آیه ۵۲ سوره یس

سوره یس، آیه ۵۲ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۳

قَالُوا يَا وَيْلَنَا مَنْ بَعَثَنَا مِنْ مَرْقَدِنَا هٰذَا مَا وَعَدَ الرَّحْمٰنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ

می‌گویند: «ای وای بر ما! چه کسی ما را از خوابگاهمان برانگیخت؟! (آری) این همان است که خداوند رحمان وعده داده، و فرستادگان (او) راست گفتند!»

معنی کلمات و عبارات
«یَا وَیْلَنَا»: ای وای بر ما! واویلا به حال ما! (نگا: انبیاء / و و ). «بَعَثَنَا»: ما را دوباره زنده کرد. ما را برانگیخت. «مَرْقَدِ»: مصدر میمی و به معنی خواب است، و یا این که اسم مکان و به معنی خوابگاه است. عقاب و عذاب قبر، در برابر کیفر و مجازات قیامت، خوابه گونه‌ای بیش نمی‌باشد. «مَن بَعَثَنَا»: این سؤال بدان خاطر است که کافران با دیدن آن همه هول و هراس و دهشت و وحشت، اختلاط عقول و اختلال حواسّ پیدا می‌کنند و ناخودآگاه چنین سؤالی بر زبانشان جاری می‌گردد. همان گونه که در دنیا معمول است که انسان به هنگام انجام کار بدی و یا رویاروی شدن با کیفر آن می‌گوید: وای چه کار کردم؟! چنین کاری را من کردم؟ آیا این بلا را من بر سر خود آوردم؟ «هذَا مَا ...»: این بخش، پاسخ کافران به سؤال خودشان است. برخی هم آن را پاسخ آفریدگار، یا فرشتگان، و یا مؤمنان به کافران می‌دانند.
نزول
نکات آیه
۱ - کافران به وقت زنده شدن و حضور به پیشگاه پروردگار، به شدت اظهار تأسف و حسرت مى کنند. «إلى ربّهم ینسلون . قالوا یویلنا» «یاویلنا» (اى واى بر ما) در جایى به کار مى رود که حادثه اى مصیبت بار و تأسف آور، پدید آمده باشد و از آن اظهار تأسف شود. ۲ - وضعیت کافران در روز رستاخیز، بسیار تأسف بار و حسرت آور خواهد بود. «قالوا یویلنا» ۳ - وضعیت کافران در قیامت، آن چنان وخیم و تأسف بار خواهد بود که عالم قبر و برزخ را براى خود استراحت گاه خواهند دانست. «قالوا یویلنا من بعثنا من مرقدنا» «مرقد» اسم مکان از «رقاد» (خواب) به معناى خواب گاه است. تعبیر کافران از قبرها به خوابگاه، مى تواند به این جهت باشد که آنان، وضعیت خود را در قیامت آن چنان سخت مى بینند که عالم برزخ و قبر را در مقایسه با آن، خوابگاه و محل استراحت خویش مى خوانند. ۴ - کافران در قیامت، از زنده شدن و بیرون آمدن شان از قبرها، بسیار شگفت زده خواهند شد. «قالوا یویلنا من بعثنا من مرقدنا» برداشت یاد شده از آن جا است که استفهام (من) در آیه شریفه، براى تعجب استعمال شده است. ۵ - کافران در قیامت، به درستى وعده هاى خداوند رحمان پى برده و به آن اعتراف خواهند کرد. «هذا ما وعد الرحمن» ۶ - برپایى قیامت و حسابرسى از بندگان، وعده الهى به انسان ها «هذا ما وعد الرحمن» ۷ - رحمان، از اوصاف و نام هاى خداوند «الرحمن» ۸ - رحمانیت خداوند، مقتضى برپا کردن قیامت و حساب رسى از بندگان است. «هذا ما وعد الرحمن» برداشت یاد شده از یاد کردن خدا به صفت و نام «رحمان» - از میان دیگر اوصاف و نام هاى الهى - به دست مى آید. ۹ - کافران در قیامت، به صراحت و راست گفتارى رسولان الهى پى برده و به آن اعتراف خواهند کرد. «قالوا یویلنا ... و صدق المرسلون» ۱۰ - عقیده به برپایى قیامت و حساب رسى از بندگان، از موضوعات دعوت رسولان الهى «من بعثنا من مرقدنا هذا ما وعد الرحمن و صدق المرسلون» ۱۱ - نادرست پنداشتن وعده الهى به برپایى قیامت و دروغگو دانستن پیامبران، کفر و از نشانه هاى کافران است. «الذین کفروا ... قالوا یویلنا ... هذا ما وعد الرحمن و صدق المرسلون»
تفسیر (۷)
روایات و احادیث

۱۲ - «عن أبى جعفر(ع) فى قوله: «یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا» فإن القوم کانوا فى القبور، فلمّا قاموا حسبوا أنّهم کانوا نیامًا، قالوا «یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا» قالت الملائکة «هذا ما وعد الرحمان و صدق المرسلون»; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۲۱۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۳۸۸، ح ۶۰.] از امام باقر(ع) درباره سخن خداوند که مى فرماید: «یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا...» روایت شده که فرمود: مردم که در قبراند; وقتى برمى خیزند مى پندارند که در خواب بوده اند [ازاین رو] مى گویند: «یا ویلنا من بعثنا من مرقدنا». فرشتگان مى گویند: «هذا ما وعد الرحمان و صدق المرسلون».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۳)
  • اعتراف کافران به درستی وعدههای خدا و انبیا در خصوص رستاخیز، در قیامت
  • اقرار منکران قیامت به درستی گفتار پیامبران درباره معاد+۱ آیه
  • اعتراف کافران در قیامت به راستگویی انبیا درباره معاد+۱ آیه
  • تعجّب انسانها در قیامت، از زنده شدن و بیرون امدنشان از قبرها+۱ آیه
  • اندوه کافران، در قیامت+۸ آیه
  • مشاهده صحنه هولانگیز قیامت، علّت اندوه کافران+۲ آیه
  • اطاعت نکردن کافران، از خدا و رسول(صلی الله علیه واله)، مایه حسرت انان، در قیامت+۱ آیه
  • تاسّف و حسرت منکران معاد، هنگام زنده شدن، در قیامت+۷ آیه
  • حشر و حاضر شدن تمام انسانها نزد پروردگار، هنگام رستاخیز+۱ آیه
  • اظهار تاسّف و حسرت کافران، هنگام زنده شدن و حضور در پیشگاه پروردگار+۱ آیه
  • برپایی قیامت، پرتوی از رحمت خداوند
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده
  • تصدیق رسالت پیامبران از سوی کافران به هنگام حشر
  • زنده شدن کافران در قیامت، موجب تعجّب و سؤال انان از این امر+۱ آیه
  • سؤال حسرت بار و تعجّب برانگیز منکران معاد در قیامت، از رستاخیز خود و حقّانیّت ان
  • زنده شدن کافران در قیامت، موجب تعجّب و سؤال انان از این امر+۱ آیه
  • زنده شدن مردگان و خروج شان از قبور، وعده خدای رحمان و خبر صادق رسولان او+۱ آیه
  • خروج همه مردگان از قبورشان، در قیامت+۳ آیه
  • پنداشتن قبر به منزله خوابگاه از دیدگاه کافران، در پی خروج از ان+۱ آیه
  • کافران، متاسّف از خروج خود از قبور، هنگام دیدن وضعیّت وخیم خود در قیامت+۲ آیه
  • اعتراف کافران به حقّانیّت بعث و خروج مردگان از قبرها، پس از زنده شدن و خارج شدن از قبورشان در قیامت+۲ آیه
  • تعجّب کافران از بعث و خروج شان از قبر، در قیامت+۲ آیه
  • تعجّب کافران در قیامت، از زنده شدن و بیرون امدن از قبرهای خود+۱ آیه
  • حزن و اندوه کافران، در قیامت+۸ آیه
  • تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۴ آیه
  • برانگیختن مردگان در قیامت توسط خداوند+۲ آیه
  • تعجّب کافران در قیامت، از حیات دوباره خود+۲ آیه
  • معاد، امری جسمانی و روحانی+۴ آیه
  • وعده رستاخیز و هشدار مردمان به ان، رسالت مشترک همه پیامبران+۱ آیه
  • معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، وعدهای حق و تردیدناپذیر+۱ آیه
  • برپایی قیامت، با نفخ صور دوم+۲ آیه
  • خروج از قبر، در پی نفخ صور، مورد وعده خداوند+۱ آیه
  • اظهار ندامت و پشیمانی انسانها پس از خروج از قبرها، در پی نفخ صور+۱ آیه
  • تخلّف نکردن خدا، از وعدههای خویش+۲ آیه
  • تخلّفناپذیری وعدههای انبیا درباره قیامت، مورد اعتراف منکران، بعد از بعث و زنده شدن از مرگ
  • راستگویی انبیا، نسبت به وعدههای خویش
  • وعده انبیا به حشر انسانها، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
  • نادرست پنداشتن وعده الهی به برپایی قیامت و دروغگو دانستن پیامبران، از نشانههای کافران+۲ آیه
  • حقّانیّت وعدههای خدا و تخلّفناپذیری ان+۳ آیه
  • رحمت گسترده الهی، عامل تحقق یافتن وعدههای او
  • اعتراف کافران در قیامت، به درستی وعدههای خداوند رحمان
  • وعده خداوند به انسانها، مبنی بر حشر انان در قیامت+۱ آیه
  • پرسش امتها از وعده الهی، در برپایی قیامت+۱ آیه
واژه‌ها