت ندادیم؟. * [نور:55]. و حتما تمکن و تسلط میدهد بدین آنها برای آنها، دینی که بر آنها پسندیده است. * [انفال:71]. «اَمْکَنَ مِنْهُ» یعنی بر او تسلط و قدرت یافت: بیشتر به خدا خیانت کردند و خدا بر آنها مسلط شد و منکوبشان کرد. مکین: دارای مکانت و منزلت [یوسف:54]. تو امروز پیش ما محترم و مورد اعتمادی. [تکویر:20]. نیرومند و پیش خدا محترم است. * [مؤمنون:13]. [مرسلات:21]. گفتهاند وصف رحم با مکین برای آن است که رحم متمکن و قادر است که نطفه را تربیت کند به نظر میآید منظور از آن عظمت قدر و بلند پایه بودن رحم است زیرا تنها محلیکه رشد نطفه در آن میسر و عملی است رحم است یعنی: سپس انسان را در قرارگاهی منیع و ممتاز قرار دادیم.
آیا ندیدند چقدر از اقوام پیشین را هلاک کردیم؟! اقوامی که (از شما نیرومندتر بودند؛ و) قدرتهایی به آنها داده بودیم که به شما ندادیم؛ بارانهای پیدرپی برای آنها فرستادیم؛ و از زیر (آبادیهای) آنها، نهرها را جاری ساختیم؛ (اما هنگامی که سرکشی و طغیان کردند،) آنان را بخاطر گناهانشان نابود کردیم؛ و جمعیت دیگری بعد از آنان پدید آوردیم.
آنها گفتند: «ما اگر هدایت را همراه تو پذیرا شویم، ما را از سرزمینمان میربایند!» آیا ما حرم امنی در اختیار آنها قرار ندادیم که ثمرات هر چیزی (از هر شهر و دیاری) بسوی آن آورده میشود؟! رزقی است از جانب ما؛ ولی بیشتر آنان نمیدانند!