سوره قصص(القصص)، آیه ۶ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۶
وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هَامَانَ وَ جُنُودَهُمَا مِنْهُمْ مَا كَانُوا يَحْذَرُونَ
و حکومتشان را در زمین پابرجا سازیم؛ و به فرعون و هامان و لشکریانشان، آنچه را از آنها [= بنی اسرائیل] بیم داشتند نشان دهیم!
معنی کلمات و عبارات
«نُمَکِّنَ»: مکانت و منزلت بخشیم. سلطه و قدرت دهیم. مستقرّ سازیم و حکومت دهیم. «هَامَان»: وزیر فرعون و مستشار اعظم او بود «مَا»: آنچه. مراد هلاک فرعون و فرعونیان بر دست بنیاسرائیل است (نگا: یونس / ) که در اینجا به مقدّمات آن اشاره شده است.
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - تعلق اراده الهى بر اختصاص دادن نقطه اى از زمین (ارض مقدس) به بنى اسرائیل [زمان موسى و فرعون] در خارج از کشور مصر «و نمکّن لهم فى الأرض»
«تمکین» از ریشه «مکان» و به معناى اسکان دادن است. بنابراین «نمکّن لهم فى الأرض»; یعنى، «نجعل لهم مکاناًیستقرون فیه». گفتنى است «ارض مقدس» مکان و سرزمینى بود که خداوند براى بنى اسرائیل مقرر فرموده بود (ادخلوا الأرض المقدسة التى کتب اللّه لکم)، (مائده، آیه ۲۱).
۲ - بیرون آوردن بنى اسرائیل از محرومیت و فقر و قرار دادن امکانات دنیوى (سرزمین مستقل، قدرت و مکنت) در اختیار آنان، نمودى دیگر از امتنان الهى بر آنها «و نرید أن نمنّ ... و نمکّن لهم فى الأرض»
۳ - آگاهى قبلى فرعون از خطرساز بودن بنى اسرائیل براى حکومت و نظام سرکوبگر وى «و نرى فرعون و همن و جنودهما منهم ما کانوا یحذرون»
۴ - فرعون، هامان و سپاهیانش همواره از خطر بنى اسرائیل، در هراس بودند. «و نرى فرعون و همن ... ما کانوا یحذرون»
جمله «کانوا یحذرون» ماضى استمرارى و بیانگر ترس دائمى فرعونیان از بنى اسرائیل است.
۵ - نقش کلیدى هامان در دستگاه حکومت فرعون «و نرى فرعون و همن و جنودهما»
۶ - قرار داشتن سپاهیان حکومت فرعون، تحت فرماندهى وى و هامان «فرعون و همن و جنودهما»
۷ - تعلق اراده الهى بر نابودى فرعون و دستگاه استکبارى وى «و نرى فرعون و همن و جنودهما منهم ما کانوا یحذرون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ترس از بنی اسرائیلزمینه شکست فرعونمنشأ امکانات دنیوی بنی اسرائیلمنشأ نابودی فرعونمنشأ نابودی فرعونیانمنشأ نعمتهای بنی اسرائیلپیش بینی فرعونبنی اسرائیل در سرزمین مقدسمنشأ قدرت بنی اسرائیلاسکان بنی اسرائیلترس هامانفرماندهی فرعونفرماندهی هامانمنت بر بنی اسرائیلترس فرعونیانفرمانده سپاه فرعوننقش بنی اسرائیلنقش هامانمنشأ نجات بنی اسرائیلترس فرعوننجات بنی اسرائیلامتنان خداآثار اراده خداتاریخ بنی اسرائیلنعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
- تعلّق اراده الهی برای تحقق حاکمیت مستضعفان و ازادی انان از ستم مستکبران+۱ آیه
- تعلّق اراده الهی برای تحقق حاکمیت سیاسی بنیاسراییل و نجات انان از فرعونیان+۲ آیه
- قرار دادن مستضعفان بنیاسراییل در مسند امامت و حکومت، نمادی از عنایت و اراده خاصّ الهی به انان+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی بر رهایی مستضعفان بنیاسراییل از سلطه فرعونیان+۲ آیه
- قرار دادن مستضعفان بنیاسراییل در مسند امامت و وراثت زمین، نمادی از امتنان الهی بر انان+۲ آیه
- تحقّق رهایی بنیاسراییل از استضعافِ حاکم بر سرزمین مصر، به خواست خداوند+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی برای تحقق حاکمیت بنیاسراییل و نجات انان از فرعونیان+۲ آیه
- تعلّق اراده الهی بر اختصاص نقطهای از زمین (ارض مقدس) به بنیاسراییل زمان موسی(علیه السلام)برای اسکان+۱ آیه
- اراده خداوند به برخورداری بنیاسراییل، از امکانات برجایمانده از فرعونیان+۱ آیه
- بنیاسراییل، وارث سرزمین مصر پس از نابودی فرعونیان+۷ آیه
- پیروزی بنیاسراییل و حاکمیّت بر سرزمین فرعونیان، پس از نابودی انان+۳ آیه
- اراده الهی نسبت به پیروزی بنیاسراییل بر فرعون و فرعونیان و حاکمیّت بر سرزمین انان+۱ آیه
- اراده الهی، منشا حاکمیّت بنیاسراییل بر سرزمین فرعونیان، پس از هلاکت انان+۱ آیه
- نجات بنیاسراییل از استضعاف در سرزمین مصر، با اراده و خواست خداوند+۲ آیه
- وعده هلاکت فرعونیان و حاکمیّت یافتن بنیاسراییل بر سرزمین انان، از وعدههای نیکوی خداوند به بنیاسراییل+۲ آیه
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۹ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومت استبدادی+۷ آیه
- خوف و هراس دایمی فرعون و سپاهیانش، از بنی اسراییل+۱ آیه
- خوف و هراس دایمی هامان و سپاهیانش، از بنی اسراییل+۱ آیه
- دفاع خداوند از حقوق مستضعفان بنی اسراییل، در برابر ظلم فرعون+۲ آیه
- رایی / اسماوصفات
- خداوند، منشا حکومت انسانها در زمین+۵ آیه
- شکست فرعون با تحقق اراده خدا، به دست مستضعفان بنی اسراییل+۲ آیه
- اراده خداوند بر پیروزی بنی اسراییل و شکست فرعونیان+۱ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۴ آیه
- خوف و هراس فرعون و سپاهیانش، از تمکّن بنی اسراییل در زمین+۱ آیه
- سپاه فرعون، متشکّل از چند لشکر+۵ آیه
- ترس و نگرانی پیوسته سپاه فرعون، از خطر بنی اسراییل
- تقدیر و اراده الهی بر شکست فرعون و پیروزی بنی اسراییل+۱ آیه
- وعده خداوند به مستضعفان، مبنی بر به قدرت رساندن انان در زمین+۱ آیه
- تمدّنها، از اثار و نشانه های قدرت خدا+۱۲ آیه
- نابودی ملّتی و جایگزینی مردمی جدید به جای انان، از جلوه های قدرت خدا+۱۰ آیه
- به اضمحلال کشاندن مستکبران و حاکمیّت یافتن مستضعفان، جلوه ای از قدرت الهی+۵ آیه
- فرعون، دارای سپاهی فراوان و نیرومند+۵ آیه
- خداوند، منشا اعطای توانمندی و قدرت+۶ آیه
- فرعون، حاکمی سنگدل و خونخوار+۲ آیه
- ال فرعون، مردمانی بی رحم و خون خوار+۱ آیه
- الهام خداوند به مادر موسی، مبنی بر شیر دادن به او و افکندن وی به دریا (جهت حفظ جان او از فرعونیان)+۱ آیه
- ترس شدید مادر موسی از فرعونیان، درباره فرزندش+۲ آیه
- حاکمیّت بنیاسراییل و بهرهمندی انان از امکانات بر جای مانده از فرعونیان، به مشیّت خدا+۱ آیه
- حاکمیّت مستضعفان و ازادی انان از ستم مستکبران، منوط به مشیّت خدا+۲ آیه
- بنیاسراییل، وارثان تمدّن و امکانات گسترده فرعونیان در مصر+۷ آیه
- حاکمیّت و فرمانروایی فرعون بر سرزمین مصر، در دوران موسی علیه السلام+۴ آیه
- هامان، از درباریان فرعون، در مصر+۷ آیه
- مُمکِّن/ اسماوصفات+۶ آیه
- قرار دادن بنی اسراییل در مسند امامت و پیشوایی خلق، نمودی از امتنان الهی بر انان+۱ آیه
- بیرون اوردن بنی اسراییل از محرومیت و فقر و قرار دادن امکانات دنیایی در اختیار انان، نمودی از امتنان الهی بر انها+۱ آیه
- حاکمیّت بنیاسراییل (بعد از هلاکت فرعونیان) بر سرزمین انان از وعدههای نیکوی خداوند به انها+۲ آیه
- ترس فرعون و هامان و سپاه انان از خطر ساز بودن بنی اسراییل برای حکومت انان
- برخورداری هامان از امکانات گسترده در حکومت فرعون
- حکومت فرعون و هامان بر سرزمین مصر+۱ آیه
- تعلّق اراده الهی بر فرو پاشی حکومت فرعون و هامان و سپاه انها+۳ آیه
- ترس و وحشت هامان به جهت از بین رفتن حکومت فرعونی و هلاکتشان به دست مولودی از بنیاسراییل
- قرار داشتن سپاهیان حکومت فرعون تحت فرماندهی هامان+۱ آیه
- ترس سپاهیان هامان از نابودی حکومت و از بین رفتن قدرت
- شکست، نتیجه نهایی مکر و توطیه هامان نسبت به موسی علیه السلام و مؤمنان همراه او و در برابر ایات حق خداوند+۴ آیه
- قرار داشتن سپاهیان حکومت فرعون تحت فرماندهی وی و وزیرش هامان+۱ آیه
- وزارت هامان در سرزمین مصر از جانب فرعون+۳ آیه