سوره یس، آیه ۷۵ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵
لاَ يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَهُمْ وَ هُمْ لَهُمْ جُنْدٌ مُحْضَرُونَ
ولی آنها قادر به یاری ایشان نیستند، و این (عبادتکنندگان در قیامت) لشکری برای آنها خواهند بود که در آتش دوزخ احضار میشوند!
معنی کلمات و عبارات
«لا یَسْتَطِیعُونَ»: معبودها نمیتوانند (نگا: اعراف / یونس / ). «جُندٌ»: سپاه. لشکر. «مُحْضَرُونَ»: آماده.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - معبودهاى ادعایى مشرکان، از هرگونه نصرت و یارى به آنان ناتوان اند. «لایستطیعون نصرهم»
۲ - مشرکان چونان سپاهى آماده به خدمت، پشتیبانِ معبودهاى خویشند. «و هم لهم جند محضرون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که ضمیر «هم» به مشرکان و ضمیر «لهم» به معبودها باز گردد.
۳ - معبودهاى ادعایى به روز رستاخیز، در حالى که همچون سپاهِ آماده به خدمت براى مشرکان اند، از هرگونه یارى رسانى به آنان ناتوان خواهند بود. «لایستطیعون نصرهم و هم لهم جند محضرون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که ضمیر «هم» به معبودها و ضمیر «لهم» به مشرکان بازگردد و این جمله حال براى ضمیر غایبى در«لایستطیعون» باشد. بر این اساس، این ترکیب از باب مبالغه آمده است; زیرا متمرکز کردن تمامى نیروها در قالب یک سپاهِ آماده به خدمت و در عین حال ناتوان بودن از یارى رسانى، نشان دهنده اوج ناتوانى معبودها مى باشد. گفتنى است بر اساس این نظر، آیه شریفه ناظر به روز قیامت است.
۴ - تنها خداوند، توانا بر یارى رسانى به انسان ها در روز رستاخیز «و اتّخذوا من دون اللّه ءالهة لعلّهم ینصرون ... و هم لهم جند محضرون»
از تأکید خداوند بر ناتوانى مطلق همه معبودها از یارى رسانى (به جز اللّه)، برداشت یاد شده به دست مى آید.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تشبیه به سپاه آمادهتشبیه مشرکانتشبیه معبودان باطلامداد به مشرکانعجز اخروی معبودان باطلامداد در قیامتبی یاوری مشرکانعجز معبودان باطلتوحید افعالیتشبیهات قرآنقدرت خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۱)
- احتجاج خدا با مشرکان، به ناتوانی معبودهای انان در دفاع از خود+۳ آیه
- احتجاج خدا بر ضدّ مشرکان، به ناتوانی بتها از هرگونه یاری رساندن به عبادتکنندگان خویش+۵ آیه
- استعانت مشرکان از بتها و عدم اجابت انها+۵ آیه
- بتها، ناتوان از هرگونه امدادرسانی به مشرکان+۵ آیه
- امید بیجای مشرکان به معبودهای خویش درباره یاری رساندن به انان+۱ آیه
- استمداد از بتها، از انگیزههای بتپرستی+۳ آیه
- ناتوانی بتها از یاری بتپرستان و براوردن نیاز انان، از ادلّه بطلان بتپرستی+۶ آیه
- اتّخاذ شریک برای خدا در تدبیر انسانها و جهان، پنداری نادرست+۴ آیه
- ناتوانی معبودهای مشرکان از هرگونه امداد، دلیل بطلان شرک+۹ آیه
- مددخواهی، زمینه پرستش معبودهای دروغین، از سوی مشرکان+۹ آیه
- عجز معبودان باطل، از یاری پرستشگران خود+۲ آیه