قاموس قرآن:
يكى از پيامبران نامى كه اسم مباركش يازده بار در قرآن مجيد آمده است. او به مردم مدين مبعوث شده بود [اعراف:85]. پس از تبليغات طاقت فرسا عدهاى به شعيب ايمان آوردند و ديگران او را تكذيب كردند سر انجام او و مؤمنان از عذاب نجات بافته و ديگران بسخط خدا گرفتار گريدند [هود:94]. در اين هست كه آنهارا صيحه گرفت در سوره عنكبوت هست [عنكبوت:37] و در جاى ديگر آمده [شعراء:189]. از مجموع اين سه آيه به دست مىآيد، ابر عذاب در آسمان ظاهر شده سپس رعد و برقى مهيب برخاسته به طوريكه از شدّت صداى رعد همه به لرزه افتاده و بيجان شدهاند و شايد صاعقه هم آنها را گرفته است. شعيب همان است كه دختر خويش را به موسى تزويج كرد چنانكه مشروحاً در سوره قصص آمده است. گرچه در آن سوره نام شعيب ذكر نشده ولى مسلّم گرفتهاند كه مراد از«شيخ كبير» شعيب است و موسى از مصر به مدين آمده بود كه فرموده [قصص:23]. وگفتيم كه آن حضرت به اهل مدين مبعوث شده بود. نام مبارك شعيب در قرآن به دين قرار است: اعراف: 85،88،90،91،92. هود:84،87،91،94. شعراء:177. عنكبوت:36. نام اين پيامبر بزرگ در تورات فعلى رعوئيل است كه دختر خويش را به موسى داد (سفر خروج باب دوم بند18) در روايات اسلامى هست كه شعيب عليه السلام از شوق خدا آن قدر گريست تا چشمانش نابيناگرديد. شايد مراد آزرده شدن و كم نور شدن چشمانش باشد.
و به سوی مدین، برادرشان شعیب را (فرستادیم)؛ گفت: «ای قوم من! خدا را بپرستید، که جز او معبودی ندارید! دلیل روشنی از طرف پروردگارتان برای شما آمده است؛ بنابر این، حق پیمانه و وزن را ادا کنید! و از اموال مردم چیزی نکاهید! و در روی زمین، بعد از آنکه (در پرتو ایمان و دعوت انبیاء) اصلاح شده است، فساد نکنید! این برای شما بهتر است اگر با ایمان هستید!
اشراف زورمند و متکبّر از قوم او گفتند: «ای شعیب! به یقین، تو و کسانی را که به تو ایمان آوردهاند، از شهر و دیار خود بیرون خواهیم کرد، یا به آیین ما بازگردید!» کفت: «آیا (میخواهید ما را بازگردانید) اگر چه مایل نباشیم؟!
و بسوی «مدین» برادرشان شعیب را (فرستادیم)؛ گفت: «ای قوم من! خدا را پرستش کنید، که جز او، معبود دیگری برای شما نیست! پیمانه و وزن را کم نکنید (و دست به کمفروشی نزنید)! من (هم اکنون) شما را در نعمت میبینم؛ (ولی) از عذاب روز فراگیر، بر شما بیمناکم!
گفتند: «ای شعیب! آیا نمازت به تو دستور میدهد که آنچه را پدرانمان میپرستیدند، ترک کنیم؛ یا آنچه را میخواهیم در اموالمان انجام ندهیم؟! تو که مرد بردبار و فهمیدهای هستی!»
گفتند: «ای شعیب! بسیاری از آنچه را میگویی، ما نمیفهمیم! و ما تو را در میان خود، ضعیف مییابیم؛ و اگر (بخاطر) قبیله کوچکت نبود، تو را سنگسار میکردیم؛ و تو در برابر ما قدرتی نداری!»
و هنگامی که فرمان ما فرا رسید، شعیب و کسانی را که با او ایمان آورده بودند، به رحمت خود نجات دادیم؛ و آنها را که ستم کردند، صیحه (آسمانی) فرو گرفت؛ و در دیار خود، به رو افتادند (و مردند)...