امروز
خواندن
کاوش
کتابخانه
جستجو
تنظیمات
کاوش
جستجو
جستجو در آیات، ترجمهها و موضوعات
رویدادها
گاهشمار رویدادهای عصر نزول قرآن
درخت موضوعات
موضوعات قرآن به صورت درختی
بازپخش وحی
قرآن به ترتیب سال نزول
ستونهای المیزان
آیاتی که المیزان بیش از همه به آنها استناد کرده
نمودار توزیع در سال نزول
سیر نزول کلمات و موضوعات در ۲۳ سال
سیر نزول احکام
نقشهٔ حرارتی موضوعات
رویدادها
همه
پیش از بعثت
دوره مکی
دوره مدنی
پیش از بعثت
۵۲ پیش از هجرت
تولد پیامبر اسلام
محمد(ص) در سال موسوم به «عام‌الفیل» در مکه به دنیا آمد.
🌐
۵۲ پیش از هجرت
وفات عبدالله، پدر پیامبر
پدر محمد(ص)، عبدالله، پیش یا اندکی پس از تولد او درگذشت.
🌐
۵۲ پیش از هجرت
عام الفیل
یورش ابرهه به مکه در سالی رخ داد که به «عام الفیل» شهرت یافت و در حافظه عرب ماند. این رویداد کمی پیش از تولد پیامبر، زمینه تاریخی مهمی برای سیره آغازین او شد.
🌐
۴۶ پیش از هجرت
وفات آمنه، مادر پیامبر
آمنه، مادر محمد(ص)، در کودکی او درگذشت و پرورش وی به عهده خویشاوندان افتاد.
🌐
۴۴ پیش از هجرت
سرپرستی ابوطالب از محمد
پس از وفات عبدالمطلب، عمویش ابوطالب سرپرستی محمد(ص) را بر عهده گرفت.
🌐
۴۰ پیش از هجرت
نخستین سفر شام با ابوطالب
این سفر زودهنگام به شام همراه ابوطالب در منابع سیره با داستان راهب بحیرا پیوند خورده است. اصل سفر مشهور است، اما جزئیات روایت بحیرا در همه منابع یکسان نیست.
🌐
۳۶ پیش از هجرت
جنگ فجار
جنگهای فجار میان برخی قبایل قریش و کنانه با قیس عیلان در سال‌های پیش از بعثت روی داد. در گزارش‌های سیره آمده است که محمد جوان در حد پشتیبانی محدودِ خاندان خود در این دوره حضور داشت.
🌐
۳۲ پیش از هجرت
پیمان حلف الفضول
محمد پیش از بعثت در پیمانی برای حمایت از مظلومان در مکه حضور یافت که به حلف الفضول مشهور شد. بعدها نیز از این پیمان به نیکی یاد کرد و آن را نمونه‌ای از عدالت اجتماعی دانست.
🌐
۲۷ پیش از هجرت
ازدواج با خدیجه
محمد(ص) در ۲۵ سالگی با خدیجه، بازرگان مکی، ازدواج کرد.
🌐
۲۷ پیش از هجرت
سفر تجاری شام برای خدیجه
محمد در سفر بازرگانی شام، کاروان خدیجه را سرپرستی کرد و امانت‌داری و مهارت او بیش از پیش شناخته شد. این سفر در منابع سیره از زمینه‌های مهم ازدواج بعدی آن دو شمرده می‌شود.
🌐
۱۷ پیش از هجرت
بازسازی کعبه و داوری حجرالاسود
در بازسازی کعبه، محمد(ص) پیش از بعثت با طرحی عادلانه نزاع قبایل بر سر نصب حجرالاسود را فیصله داد.
🌐
دوره مکی
۱ بعثت
اسلام آوردن ابوبکر
ابوبکر، از بازرگانان سرشناس مکه، از نخستین مردان بالغ بود که اسلام آورد.
🌐
۱ بعثت
اسلام آوردن علی بن ابی‌طالب
علی(ع)، پسرعموی جوان پیامبر(ص)، از نخستین کسانی بود که به او ایمان آورد.
🌐
۱ بعثت
نزول نخستین آیات قرآن
نخستین آیات قرآن در غار حرا بر محمد(ص) نازل شد و دوران بعثت آغاز گشت.
🌐
۱ بعثت
دعوت پنهانی به اسلام
پس از بعثت، محمد(ص) برای چند سال به صورت پنهانی نزدیکانش را به اسلام دعوت کرد.
🌐
۴ بعثت
پشتیبانی علنی ابوطالب
پس از آشکار شدن دعوت، سران قریش بر ابوطالب فشار آوردند تا از حمایت برادرزاده‌اش دست بردارد. ابوطالب با وجود اختلاف دینی، پشتیبانی قبیله‌ای خود را حفظ کرد و این حمایت در بقای دعوت مکی نقش اساسی داشت.
🌐
۴ بعثت
اسلام آوردن بلال
بلال حبشی از نخستین مسلمانان بود و ایمان او خیلی زود در مکه آشکار شد. پایداری او زیر فشار برده‌داران، او را به یکی از نمادهای استقامت در آغاز اسلام بدل کرد.
🌐
۴ بعثت
اسلام آوردن عثمان بن عفان
عثمان بن عفان در سال‌های نخست دعوت مکی اسلام آورد و از چهره‌های نامدار قریش بود که به دعوت پاسخ گفت. پذیرش اسلام از سوی او برای شبکه اجتماعی و خاندانی مسلمانان اولیه اهمیت داشت.
🌐
۴ بعثت
اسلام آوردن زبیر بن عوام
زبیر بن عوام در جوانی و در شمار بسیار نخستین مسلمانان قرار گرفت. او بعدها در بسیاری از صحنه‌های بزرگ تاریخ صدر اسلام نقش‌آفرین شد.
🌐
۴ بعثت
آغاز دعوت علنی در مکه
محمد(ص) دعوت خود را آشکار کرد و مردم مکه را علناً به یکتاپرستی فراخواند.
🌐
۵ بعثت
آزاد شدن بلال به دست ابوبکر
شکنجه بلال به دست امیه بن خلف با خرید و آزاد کردن او به دست ابوبکر پایان یافت. این رخداد در حافظه اسلامی نمونه‌ای برجسته از همبستگی با مستضعفان شد.
🌐
۵ بعثت
اسلام آوردن سعد بن ابی‌وقاص
سعد بن ابی‌وقاص در آغازین سال‌های دعوت به اسلام گروید و در شمار سابقان شناخته می‌شود. در منابع، او از کسانی است که خیلی زود آمادگی دفاع از جامعه نوپدید مسلمانان را نشان داد.
🌐
۵ بعثت
آغاز شکنجه و آزار مسلمانان در مکه
با گسترش دعوت، قریش مسلمانان تازه‌ایمان‌آورده، به‌ویژه بردگان و ضعیفان، را شکنجه کرد.
۶ بعثت
ماجرای نابینای سوره عبس
روایت مشهور می‌گوید هنگام گفت‌وگو با بزرگان قریش، عبدالله بن ام مکتوم نابینا نزد پیامبر آمد و آیات آغازین سوره عبس نازل شد. این رخداد در سنت تفسیری درسی ماندگار درباره اولویت ایمان‌جویان بر اشراف متکبر شمرده شد.
🌐
۶ بعثت
مهاجرت نخست مسلمانان به حبشه
برای فرار از آزار قریش، گروهی از مسلمانان به فرمان پیامبر(ص) به حبشه مهاجرت کردند.
🌐
۶ بعثت
پیشنهاد عتبه به پیامبر
در اوج مخالفت مکی، عتبه بن ربیعه پیشنهادهایی از جنس مال و منزلت برای پایان دادن به دعوت مطرح کرد. پاسخ پیامبر نشان داد که دعوت او معامله‌ای سیاسی یا اقتصادی نبود.
🌐
۷ بعثت
اسلام آوردن حمزه بن عبدالمطلب
حمزه، عموی پیامبر(ص) و پهلوانی سرشناس در مکه، اسلام آورد و حامی قدرتمندی برای مسلمانان شد.
🌐
۷ بعثت
اسلام آوردن عمر بن خطاب
اسلام آوردن عمر بن خطاب، از مخالفان سرسخت پیشین، به تقویت آشکار موقعیت مسلمانان انجامید.
🌐
۷ بعثت
مهاجرت دوم مسلمانان به حبشه
گروه بزرگ‌تری از مسلمانان بار دیگر به حبشه مهاجرت کردند.
🌐
۱۰ بعثت
تحریم اقتصادی و اجتماعی بنی‌هاشم در شعب ابی‌طالب
قریش بنی‌هاشم و بنی‌مطلب را در تنگه‌ای محصور کرد و برای حدود سه سال تحریم اقتصادی و اجتماعی اعمال نمود.
🌐
۱۰ بعثت
پایان تحریم شعب ابی‌طالب
تحریم سه‌ساله شعب ابی‌طالب پس از فشار برخی سران قریش لغو شد.
🌐
۱۰ بعثت
درگذشت ابوطالب
ابوطالب، پشتیبان قبیله‌ای پیامبر در مکه، اندکی پیش یا پس از خدیجه درگذشت. با از دست رفتن او، فشار قریش بر پیامبر آشکارا شدیدتر شد.
🌐
۱۰ بعثت
درگذشت خدیجه
خدیجه، همسر و یاور بزرگ پیامبر، در مکه درگذشت و فقدان او ضربه‌ای عمیق بر زندگی خانوادگی و عاطفی پیامبر بود. این رخداد یکی از علت‌های نام‌گذاری آن دوره به «عام الحزن» شمرده می‌شود.
🌐
۱۰ بعثت
سفر به طائف و آزار اهالی آن
پیامبر(ص) پس از فقدان حامیانش برای یافتن یاری به طائف رفت، اما مورد آزار و سنگباران اهالی قرار گرفت.
۱۰ بعثت
عام‌الحزن: وفات ابوطالب و خدیجه
پیامبر(ص) در یک سال هم عمو و حامی‌اش ابوطالب و هم همسرش خدیجه را از دست داد؛ این سال «عام‌الحزن» نام گرفت.
🌐
۱۱ بعثت
اسراء و معراج پیامبر
پیامبر(ص) در سفری شبانه از مکه به بیت‌المقدس و سپس به آسمان‌ها برده شد.
🌐
۱۲ بعثت
پیمان نخست عقبه
گروهی از اهالی یثرب در منی با پیامبر(ص) بر ترک شرک و بدی پیمان بستند.
دوره مدنی
۱۳ بعثت
پیمان برادری میان مهاجران و انصار
پیامبر(ص) میان مهاجران مکی و انصار مدنی پیمان برادری برقرار کرد.
🌐
۱۳ بعثت
اختفا در غار ثور هنگام هجرت
پیامبر(ص) و ابوبکر در مسیر هجرت سه شب در غار ثور از تعقیب قریش پنهان شدند.
🌐
۱۳ بعثت
تدوین پیمان‌نامه مدینه
پیامبر(ص) پیمان‌نامه‌ای میان مسلمانان، یهودیان و دیگر قبایل مدینه برای همزیستی تنظیم کرد.
🌐
۱۳ بعثت
نخستین نماز جمعه در رانونا
پیامبر در مسیر ورود به مدینه، در وادی رانونا نخستین نماز جمعه را با مسلمانان اقامه کرد. این واقعه از آغاز شکل‌گیری نظم عبادی و اجتماعی جامعه مدنی خبر می‌دهد.
۱ هجرت
هجرت پیامبر از مکه به مدینه
پیامبر(ص) و یارانش به دلیل توطئه قریش برای ترور او، از مکه به یثرب (مدینه) هجرت کردند.
🌐
۱۳ بعثت
بنای مسجد قبا
در مسیر هجرت، پیامبر(ص) نخستین مسجد اسلام را در قبا بنا نهاد.
🌐
۱۳ بعثت
اجازه جهاد دفاعی
پس از هجرت، آیات اجازه دفاع مسلحانه نازل شد و به مسلمانان ستمدیده امکان پاسخ مشروع به تعرض داده شد. در سنت تفسیری، این آیات نقطه عطفی در گذار از صبر مکی به دفاع مدنی شمرده می‌شود.
🌐
۱۳ بعثت
پیمان دوم عقبه
در پیمان دوم عقبه، هفتاد و اندی تن از یثرب متعهد شدند از پیامبر(ص) همچون خانواده خود دفاع کنند.
🌐
۱۴ بعثت
غزوه ابواء یا ودان
غزوه ابواء، که ودان نیز خوانده می‌شود، از نخستین غزوه‌های پیامبر پس از هجرت بود. در این حرکت درگیری بزرگی رخ نداد، اما پیمان‌سازی و تثبیت حضور مسلمانان در منطقه اهمیت داشت.
۱۴ بعثت
غزوه عشیره
پیامبر در حرکت به سوی عشیره کوشید کاروان بزرگ قریش به سرکردگی ابوسفیان را رهگیری کند، اما آن را نیافت. این غزوه از مقدمات تنش اقتصادی و نظامی‌ای بود که در سال بعد به بدر انجامید.
۱۴ بعثت
غزوه بواط
پیامبر برای رهگیری کاروانی بزرگ از قریش تا بواط پیش رفت، اما رویارویی تعیین‌کننده‌ای رخ نداد. این غزوه بخشی از فشار راهبردی بر شبکه بازرگانی مکه بود.
۱۴ بعثت
غزوه سفوان یا بدر اولی
این تعقیب در پی یورش کرز بن جابر به اطراف مدینه انجام شد و به بدر اولی نیز شهرت دارد. هرچند نبرد بزرگی رخ نداد، اما واکنش سریع مدینه را به تهدیدهای پیرامونی نشان داد.
۱۴ بعثت
تشریع اذان
پس از استقرار در مدینه، مسئله فراخوان نماز با رؤیای عبدالله بن زید و تأیید پیامبر به اذان انجامید. بلال به عنوان مؤذن، این دعوت شنیداری تازه را به نشانه‌ای مرکزی از هویت جامعه مسلمان بدل کرد.
🌐
۱۴ بعثت
سریه حمزه به سیف البحر
سریه حمزه بن عبدالمطلب از نخستین مأموریت‌های نظامی مسلمانان پس از هجرت بود. برخورد مستقیم بزرگی رخ نداد، اما این حرکت آغاز حضور امنیتی مسلمانان در راه‌های بازرگانی غرب حجاز بود.
🌐
۱۴ بعثت
سریه سعد به خرار
سعد بن ابی‌وقاص به سوی خرار اعزام شد تا مسیرهای قریش را رصد کند، اما کاروان اصلی را نیافت. این مأموریت بخشی از دوره سازمان‌دهی سریع دفاع و شناسایی در سال نخست مدینه بود.
🌐
۱۴ بعثت
سریه عبیده بن حارث به رابغ
گروه عبیده بن حارث در نزدیکی رابغ با کاروانی از قریش روبه‌رو شد. این سریه نیز از مأموریت‌های آغازین برای نشان دادن آمادگی و بازدارندگی مسلمانان بود.
🌐
۱۵ بعثت
کشته شدن کعب بن اشرف
کعب بن اشرف، که در منابع سیره به تحریک علیه مسلمانان و سوگواری سیاسی برای بدر نسبت داده می‌شود، به عملیات مخفیانه‌ای کشته شد. این رویداد نشان‌دهنده تنش شدید امنیتی و تبلیغاتی پس از بدر بود.
🌐
۲ هجرت
جنگ بدر
نخستین نبرد بزرگ مسلمانان با قریش در بدر رخ داد و به پیروزی مسلمانان انجامید.
🌐
۱۵ بعثت
تغییر قبله از بیت‌المقدس به کعبه
جهت نماز مسلمانان از بیت‌المقدس به سوی کعبه در مکه تغییر یافت.
🌐
۱۵ بعثت
غزوه بحران
حرکت به بحران نیز در پی خبر آمادگی دشمنان بالقوه در ناحیه حجاز مرکزی صورت گرفت. نتیجه اصلی آن حفظ ابتکار عمل و امنیت پیرامون مدینه بود.
۱۵ بعثت
غزوه ذی امر
پیامبر برای مقابله با گردآمدن برخی قبایل غطفان تا ذی امر پیش رفت. این حرکت بیشتر جنبه بازدارندگی و نمایش آمادگی داشت و بدون نبرد سرنوشت‌ساز پایان یافت.
۱۵ بعثت
غزوه قرقرة الکدر
این غزوه در واکنش به تحرکات برخی از بنی سلیم و غطفان انجام شد. رویارویی بزرگی رخ نداد، اما عملیات نشان داد که مدینه تهدیدهای نجد را از نزدیک دنبال می‌کند.
۱۵ بعثت
اخراج بنی‌قینقاع از مدینه
پس از نقض پیمان مدینه، قبیله یهودی بنی‌قینقاع از مدینه اخراج شد.
🌐
۱۵ بعثت
فرض شدن روزه رمضان
در مدینه روزه رمضان به عنوان عبادتی مرکزی برای جامعه مسلمان تشریع شد. این حکم، ماه رمضان را به زمانه‌ای ویژه برای تقوا، قرآن و همبستگی اجتماعی بدل کرد.
🌐
۱۵ بعثت
سریه نخله
گروه عبدالله بن جحش در نخله به کاروانی از قریش برخورد کرد و درگیری محدودی رخ داد. چون این حادثه در ماه حرام روی داد، بحث‌های دینی و سیاسی گسترده‌ای برانگیخت.
🌐
۱۵ بعثت
غزوه سویق
ابوسفیان پس از بدر برای نشان دادن واکنش قریش به اطراف مدینه یورش زد و با شتاب عقب‌نشینی کرد. نام این رویداد از کیسه‌های آرد برشته‌ای گرفته شد که مهاجمان در فرار بر زمین افکندند.
🌐
۱۵ بعثت
تشریع زکات فطر و نماز عید
در سال‌های آغازین مدینه، زکات فطر و نماز عید فطر در نظم عبادی جامعه جای گرفت. این دو شعیره پیوند عبادت فردی با پاکیزگی اجتماعی و همدلی با نیازمندان را آشکار کرد.
🌐
۱۶ بعثت
کشته شدن ابورافع
ابورافع سلام بن ابی‌الحقیق، که در منابع از دشمنان تحریک‌گر علیه مدینه معرفی شده، در خیبر به دست گروهی از انصار کشته شد. این عملیات ادامه سیاست مهار شبکه‌های فعال ضدمدینه بود.
۱۶ بعثت
واقعه الرجیع
گروهی از مسلمانان اعزامی برای آموزش قرآن، در الرجیع به دام افتادند و بیشترشان کشته یا اسیر شدند.
۱۶ بعثت
نبرد حمراءالاسد
در پی احد، پیامبر با وجود جراحت و خستگی یاران، نیرو را تا حمراءالاسد پیش برد تا قریش را از بازگشت بازدارد. این اقدام روحیه مدینه را حفظ کرد و مانع بهره‌برداری فوری دشمن از پیامدهای احد شد.
🌐
۳ هجرت
جنگ احد
قریش برای جبران شکست بدر در دامنه کوه احد با مسلمانان جنگید؛ نبرد با تلفات سنگین مسلمانان همراه بود.
🌐
۱۶ بعثت
فاجعه بئرمعونه
گروهی دیگر از مبلغان مسلمان در بئرمعونه توسط قبایلی غدرکار کشته شدند.
🌐
۱۶ بعثت
سریه زید به قرده
زید بن حارثه کاروانی از قریش را در قرده رهگیری کرد و اموالی به مدینه رسید. این رویداد بخشی از ادامه فشار بر راه‌های اقتصادی مکه بود.
۱۶ بعثت
سریه قطن
ابوسلمه بن عبدالاسد به سوی قطن و نواحی بنی اسد اعزام شد تا از تهدیدهای احتمالی علیه مدینه پیشگیری کند. این سریه نشان داد که جامعه مدنی از دفاع صرفِ درون‌شهری فراتر رفته است.
۱۶ بعثت
اخراج بنی‌نضیر از مدینه
پس از توطئه‌ای برای ترور پیامبر(ص)، قبیله یهودی بنی‌نضیر از مدینه بیرون رانده شد.
🌐
۱۶ بعثت
پیمان‌های خویشاوندی برای تحکیم روابط قبایل
پیامبر(ص) در این دوره با برخی پیوندهای خانوادگی، روابط میان مسلمانان و قبایل گوناگون را استوارتر کرد.
🌐
۱۷ بعثت
غزوه ذات‌الرقاع
پیامبر(ص) برای مقابله با برخی قبایل نجد، سپاهی به سوی ذات‌الرقاع فرستاد.
🌐
۱۷ بعثت
غزوه دومةالجندل
این غزوه با هدف نشان دادن حضور مدینه در مسیرهای شمالی و پاسخ به گزارش‌های ناامنی انجام شد. هرچند جنگ بزرگی رخ نداد، اهمیت آن در گسترش افق راهبردی مسلمانان بود.
🌐
۱۷ بعثت
بدر الموعد
یک سال پس از احد، مسلمانان برای موعدی که در بدر گذاشته شده بود حاضر شدند، اما قریش از درگیری روی گرداند. این حضور، بازیابی اعتبار نظامی و روانی مدینه پس از احد را نشان داد.
۱۸ بعثت
اصلاح حکم فرزندخواندگی درباره زید
آیات سوره احزاب نسبت فرزندخواندگی قراردادی را از نسبت نسبی جدا کرد و مسلمانان را به خواندن افراد به نام پدرانشان فراخواند. این آیات در سنت تفسیری با پرونده زید بن حارثه پیوند نزدیک دارد.
🌐
۱۸ بعثت
ماجرای بنی‌قریظه
پس از جنگ خندق، قبیله یهودی بنی‌قریظه به اتهام همکاری با مهاجمان محاکمه و مجازات شد.
🌐
۵ هجرت
جنگ خندق (احزاب)
اتحادی از قبایل عرب و یهود مدینه را محاصره کردند اما با حفر خندق به فرمان پیامبر(ص) محاصره شکست.
🌐
۱۸ بعثت
غزوه بنی‌لحیان
پیامبر(ص) برای تلافی واقعه الرجیع، سپاهی به سوی قبیله بنی‌لحیان گسیل داشت.
🌐
۱۸ بعثت
غزوه ذی‌قرد
پس از غارت شتران مدینه توسط قبیله‌ای بادیه‌نشین، مسلمانان آنان را در ذی‌قرد تعقیب کردند.
🌐
۱۸ بعثت
سریه ابوعبیده به ذی‌القصه
برای پاسخ به تحرکات اطراف مدینه، ابوعبیده بن جراح به ذی‌القصه اعزام شد. این دسته مأموریت‌ها نشان می‌دهد که پس از احزاب، مدینه همچنان با تهدیدهای پراکنده بادیه‌نشینان روبه‌رو بود.
۱۸ بعثت
سریه محمد بن مسلمه به ذی‌القصه
اندکی بعد، محمد بن مسلمه نیز در همان ناحیه مأموریتی داشت و با حمله شبانه دشمنان روبه‌رو شد. این رویداد از بی‌ثباتی امنیتی پیرامون مدینه در میانه دهه نخست هجری خبر می‌دهد.
۱۸ بعثت
سریه عکاشه به الغمر
عکاشه بن محصن به الغمر فرستاده شد تا تحرکات تهدیدآمیز را مهار کند. هرچند این عملیات از نبردهای بزرگ نیست، در شبکه وسیع اقدامات پیشگیرانه مدینه جای می‌گیرد.
۱۸ بعثت
تحریم نهایی شراب
پس از مراحل تدریجی نهی از مستی و زیان‌های خمر، فرمان نهایی دوری از شراب و قمار نازل شد. این حکم به سرعت در مدینه اجرا شد و کوچه‌ها به ریختن ظرف‌های شراب مشهور شدند.
🌐
۱۸ بعثت
نزول آیه حجاب پس از ولیمه زینب
در گزارش مشهور، پس از ولیمه ازدواج زینب بنت جحش و طولانی شدن حضور برخی مهمانان، آیه حجاب نازل شد. این آیه آداب ورود به خانه پیامبر و سخن گفتن با همسران او از پشت پرده را روشن کرد.
۱۸ بعثت
ماجرای افک
پس از بازگشت از بنی المصطلق، تهمت سنگینی علیه عایشه پخش شد و جامعه مدینه را به اضطراب کشاند. نزول آیات سوره نور این بهتان را رد کرد و اصولی مهم درباره آبرو و شهادت مقرر ساخت.
۱۸ بعثت
غزوه بنی‌مصطلق
پیامبر(ص) پس از خبر آماده‌شدن بنی‌مصطلق برای حمله، سپاهی به سوی آنان فرستاد.
🌐
۱۸ بعثت
ماجرای لعان هلال بن امیه
در پی اتهام زنا میان هلال بن امیه و همسرش، حکم لعان نازل شد تا در نبودِ شاهدان کافی راه‌حلی قضایی فراهم شود. این حکم یکی از مهم‌ترین نمونه‌های پیوند بحران خانوادگی و تشریع قرآنی است.
۱۸ بعثت
ازدواج با زینب بنت جحش
ازدواج پیامبر با زینب بنت جحش پس از پایان ازدواج او با زید بن حارثه رخ داد و در منابع اسلامی با اصلاح برخی رسوم فرزندخواندگی جاهلی پیوند خورده است. این واقعه در مباحث تفسیری و فقهی جایگاهی برجسته دارد.
🌐
۱۸ بعثت
ماجرای نزول تیمم
در یکی از سفرها، هنگامی که آب برای وضو در دسترس نبود، حکم تیمم نازل شد و آسان‌گیری شریعت آشکار شد. این رخداد در منابع غالبا با ماجرای گم شدن گردن‌بند عایشه پیوند خورده است.
🌐
۱۸ بعثت
ماجرای ظهار
خوله بنت ثعلبه شکایت خود را درباره ظهار شوهرش به پیامبر رساند و آیات آغازین سوره مجادله نازل شد. این حکم، سنتی جاهلی را محدود کرد و برای بازگشت شوهر کفاره تعیین نمود.
۱۹ بعثت
ماجرای ابوبصیر
پس از حدیبیه، ابوبصیر که از مکه گریخته بود بر پایه مفاد پیمان بازگردانده شد، اما در راه گریخت و در ساحل گروهی از گریختگان مکی پیرامون او جمع شدند. این پرونده، یکی از پیچیده‌ترین پیامدهای عملی پیمان حدیبیه بود.
۱۹ بعثت
فتح خیبر
مسلمانان قلعه‌های یهودی خیبر را فتح کردند و این منطقه تحت کنترل مدینه درآمد.
🌐
۱۹ بعثت
سریه عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل
عبدالرحمن بن عوف به دومةالجندل فرستاده شد و مأموریت او با دعوت، مصالحه و سپس پیوند زناشویی با خاندان محلی همراه شد. این رخداد نمونه‌ای از آمیختگی دیپلماسی، دعوت و سیاست در مرزهای شمالی است.
۱۹ بعثت
سریه عبدالله بن رواحه به خیبر
عبدالله بن رواحه در مأموریتی برای گفت‌وگو یا مهارِ یسیر بن زارم و همراهانش به ناحیه خیبر رفت و در نهایت درگیری رخ داد. این پرونده بخشی از تنش‌های حل‌نشده شمال حجاز پس از خیبر را نشان می‌دهد.
۱۹ بعثت
سریه ابوبکر به فزاره
ابوبکر به سوی فزاره اعزام شد و این عملیات در منابع سیره به عنوان بخشی از برخورد با ائتلاف‌های قبیله‌ای معارض ثبت شده است. این مأموریت‌ها برای حفظ بازدارندگی مدینه اهمیت داشت.
۱۹ بعثت
سریه ابوقتاده به خضره
ابوقتاده در خضره علیه غطفان یا هم‌پیمانانشان عملیات کرد. این سریه از نمونه‌های اقدام‌های محدود اما پیوسته‌ای است که امنیت راه‌های پیرامون مدینه را دنبال می‌کرد.
۱۹ بعثت
سریه علی به فدک
علی بن ابی‌طالب نیز در مأموریتی جداگانه به فدک رفت تا با تهدیدهای محلی روبه‌رو شود. تکرار عملیات در این ناحیه از حساسیت امنیتی شمال مدینه پس از خیبر خبر می‌دهد.
۱۹ بعثت
سریه بشیر بن سعد به فدک
بشیر بن سعد به ناحیه فدک اعزام شد و در منابع از درگیری سخت نیروهای او با دشمنان یاد شده است. این رخداد در فضای پرتنش شمال حجاز پس از خیبر قابل فهم است.
🌐
۱۹ بعثت
سریه غالب بن عبدالله به الکدید
غالب بن عبدالله در ناحیه الکدید علیه گروه‌هایی که با مدینه خصومت داشتند اعزام شد. این سریه نشان می‌دهد که پس از حدیبیه نیز سیاست مهار تهدیدهای موضعی ادامه یافت.
۱۹ بعثت
غزوه وادی‌القری
پس از خیبر، مسلمانان منطقه وادی‌القری را نیز تحت کنترل درآوردند.
۱۹ بعثت
ارسال نامه به پادشاهان و سران
پیامبر(ص) نامه‌هایی به امپراتوران و پادشاهان همسایه فرستاد و آنان را به اسلام دعوت کرد.
۱۹ بعثت
بیعت رضوان
پیش از صلح حدیبیه، مسلمانان زیر درختی با پیامبر(ص) بیعت کردند که تا پای جان پایدار بمانند.
🌐
۱۹ بعثت
بازگشت جعفر از حبشه
جعفر بن ابی‌طالب و گروهی از مهاجران حبشه پس از سال‌ها دوری به جامعه اسلامی بازگشتند. در منابع آمده است که این بازگشت هم‌زمان با فتح خیبر بود و شادی ویژه‌ای برای پیامبر داشت.
🌐
۶ هجرت
صلح حدیبیه
پیامبر(ص) و قریش در حدیبیه پیمان صلحی ده‌ساله امضا کردند که زمینه گسترش آرام اسلام را فراهم کرد.
🌐
۲۰ بعثت
غزوه ذات السلاسل
عمرو بن عاص به ذات السلاسل اعزام شد و سپس نیروهای کمکی از مدینه رسیدند. این مأموریت در مرزهای شمال‌غربی، نشانگر توجه روزافزون مدینه به قبایل و راه‌های نزدیک شام بود.
۲۰ بعثت
جنگ موته
نبردی میان سپاه مسلمانان و رومیان در موته رخ داد که با شهادت چند تن از فرماندهان همراه بود.
🌐
۲۰ بعثت
اسلام آوردن عمرو بن عاص
عمرو بن عاص نیز در همین دوره به اسلام گروید و به مدینه مهاجرت کرد. هوش سیاسی و تجربه او بعدها در اداره و گسترش قلمرو مسلمانان اثرگذار شد.
🌐
۲۰ بعثت
اسلام آوردن خالد بن ولید
خالد بن ولید در آستانه فتح مکه اسلام آورد و به مدینه آمد. پیوستن فرماندهی با تجربه چون او برای توازن‌های سیاسی و نظامی سال‌های پایانی حیات نبوی اهمیت فراوان داشت.
🌐
۲۰ بعثت
اسلام آوردن عثمان بن طلحه
عثمان بن طلحه، از خاندان کلیدداران کعبه، در همین مقطع همراه خالد و عمرو یا نزدیک به آنان اسلام آورد. این رخداد نشانه‌ای از فروریختن تدریجی مقاومت نخبگان مکی بود.
۲۰ بعثت
سریه ابوعبیده به ساحل
ابوعبیده بن جراح در سریه‌ای به ساحل دریای سرخ رفت که به ماجرای «جیش الخبط» نیز شهرت یافته است. روایت مشهورِ خوردن ماهی عظیمِ به‌گل‌نشسته، این مأموریت را در حافظه حدیثی برجسته کرده است.
۲۰ بعثت
عمرة القضاء
بر اساس صلح حدیبیه، مسلمانان یک سال پس از توافق عمره خود را در مکه به‌جا آوردند.
🌐
۲۱ بعثت
تلاش ابوسفیان برای تمدید حدیبیه
پس از نقض عملی پیمان از سوی متحدان قریش، ابوسفیان به مدینه آمد تا راهی برای ترمیم یا تمدید حدیبیه بیابد، اما کامیاب نشد. ناکامی این تلاش از مقدمات مستقیم حرکت به سوی فتح مکه بود.
🌐
۲۱ بعثت
ماجرای بنی جذیمه
در پی فتح مکه، خالد بن ولید به سوی بنی جذیمه رفت و رخدادی خونین پیش آمد که پیامبر از آن اعلام برائت کرد و برای جبران خسارت اقدام شد. این پرونده در منابع، نمونه‌ای مهم از تفکیک میان خطای فرمانده میدانی و موضع رسمی پیامبر است.
۲۱ بعثت
نبرد اوطاس
پس از حنین، بخشی از هوازن به اوطاس رفت و در آنجا نبرد یا درگیری تکمیلی رخ داد. این عملیات پیگیری نشان داد که کارزار حنین تنها به یک میدان واحد محدود نبود.
🌐
۲۱ بعثت
جنگ حنین
اندکی پس از فتح مکه، مسلمانان با قبایل هوازن و ثقیف در حنین جنگیدند و سرانجام پیروز شدند.
🌐
۸ هجرت
فتح مکه
پس از نقض پیمان حدیبیه توسط قریش، پیامبر(ص) بدون خونریزی وارد مکه شد و بت‌های کعبه را نابود کرد.
🌐
۲۱ بعثت
وفات ابراهیم، فرزند پیامبر
ابراهیم، فرزند خردسال پیامبر(ص) از ماریه قبطیه، در کودکی درگذشت.
🌐
۲۱ بعثت
نابودی بت‌های کعبه
پس از فتح مکه، به فرمان پیامبر(ص) ۳۶۰ بت پیرامون کعبه نابود شد.
🌐
۲۱ بعثت
نابودی سواع به دست عمرو
عمرو بن عاص برای ویران کردن بت سواع اعزام شد. این مأموریت نیز در ادامه تثبیت توحید در نواحی پیرامون مکه و مدینه صورت گرفت.
🌐
۲۱ بعثت
نابودی عزی به دست خالد
پس از فتح مکه، خالد بن ولید برای برچیدن معبد عزی به نخله فرستاده شد. این اقدام بخشی از روند پاک‌سازی حجاز از کانون‌های بزرگ بت‌پرستی بود.
🌐
۲۱ بعثت
نابودی منات به دست سعد
سعد بن زید اشهلی برای نابود کردن منات، از بت‌های مهم ناحیه ساحلی، فرستاده شد. برچیده شدن این معبدها نشانه افول علنی آیین‌های شرک‌آلود عرب غربی بود.
🌐
۲۱ بعثت
غزوه تبوک
پیامبر(ص) با سپاهی بزرگ به تبوک در مرز شام رفت تا با احتمال حمله رومیان مقابله کند.
🌐
۲۱ بعثت
محاصره طائف
پس از حنین، مسلمانان طائف را محاصره کردند، هرچند قلعه آن فتح نشد و محاصره برداشته شد.
🌐
۲۱ بعثت
ماجرای خانوادگی سوره تحریم
گزارش‌های تاریخی درباره سبب دقیق نزول آغاز سوره تحریم یکسان نیست، اما همگی از رخدادی خانوادگی در خانه پیامبر سخن می‌گویند که در آن او برای جلب رضایت برخی همسران، چیزی حلال را بر خود منع کرد. آیات، این رفتار را اصلاح و حدود چنین سوگند یا خودممنوع‌سازی را روشن کرد.
🌐
۲۲ بعثت
حج ابوبکر و ابلاغ برائت
پیامبر(ص) ابوبکر را برای سرپرستی حج آن سال فرستاد و آیات سوره برائت را به علی(ع) سپرد تا ابلاغ کند.
🌐
۲۲ بعثت
اعزام علی به یمن
علی بن ابی‌طالب در اواخر حیات نبوی به یمن اعزام شد و نقش‌هایی در قضاوت، دعوت و سامان امور ایفا کرد. این مأموریت، جایگاه یمن را در شبکه رو به گسترش جامعه اسلامی نشان می‌دهد.
🌐
۲۲ بعثت
هیئت مسیحیان نجران
هیئتی از مسیحیان نجران برای گفتگوی دینی با پیامبر(ص) به مدینه آمد که به مباهله انجامید.
🌐
۲۲ بعثت
وفد عبدالقیس
وفد عبدالقیس از بحرین و شرق جزیره به مدینه آمد و آموزش‌های دینی و عملی دریافت کرد. این هیئت از نمونه‌های روشن گسترش اسلام فراتر از حجاز به مناطق ساحلی خلیج است.
🌐
۲۲ بعثت
آمدن عدی بن حاتم
عدی بن حاتم، فرزند حاتم طائی، پس از دوره‌ای تردید به مدینه آمد و اسلام آورد. در منابع، گفت‌وگوی او با پیامبر نمونه‌ای از جذب تدریجی نخبگان قبایل دوردست دانسته می‌شود.
🌐
۲۲ بعثت
وفد اشعریان
اشعریان یمنی با سابقه‌ای از پذیرش زودتر اسلام، به مدینه آمدند و پیوند خود را با مرکز جامعه استوارتر کردند. حضور آنان نشانه ریشه گرفتن اسلام در جنوب غربی جزیره بود.
🌐
۲۲ بعثت
وفد بنی حنیفه
وفد بنی حنیفه از یمامه به مدینه آمد و در میان آنان مسیلمه نیز حضور داشت. این هیئت بعدها به سبب تحولات پس از وفات پیامبر در تاریخ سیاسی عربستان اهمیت بیشتری یافت.
۲۲ بعثت
وفد بنی تمیم
وفد بنی تمیم با جلوه‌ای آشکار از فرهنگ قبیله‌ای، شعر و مفاخره به مدینه آمد. این دیدار نشان می‌دهد که مدینه در سال نهم هجری به مرکز داوری دینی و سیاسی سراسر عربستان بدل شده بود.
🌐
۲۲ بعثت
وفد همدان
وفد همدان از یمن به مدینه آمد و در منابع از گرایش سریع آنان به اسلام یاد شده است. این رخداد یکی از حلقه‌های مهم پیوند یمن با جامعه نوپدید اسلامی بود.
۲۲ بعثت
وفد کنده
وفد کنده از جنوب جزیره به مدینه رسید و در گفت‌وگوهای سیاسی و دینی شرکت کرد. پیوند با چنین قبایل پرنفوذی، افق فراگیر دولت مدینه را نشان می‌داد.
🌐
۲۲ بعثت
وفد ثقیف
پس از فروکش کردن مقاومت طائف، وفد ثقیف به مدینه آمد و درباره شروط اسلام و برچیدن بت‌ها گفت‌وگو کرد. پذیرش اسلام از سوی این گروه، تکمیل‌کننده روند ادغام یکی از مهم‌ترین مراکز حجاز بود.
🌐
۲۲ بعثت
وفد تجیب
وفد تجیب از یمن به مدینه آمد و به سبب آمادگی در فراگیری و اجرای احکام در منابع ستوده شده است. این هیئت از نمونه‌های کمتر مشهور اما روشنِ گسترش اسلام در جنوب جزیره است.
۲۲ بعثت
اعزام خالد به بنی حارث نجران
خالد بن ولید به سوی بنی حارث در نجران فرستاده شد و دعوت آنان به اسلام در منابع ثبت شده است. این مأموریت از گسترش نفوذ مدینه در جنوب جزیره حکایت می‌کند.
۲۲ بعثت
اعزام خالد به دومةالجندل
در پی کارزار تبوک، خالد بن ولید به دومةالجندل رفت و با اکیدر، فرمانروای محلی، به مصالحه و اخذ تعهد رسید. این رخداد امتداد نفوذ مدینه در جبهه شمالی را نشان می‌دهد.
۲۲ بعثت
تخریب مسجد ضرار
پس از بازگشت از تبوک، پیامبر از اقامه نماز در مسجدی که منافقان برای زیان و تفرقه ساخته بودند نهی شد و آن بنا برچیده شد. این رخداد مرز میان نهاد دینی راستین و ابزار سیاسیِ تخریبی را روشن کرد.
🌐
۲۲ بعثت
اعزام معاذ و ابوموسی به یمن
معاذ بن جبل و ابوموسی اشعری برای آموزش، قضاوت و اداره دینی به یمن اعزام شدند. سفارش‌های پیامبر به آسان‌گیری و بشارت در این مأموریت، در سنت حدیثی بسیار مشهور است.
🌐
۲۲ بعثت
مباهله با مسیحیان نجران
پیامبر(ص) با نمایندگان مسیحی نجران بر سر عیسی(ع) مباهله کرد و آنان از مباهله کناره‌گیری کردند.
🌐
۲۲ بعثت
بخشش سه تنِ بازمانده از تبوک
کعب بن مالک، مراره بن ربیع و هلال بن امیه بدون عذر از تبوک بازماندند و مدتی در تحریم اجتماعی ماندند تا توبه‌شان پذیرفته شد. این ماجرا از مشهورترین نمونه‌های صداقت، آزمون اجتماعی و رحمت پس از توبه در سیره است.
۲۲ بعثت
پیمان‌های ایله و جربا و اذرح
در فضای تبوک، پیمان‌هایی با ایله، جربا و اذرح بسته شد که امنیت راه‌ها و روابط مالی و سیاسی را سامان می‌داد. این توافق‌ها از نخستین نمونه‌های روشن گسترش دیپلماسی مدینه به مرزهای شام است.
۲۲ بعثت
عام‌الوفود: سال هیئتها
پس از فتح مکه و تبوک، هیئت‌های فراوانی از قبایل عرب برای پذیرش اسلام به مدینه آمدند.
🌐
۲۳ بعثت
رحلت پیامبر اسلام
پیامبر اسلام در مدینه درگذشت و دوره خلافت و جانشینی او آغاز شد.
🌐
۱۰ هجرت
حجة الوداع
پیامبر(ص) تنها حج خود پس از هجرت را به‌جا آورد و در آن خطبه معروف حجة‌الوداع را ایراد کرد.
🌐
۱۰ هجرت
واقعه غدیر خم
در بازگشت از حجة‌الوداع، پیامبر(ص) در غدیرخم درباره جایگاه علی(ع) سخن گفت.
🌐
۲۳ بعثت
نابودی ذوالخلصه
جریر بن عبدالله بجلی برای ویران کردن ذوالخلصه، پرستشگاه مشهور برخی قبایل یمنی و حجازی، اعزام شد. این اقدام در واپسین ماه‌های حیات پیامبر تکمیل‌کننده روند برچیدن بقایای کانون‌های شرک بود.
🌐
۲۳ بعثت
ماجرای قلم و دوات
در بیماری پایانی پیامبر، درخواست نوشتن چیزی برای جلوگیری از اختلاف آینده مطرح شد، اما میان حاضران گفتگو و اختلاف پیش آمد و نوشته‌ای ثبت نشد. این واقعه در تاریخ حدیث و الهیات اسلامی جایگاهی بسیار حساس و بحث‌برانگیز دارد.
🌐
۲۳ بعثت
تعیین سپاه اسامه
پیامبر در روزهای پایانی عمر، اسامه بن زید جوان را به فرماندهی سپاهی برای مرزهای شام گماشت. این تصمیم هم بر تداوم سیاست شمالی و هم بر معیارهای شایستگی فراتر از سن و نسب دلالت داشت.
🌐
امروز
خواندن
کاوش
کتابخانه