وَ الْمُرْسَلاَتِ عُرْفاً
سوگند به فرشتگانی که پی در پی فرستاده می‌شوند،
سورة المرسلات
مکه · ۵۰ آیه· ترتیب نزول ۳۳
معرفی سوره مرسلات (تفسیر نمونه)
اين سوره در مکه نازل شده و داراى ۵۰ آيه است
محتواى سوره مرسلات
معروف اين است که اين سوره در مکه نازل شده ، ولى بعضى تصريح کرده اند به اين که آيه ۴۸ «و اذا قيل لهم ارکعوا لا يرکعون » «مدنى » است ، هر چند دليل روشنى براى آن ذکر نکرده اند، و اگر مساءله «رکوع » و «نماز» سبب اين استنباط شده ، درست به نظر نمى رسد، زيرا مدتها مسلمانان در مکه نماز مى خواندند و رکوع مى کردند.
به هر حال بيشترين مطلبى که در اين سوره مطرح شده است ، مسائل مربوط به قيامت و تهديد و انذار مکذبان و منکران است .
و از امتيازات اين سوره اين است که آيه «ويل يومئذ للمکذبين »: «واى در آن روز بر تکذيب کنندگان ده بار در آن تکرار شده ، و هر بار به دنبال مطلب تازه اى ».
بعد از ذکر سوگندهائى ، از قيامت و حوادث سنگين و سخت رستاخيز خبر مى دهد، و به دنبال آن همين آيه را ذکر مى کند، و مى گويد: «واى بر تکذيب کنندگان در آن روز»!
در مرحله بعد سرگذشت غم انگيز اقوام گنهکار پيشين .
و در مرحله سوم گوشه اى از ويژگيهاى آفرينش انسان .
و در مرحله چهارم قسمتى از مواهب الهى در زمين .
و در مرحله پنجم قسمتهائى از عذاب تکذيب کنندگان را شرح مى دهد.
همچنين در هر مرحله اشاره اى به مطلبى بيدارگر و تکان دهنده کرده ، و به دنبال آن اين آيه را تکرار مى کند، و حتى در بخشى از آن به نعمتهاى بهشتى که نصيب پرهيزگاران شده اشاره نموده تا انذار را با بشارت بياميزد و تهديد را با تشويق .
و به هر حال اين تکرار، تکرار بعضى از آيات را در سوره الرحمان تداعى مى کند، با اين تفاوت که در آنجا سخن از نعمتها بود، و در اينجا غالبا از عذابهاى مکذبان است .
انتخاب نام «مرسلات » براى اين سوره به تناسب نخستين آيه اين سوره است .
فضيلت تلاوت اين سوره
در حديثى از پيامبر اکرم (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) مى خوانيم : «من قرء سورة و المرسلات کتب انه ليس من المشرکين »: «کسى که سوره مرسلات را بخواند نوشته مى شود که او از مشرکان نيست ».
و در حديث ديگرى از امام صادق (عليه السلام ) آمده است : «من قراها عرف الله بينه و بين محمد (صلى اللّه عليه و آله و سلّم »): ((کسى که اين سوره را بخواند خداوند او را با پيامبر آشنا (و همجوار) مى سازد)).
بدون شک اين ثواب و فضيلت از آن کسانى است که بخوانند و بينديشند و عمل کنند، و لذا در حديثى آمده است : بعضى از ياران پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) خدمتش عرض کردند: اسرع الشيب اليک يا رسول الله (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ): «چه زود آثار پيرى در شما نمايان شده اى رسول خدا»؟!
فرمود: «شيبتنى هود و الواقعه و المرسلات و عم يتسائلون »!: «سوره هاى هود، واقعه ، مرسلات ، و عم يتسائلون مرا پير کرده »!.
قابل توجه اين که در تمام اين سوره ها احوال قيامت و مسائل هول انگيز آن دادگاه بزرگ منعکس است ، و همينها بوده که در روح مقدس پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) اثر گذارد.
بديهى است تلاوت بدون فکر و تصميم بر عمل نمى تواند چنين اثرى بگذارد.
تفسیر نمونه، جلد ۲۵، صفحه ۳۹۱
تفسیر المیزان، برگزیده تفسیر نمونه، تفسیر نور، نکته‌های تفسیر نور، پیام‌های تفسیر نور، تفسیر اثنی عشری، تفسیر روان جاوید، تفسیر اطیب البیان
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفاً
و آنها که همچون تند باد حرکت می‌کنند،
وَ النَّاشِرَاتِ نَشْراً
و سوگند به آنها که (ابرها را) می‌گسترانند،
فَالْفَارِقَاتِ فَرْقاً
و آنها که جدا می‌کنند،
فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْراً
و سوگند به آنها که آیات بیدارگر (الهی) را (به انبیا) القا می‌نمایند،
عُذْراً أَوْ نُذْراً
برای اتمام حجّت یا برای انذار،
إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَوَاقِعٌ
که آنچه به شما (درباره قیامت) وعده داده می‌شود، یقیناً واقع‌شدنی است!
فَإِذَا النُّجُومُ طُمِسَتْ
در آن هنگام که ستارگان محو و تاریک شوند،
وَ إِذَا السَّمَاءُ فُرِجَتْ
و (کرات) آسمان از هم بشکافند،
وَ إِذَا الْجِبَالُ نُسِفَتْ
و در آن زمان که کوه‌ها از جا کنده شوند،
وَ إِذَا الرُّسُلُ أُقِّتَتْ
و در آن هنگام که برای پیامبران (بمنظور ادای شهادت) تعیین وقت شود!
لِأَيِ يَوْمٍ أُجِّلَتْ
(این امر) برای چه روزی به تأخیر افتاده؟
لِيَوْمِ الْفَصْلِ
برای روز جدایی (حق از باطل)!
وَ مَا أَدْرَاكَ مَا يَوْمُ الْفَصْلِ
تو چه می‌دانی روز جدایی چیست!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
أَ لَمْ نُهْلِكِ الْأَوَّلِينَ
آیا ما اقوام (مجرم) نخستین را هلاک نکردیم؟!
ثُمَ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِينَ
سپس دیگر (مجرمان) را به دنبال آنها می‌فرستیم!
كَذٰلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ
(آری) این گونه با مجرمان رفتار می‌کنیم!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ مَاءٍ مَهِينٍ
آیا شما را از آبی پست و ناچیز نیافریدیم،
فَجَعَلْنَاهُ فِي قَرَارٍ مَكِينٍ
سپس آن را در قرارگاهی محفوظ و آماده قرار دادیم،
إِلَى قَدَرٍ مَعْلُومٍ
تا مدّتی معیّن؟!
فَقَدَرْنَا فَنِعْمَ الْقَادِرُونَ
ما قدرت بر این کار داشتیم، پس ما قدرتمند خوبی هستیم (و امر معاد برای ما آسان است)!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ كِفَاتاً
آیا زمین را مرکز اجتماع انسانها قرار ندادیم،
أَحْيَاءً وَ أَمْوَاتاً
هم در حال حیاتشان و هم مرگشان؟!
وَ جَعَلْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ وَ أَسْقَيْنَاكُمْ مَاءً فُرَاتاً
و در آن کوه‌های استوار و بلندی قرار دادیم، و آبی گوارا به شما نوشاندیم!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
انْطَلِقُوا إِلَى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ
(در آن روز به آنها گفته می‌شود:) بی‌درنگ، به سوی همان چیزی که پیوسته آن را تکذیب می‌کردید بروید!
انْطَلِقُوا إِلَى ظِلٍ ذِي ثَلاَثِ شُعَبٍ
بروید به سوی سایه سه شاخه (دودهای خفقان‌بار و آتش‌زا)!
لاَ ظَلِيلٍ وَ لاَ يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ
سایه‌ای که نه آرامبخش است و نه از شعله‌های آتش جلوگیری می‌کند!
إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ
شراره‌هایی از خود پرتاب می‌کند مانند یک کاخ!
كَأَنَّهُ جِمَالَةٌ صُفْرٌ
گویی (در سرعت و کثرت) همچون شتران زردرنگی هستند (که به هر سو پراکنده می‌شوند)!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
هٰذَا يَوْمُ لاَ يَنْطِقُونَ
امروز روزی است که سخن نمی‌گویند (و قادر بر دفاع از خویشتن نیستند)،
وَ لاَ يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ
و به آنها اجازه داده نمی‌شود که عذرخواهی کنند!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
هٰذَا يَوْمُ الْفَصْلِ جَمَعْنَاكُمْ وَ الْأَوَّلِينَ
(و به آنها گفته می‌شود:) امروز همان روز جدایی (حق از باطل) است که شما و پیشینیان را در آن جمع کرده‌ایم!
فَإِنْ كَانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ
اگر چاره‌ای در برابر من (برای فرار از چنگال مجازات) دارید انجام دهید!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
إِنَ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلاَلٍ وَ عُيُونٍ
(در آن روز) پرهیزگاران در سایه‌های (درختان بهشتی) و در میان چشمه‌ها قرار دارند،
وَ فَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ
و میوه‌هایی از آنچه مایل باشند!
كُلُوا وَ اشْرَبُوا هَنِيئاً بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
بخورید و بنوشید گوارا، اینها در برابر اعمالی است که انجام می‌دادید!
إِنَّا كَذٰلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ
ما این گونه نیکوکاران را پاداش می‌دهیم!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
كُلُوا وَ تَمَتَّعُوا قَلِيلاً إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ
(و به مجرمان بگو:) بخورید و بهره گیرید در این مدت کم (از زندگی دنیا، ولی بدانید عذاب الهی در انتظار شماست) چرا که شما مجرمید!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
وَ إِذَا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لاَ يَرْكَعُونَ
و هنگامی که به آنها گفته شود رکوع کنید رکوع نمی‌کنند!
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان!
فَبِأَيِ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ
(و اگر آنها به این قرآن ایمان نمی‌آورند) پس به کدام سخن بعد از آن ایمان می‌آورند؟!