سوره طه، آیه ۸۰ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۷
يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ قَدْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ وَاعَدْنَاكُمْ جَانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَ نَزَّلْنَا عَلَيْكُمُ الْمَنَ وَ السَّلْوَى
ای بنی اسرائیل! ما شما را از چنگال دشمنتان نجات دادیم؛ و در طرف راست کوه طور، با شما وعده گذاردیم؛ و «منّ» و «سلوی» بر شما نازل کردیم!
معنی کلمات و عبارات
«الأیْمَنَ»: سمت راست. صفت (جانب) است (نگا: مریم / ). «نَزَّلْنا عَلَیْکُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوَی»: (نگا: بقره / ).
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فرعون، دشمن بنى اسرائیل و در صدد تباهى آنان بود. «فأتبعهم فرعون ... یبنى اسرءیل قد أنجینکم من عدوّکم »
۲ - خداوند، بنى اسرائیل را از خطر فرعون رهانید و آنان را از اسارت او نجات داد. «فأتبعهم فرعون ... یبنى اسرءیل قد أنجینکم من عدوّکم »
۳ - خداوند، پس از عبور بنى اسرائیل از دریا، با آنان قرار گفت وگو نهاد و وعده ارتباط نزدیک داد. «و وعدنکم جانب الطور الأیمن »
متعلق «واعدناکم» به قرینه «و ما أعجلک عن قومک یا موسى» (در آیات بعد) وعده مناجات و گفت وگو با موسى(ع) بوده است. این مواعده گرچه با همه بنى اسرائیل نبود; اما بازگشت منافع آن (از قبیل نزول تورات) به عموم آنان، سبب شد که از آن به عنوان نعمتى بر همه بنى اسرائیل یاد شود.
۴ - سمت راست کوه طور، میقات و وعده گاه شرفیابى بنى اسرائیل براى پاسخ گویى به دعوت خداوند بود. «و وعدنکم جانب الطور الأیمن »
«أیمن» به معناى «یمین» (طرف راست) است و مراد از «جانب راست طور» دامنه و یا فضاى سمت راست آن بوده است.
۵ - کوه طور، مکانى مبارک و مورد عنایت خداوند «و وعدنکم جانب الطور الأیمن »
در برداشت یاد شده «الأیمن» از ماده «یمن» گرفته شده و به معناى مبارک است. این کلمه گرچه وصف براى «جانب» است، ولى وصفِ جزء هر چیز، وصف کل آن نیز شمرده مى شود. انتخاب کوه طور براى مواعده، نشان از ویژگى خاص آن دارد.
۶ - خداوند، بر بنى اسرائیل زمان موسى(ع)، خوردنى هاى «منّ» (ترنجبین) و «سلوى» (بلدرچین) نازل کرد. «و نزّلنا علیکم المنّ والسلوى »
«منّ» قطراتى است که از آسمان بر درخت ها و سنگ ها مى نشیند و به صورت عسل در مى آید. طعم آن شیرین است و مانند شیره درخت خشک مى شود (قاموس). برخى از مفسران آن را ترنجبین معنا کرده اند. «سلوى»، پرنده اى است شبیه کبوتر با پا و گردنى درازتر که حرکتى سریع دارد و رنگ آن شبیه رنگ بلدرچین است (مصباح). برخى آن را همان بلدرچین مى دانند.
۷ - نزول «منّ و سلوى» بر بنى اسرائیل، پس از نجات آنان از چنگال فرعون و استقرار آنها در بیابان بوده است. «قد أنجینکم ... وعدنکم ... و نزّلنا علیکم المنّ والسلوى »
نزول «منّ و سلوى»، نشان عارى بودن منطقه از مواد غذایى متداول و بیابانى بودن محیط استقرار آنها است.
۸ - نزول «منّ و سلوى»، از معجزات ارائه شده به قوم موسى(ع) «و نزّلنا »
اختصاص یافتن «منّ و سلوى» از بین خوراکى ها و یادآورى نزول آن بر بنى اسرائیل، نشان از غیر عادى بودن نزول آن دو دارد.
۹ - نجات بنى اسرائیل از فرعونیان و دعوت آنان به کوه طور براى مناجات و فرو فرستادن منّ و سلوى بر آنان، از نعمت هاى خداوند بر بنى اسرائیل در زمان موسى(ع) «یبنى اسرءیل قد أنجینکم ... و نزّلنا علیکم المنّ والسلوى »
۱۰ - بنى اسرائیل در عصر موسى(ع) داراى سر فصل هاى تاریخى برجسته و بسیار قابل تأمّل «أنجینکم ... وعدنکم ... و نزّلنا »
۱۱ - لزوم یادکردن از برهه هاى حساس تاریخ و رویدادهاى مهمى که ظرف ظهور عنایت و لطف خدا بوده است. «أنجینکم ... وعدنکم ... و نزّلنا »
۱۲ - نجات از چنگال دشمن ستمگر و نابودى او، اعطاى مکتب و برنامه زندگى و تأمین ارزاق، از بزرگ ترین نعمت هاى الهى است. «أنجینکم ... وعدنکم ... نزّلنا علیکم المنّ والسلوى »
امتنان به بنى اسرائیل در قالب سه نوع نعمت در آیه بیان شده است: نجات، اعطاى برنامه زندگى در طور (تورات) و تأمین رزق آنان. از این رو معلوم مى شود که این سه امر، از نعمت هاى بزرگ الهى است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۹۸ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۸۰ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۸۰ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۸۰ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۸۰ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۸۰ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷۷–۸۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۸۰
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تقدس کوه طوردعوت به کوه طورمناجات در کوه طورنزول نعمت سلوینزول نعمت مننعمت هلاکت دشمنانگفتگوی خدا با بنی اسرائیلنزول بلدرچین بر بنی اسرائیلنزول ترنجبین بر بنی اسرائیلنزول سلوی بر بنی اسرائیلنزول من بر بنی اسرائیلدعوت بنی اسرائیلبنی اسرائیل در میقاتنجات از فرعونبنی اسرائیل در بیاباننعمت نجات از ظالمانسمت راست کوه طورنعمت روزیاهمیت ذکر تاریخنعمت دیندشمنان بنی اسرائیلوعده به بنی اسرائیلنجات از فرعونیاندشمنی فرعوننجات بنی اسرائیلنعمتهای بنی اسرائیلمراتب نعمتمعجزه موسینجات بخشی خداوعده های خداتاریخ بنی اسرائیلنعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۲)
- غرق شدن فرعون و فرعونیان در اب دریا و رهایی بنیاسراییل+۴ آیه
- ازاد نبودن بنیاسراییل در حکومت فرعونیان+۶ آیه
- بنای حکومت فرعونیان بر زور و استبداد و سلب ازادی+۴ آیه
- خدا، منشا ازادی و رهایی بنیاسراییل از ستم فرعونیان+۴ آیه
- ناتوانی گوساله سامری از پاسخگویی و رساندن هرگونه سود و زیان، احتجاج خداوند بر ضدّ گوسالهپرستی بنیاسراییل+۲ آیه
- ناتوانی گوساله سامری از پاسخگویی و رساندن هرگونه سود و زیان، احتجاج خداوند علیه گوسالهپرستان بنیاسراییل+۲ آیه
- سمت راست کوه طور، میقات و وعدهگاه خدا با بنیاسراییل برای اعطای تورات به انان
- سمت راست کوه طور، میقات و وعدهگاه بنیاسراییل برای دریافت تورات
- بهرهگیری از غذاهای پاکیزه و سازگار با طبع، توصیه خداوند به بنیاسراییل+۴ آیه
- بهرهمندی بنیاسراییل از نعمتهای پاکیزه و مناسب طبع+۲ آیه
- نوید خداوند به امرزش تایبان بنیاسراییل، مشروط به ایمان و عمل صالح انان
- منّ و سلوی، از خوراکیهای بنیاسراییل+۳ آیه
- فرعون و درباریان او، دشمنان قوم موسی+۱ آیه
- اسایش و رفاه بنیاسراییل در بیابان، با نزول منّ و سلوی و قرار دادن سایبانی از ابر بر انان+۳ آیه
- سرزنش موسی(علیه السلام) از بنیاسراییل، به سبب گرایش انان به گوسالهپرستی در غیاب وی+۴ آیه
- گرفتاری بنیاسراییل به غضب الهی، سبب سقوط و هلاکت انان+۱ آیه
- طغیانگری بنیاسراییل در استفاده از نعمتهای الهی (ناسپاسی، اسراف و...) باعث سیطره غضب الهی بر انان+۱ آیه
- دسترسی قوم موسی به غذاهای طیّب، نعمت الهی در حق انان+۵ آیه
- توصیه خداوند به بنیاسراییل برای بهرهگیری از غذاهای پاکیزه و سازگار با طبع+۴ آیه
- بهرهمندی بنیاسراییل، از نعمتهای پاکیزه و مناسب طبع+۲ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومت استبدادی+۵ آیه
- خداوند، منشا پیدایش خوردنیها+۶ آیه
- فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۶ آیه
- قوم فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۴ آیه
- نجات بنی اسراییل از چنگال دشمنان، از بزرگترین نعمتهای الهی بر انان+۳ آیه
- نهی شدن بنی اسراییل از اسراف و زیاده روی در استفاده از روزی، از سوی خدا+۱ آیه
- خوردن و اشامیدن از رزق الهی، سفارش خداوند به قوم موسی+۲ آیه
- بهره گیری از رزق پاکیزه، توصیه خداوند به بنی اسراییل+۴ آیه
- بهره گیری از رزق پاکیزه، توصیه خداوند به بنی اسراییل+۴ آیه
- نزول رزق الهی (مَنّ و سلوی) بر بنی اسراییل+۳ آیه
- دوری از طغیان در مصرف نعمتها و امکانات رفاهی، زمینه ساز تداوم رفاه+۱ آیه
- رفاه و نعمتهای بنی اسراییل در مراحل متعدّد، مورد یاداوری خداوند+۵ آیه
- نزول منّ و سلوی و برخورداری از انواع روزیهای پاکیزه، مظاهر رفاه بنی اسراییل+۳ آیه
- نجات یافتن بنی اسراییل از شرّ فرعونیان با عبور از رود نیل+۳ آیه
- هشدار خدا به بنی اسراییل از ترک شکر، در برابر نعمتهای خدا+۱ آیه
- طور سینا، محلّی با خیر و برکت+۲ آیه
- طور سینا، میقات و وعده گاه خدا با بنی اسراییل
- سمت راست طور سینا، محلّ میقات موسی(علیه السلام)و بنی اسراییل با خدا+۲ آیه
- طور سینا و دامنه ان، محلّ مناجات و گفتگوی موسی(علیه السلام) با خدا+۳ آیه
- نزول تورات بر موسی(علیه السلام)، در طور سینا+۳ آیه
- طور سینا، محلّ نزول وحی بر موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- استفاده از طیّبات، توصیه خداوند به بنی اسراییل+۴ آیه
- استفاده و بهره مندی از طیّبات، مورد توصیه خداوند+۲ آیه
- حلّیّت خوردن طیّبات+۳ آیه
- روزی طیّبات، اعطای ویژه خداوند به بنی اسراییل+۵ آیه
- منّ و سلوی، نعمتهای پاکیزه خداوند به بنی اسراییل+۳ آیه
- ناتوانی گوساله سامری، از پاسخ گویی و رساندن هرگونه سود و زیان+۲ آیه
- گرفتاری بنی اسراییل به غضب الهی، سبب سقوط و هلاکت انان+۱ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۲ آیه
- فرعون، از دشمنان بنی اسراییل+۴ آیه
- کوه سینا، محلّی با خیر و برکت+۲ آیه
- ناتوانی گوساله سامری از پاسخ گفتن و سود و زیان رساندن+۲ آیه
- تصمیم لجوجانه و مصرّانه گوسالهپرستان بنیاسراییل بر عبادت گوساله سامری تا زمان بازگشتن موسی علیه السلام از میقات و تعیین تکلیف+۲ آیه
- برخورد لجوجانه بنیاسراییل از پذیرش فرمانهای هارون علیه السلام و توبه از گوسالهپرستی+۲ آیه
- شکافته شدن اب دریا و رهایی بنی اسراییل، از نشانههای اعجازی قدرت خدا+۴ آیه
- مُنجی/ اسماوصفات+۵ آیه
- مَنّ و سلوی، دو خوراکی پاکیزه و از روزیهای عطا شده به بنیاسراییل+۴ آیه
- بهرهگیری از مَنّ و سلوی، توصیه خداوند به بنیاسراییل+۴ آیه
- مَنّ و سلوی از معجزات ارایه شده به بنیاسراییل+۳ آیه
- نزول منّ و سلوی بر بنیاسراییل، در تیه، به وسیله خداوند+۳ آیه
- نزول منّ و سلوی برای بنیاسراییل، از معجزات موسی علیه السلام+۲ آیه
- عجله موسی علیه السلام برای رفتن به طور و میعادگاه الهی+۲ آیه
- نان، از غذاهای پاکیزه+۳ آیه
- خوردن نان و غذاهای پاکیزه، فرمان الهی به بنیاسراییل+۳ آیه
- رعایت حدود الهی، در استفاده و خوردن نان و روزیهای پاکیزه، امری لازم+۱ آیه
- تعدّی و تجاوز از اداب و حدود الهی، در استفاده از نان و روزیهای پاکیزه، موجب غضب خداوند و هلاکت و اتش جهنّم+۱ آیه
- لزوم سپاسگزاری و شکر از خداوند، در پی خوردن و استفاده از روزیهای پاکیزه+۱ آیه
- نان، از نعمتهای الهی و شایسته شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه
- نان، از نعمتهای الهی و شایسته شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه
- وعده خدا به بنیاسراییل برای مناجات در طور، پس از نجات انان از ظلم دشمنانشان
- سمت راست کوه طور، وعدهگاه و میقات بنیاسراییل با خداوند
- تعجیل در وفای به وعده، موجب جلب رضایت خدا+۲ آیه