سوره هود، آیه ۹۴ · جزء ۱۲ · صفحه ۲۳۲
وَ لَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْباً وَ الَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَ أَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ
و هنگامی که فرمان ما فرا رسید، شعیب و کسانی را که با او ایمان آورده بودند، به رحمت خود نجات دادیم؛ و آنها را که ستم کردند، صیحه (آسمانی) فرو گرفت؛ و در دیار خود، به رو افتادند (و مردند)...
معنی کلمات و عبارات
«جَاثِمِینَ»: در جای خود خشکیده و بر رخساره فرو افتاده (نگا: اعراف / و ، هود / ).
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- خداوند ، در پى اصرار مردم مدین بر شرک ورزى و نپذیرفتن تعالیم شعیب(ع) ، آنان را به عذابى سخت گرفتار ساخت. «و لما جاء أمرنا»
مراد از «أمر» عذاب نازل شده بر قوم شعیب است. اضافه آن به ضمیر «نا» حکایت از بزرگى آن عذاب دارد.
۲- فرمان خداوند در هستى ، بدون هیچ کم و کاستى تحقق مى یابد. «و لما جاء أمرنا»
تعبیر کردن از عذاب به «أمر» - که به معناى فرمان است - به این نکته اشاره دارد که: آنچه خداوند به تحققش فرمان دهد ، عیناً و بدون کمترین کاستى انجام مى پذیرد به گونه اى که گویا آن فعل انجام شده ، همان فرمان است.
۳- گروهى از مردم مدین ، توحید را پذیرفتند و به رسالت شعیب(ع) ایمان آوردند. «نجینا شعیبًا والذین ءامنوا معه»
۴- خداوند ، شعیب(ع) و پیروانش را از عذاب نازل شده بر مردم مدین رهایى بخشید. «و لما جاء أمرنا نجینا شعیبًا والذین ءامنوا معه»
۵- نجات شعیب(ع) و پیروان او از عذاب استیصال ، جلوه اى از رحمت خداوند بر آنان بود. «نجینا شعیبًا والذین ءامنوا معه برحمة منا»
۶- اهل ایمان ، شایسته برخوردار شدن از رحمت الهى اند. «نجینا شعیبًا والذین ءامنوا معه برحمة منا»
۷- کفرپیشگان قوم شعیب ، با غرشى مهیب به هلاکت رسیدند. «و أخذت الذین ظلموا الصیحة»
۸- قوم شعیب ، مردمانى ستمکار بودند. «و أخذت الذین ظلموا الصیحة»
مقصود از «الذین ظلموا» قوم شعیب است که به شرک ورزى ، انکار رسالت شعیب(ع) و کم فروشى و بى عدالتى در داد و ستد اصرار مىورزیدند. تعبیر کردن از آنان به ستمکاران ، گویاى برداشت فوق است.
۹- شرک ورزى ، انکار رسالت پیامبران و رعایت نکردن عدل و انصاف در مبادلات ، ستمگرى است. «و أخذت الذین ظلموا الصیحة»
۱۰- ستمگران ، مشرکان و آنان که در مبادلات کم فروشى کرده و عدل و انصاف را رعایت نکنند ، در خطر گرفتار شدن به عذابهاى دنیوى (عذاب استیصال) هستند. «و أخذت الذین ظلموا الصیحة»
۱۱- کفرپیشگان قوم شعیب ، بر اثر عذاب الهى به رو بر زمین افتادند و هلاک گشتند. «فأصبحوا فى دیرهم جثمین»
«جثوم» (مصدر جاثمین) به معناى به زمین چسبیدن و حرکت نکردن است و برخى آن را به معناى فرو افتادن بر سینه دانسته اند (لسان العرب).
۱۲- صیحه و غرشى که مردم مدین را فرا گرفت ، توان حرکت و بیرون آمدن از خانه ها را از آنان سلب کرد. «و أخذت الذین ظلموا الصیحة فأصبحوا فى دیرهم جثمین»
«فى دیارهم» متعلق به «جاثمین» است و دلالت بر این دارد که: قوم شعیب در خانه هایشان به هلاکت رسیدند. بیان این معنا حکایت از آن دارد که صیحه و غرّش مهیب، آن چنان بود که مردم مدین نتوانستند از خانه ها - که طبعاً آدمى در این موارد آن را ترک مى کند - بیرون آیند.
۱۳- کفرپیشگان قوم شعیب ، شب هنگام به عذاب گرفتار شدند و در صبحگاهش به هلاکت رسیدند. «فأصبحوا فى دیرهم جثمین»
«أصبحوا» مى تواند به معناى «دخلوا فى الصباح» (به صبح وارد شدند) باشد و نیز مى تواند به معناى «صاروا» (شدند و گشتند) باشد. بر اساس معناى نخست، جمله «فأصبحوا» دلالت مى کند که هلاکت قوم شعیب در آغاز صبحدم بوده است و صیحه و غرش - به قرینه «فاء» در «فأصبحوا» - پیش از صبح; یعنى، در شب تحقق یافته است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۷۷–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۴–۹۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۹۴ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۹۴ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۹۴ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۹۴ - تفسیر روان جاوید
آیات ۸۴–۹۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۹۴
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اصرار بر شرک اهل مدینظلم تخلفات اقتصادیعذاب متخلفان اقتصادیموحدان اهل مدینوقت هلاکت اهل مدینکیفیت هلاکت اهل مدینگروههای اجتماعی اهل مدینمؤمنان به شعیبنجات شعیبنجات پیروان شعیبهلاکت در صبحلجاجت اهل مدینظلم اهل مدینعذاب کم فروشانوقت عذاب اهل مدینویژگیهای عذاب اهل مدینعذاب استیصال ظالمانعذاب استیصال مشرکانعذاب در شبعذاب اهل مدینعذاب دنیوی مشرکانعذاب دنیوی ظالمانظلم تکذیب انبیانجات از عذاب استیصالتاریخ اهل مدینحتمیت اوامر خداعذاب با صیحه آسمانیکیفر شرکظلم شرکقصه شعیبابزار عذابنجات از عذابنجات بخشی خدامشمولان رحمتنشانه های رحمت خداموارد ظلمفضایل مؤمنانعذابهای خدااهل عذابمراتب عذابموجبات عذاب
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۷۴)
- رهایی شعیب(علیه السلام) و پیروانش از ستمگران
- عذاب قوم شعیب، از ایات الهی+۱ آیه
- کیفر بسیاری از امّتهای گذشته با نابودی انان، از سوی خداوند+۱ آیه
- نزول عذاب مرگبار بر قوم شعیب به امر الهی و رهایی ان حضرت و مؤمنان
- باقی ماندن اهل مدین به ایین خود، حتّی پس از رسالت شعیب(علیه السلام) تا گرفتار شدنشان به عذاب+۳ آیه
- گروهی از مردم مدین، مردمی ستمگر+۱ آیه
- هلاکت ستمگران مدین، با غرّشی سهمگین
- کمفروشی و از چشم انداختن اجناس دیگران، از ستمهای مردم مدین+۲ آیه
- افساد اهل مدین، عملی ستمگرانه+۲ آیه
- شرک مردم مدین، ستم انها به خود+۱ آیه
- شرک اهل مدین، ستم انان به خود+۱ آیه
- به زانو در افتادن اهل مدین، با نزول عذاب بر انان+۵ آیه
- دورشدن اهل مدین از رحمت الهی پس از نزول عذاب بر انان+۲ آیه
- گرفتار امدن ستمگران اهل مدین به صیحه اسمانی+۱ آیه
- محوشدن تمام اثار حیات اهل مدین همانند ثمودیان پس از نزول عذاب بر انان+۵ آیه
- ستمگری اهل مدین، عامل نزول عذاب بر انان+۴ آیه
- ستیزه جویی اهل مدین با شعیب(علیه السلام)، سبب عذاب انان+۳ آیه
- رحمت الهی عامل رهایی مؤمنان به شعیب(علیه السلام)از عذاب نازل شده بر اهل مدین+۱ آیه
- ایمان، زمینه جلب رحمت خداوند
- ایمان برخی از امّتهای پیشین، عامل رهایی انان از عذاب استیصال
- ایمان گروهی از مردم مَدین به رسالت شعیب(علیه السلام)+۴ آیه
- ظهور و سقوط امّتهای فراوان در گذر تاریخ+۳ آیه
- خداوند، منشا تحوّلات تاریخ بشری+۵ آیه
- سرنوشت قوم مدین در دوری از رحمت الهی، همانند فرجام قوم ثمود+۲ آیه
- فرجام و سرنوشت قوم مدین در دوری از رحمت الهی، مانند سرنوشت قوم ثمود+۱ آیه
- همسانی ثمودیان با اهل مدین، در عذاب استیصال+۱ آیه
- گرفتار شدن کفرپیشگان قوم شعیب، بر اثر عذاب الهی در خانه های شان+۴ آیه
- برخورد خشونت امیز و ظالمانه قوم شعیب با ان حضرت، عامل گرفتاری انان به صیحه اسمانی+۲ آیه
- نزول عذاب خوارکننده، مشخص کننده دروغگو در ماجرای شعیب(علیه السلام) و قوم ان حضرت+۱ آیه
- وقوع عذاب خوارکننده بر دروغگویان قوم شعیب+۱ آیه
- نجات شعیب(علیه السلام) و پیروان مؤمن وی از عذاب اسیتصال، جلوه ای از رحمت خداوند بر انان
- ایمان، عامل برخورداری از رحمت خداوند
- ستمکاران، محروم از رحمت خداوند+۲ آیه
- ایمان، سبب برخورداری پیروان شعیب، از رحمت خداوند
- برخورداری شعیب(علیه السلام) و پیروان مؤمن وی، از رحمت الهی
- ظلم و ستم کاری، مانع بهره مندی از رحمت خداوند+۲ آیه
- گرفتاری برخی از اقوام پیشین به عذاب و هلاکت، در شب هنگام+۴ آیه
- شرک به خدا، مصداق ظلم و ستمگری+۴ آیه
- تهدید شدن مشرکان به عذاب، با صیحه اسمانی+۳ آیه
- مشرکان، مستحقّ کیفر و عذاب خداوندی+۵ آیه
- ایمان گروهی از مردم مدین به رسالت شعیب(علیه السلام)+۳ آیه
- کفر گروهی از اهل مدین، به رسالت شعیب(علیه السلام)+۲ آیه
- نجات شعیب(علیه السلام) و پیروان مؤمنش از عذاب و صیحه اسمانی، در پرتو رحمت خدا
- نابودی کافران و ستم پیشگان قوم شعیب، در صبحگاهان+۴ آیه
- صیحه، از اسباب عذابهای الهی+۹ آیه
- تهدید مشرکان، به عذاب با صیحه اسمانی+۴ آیه
- ظلم، از اسباب گرفتاری به کیفر با صیحه+۲ آیه
- هلاکت مردم مدین با صیحه مرگ بار اسمانی، بر اثر ظلم به خویشتن+۶ آیه
- هلاکت مکذّبان قوم شعیب با صیحه+۸ آیه
- مردم مدین، ناتوان از خروج از خانه های خود، هنگام گرفتاری به صیحه اسمانی+۱ آیه
- هلاکت قوم شعیب و به رو افتادن انان بر زمین با صیحه عذاب+۱ آیه
- ظالمان قوم شعیب، گرفتار عذاب هلاکت
- قوم شعیب و اهل مدین، مردمانی ستمکار+۳ آیه
- رعایت نکردن عدل و انصاف در مبادلات، اعمالی ظالمانه+۲ آیه
- ستمگری مردم، با رعایت نکردن عدل و انصاف، در مبادلات+۱ آیه
- عذاب خداوند بر ظالمان و مجرمان، بر پایه عدل و داد و مطابق با عمل انان+۲ آیه
- مراعات عدالت در کیفر الهی نسبت به گناهکاران و ستمگران+۱ آیه
- محو شدن تمام اثار حیات تکذیب کنندگان و ظالمان اهل مدین پس از نزول عذاب بر انان+۳ آیه
- نجات شعیب(علیه السلام) از عذاب خوارکننده خداوند+۱ آیه
- نجات شعیب(علیه السلام) از عذاب ذلّت بار برخاسته از رحمت الهی+۱ آیه
- نجات مؤمنان به شعیب از عذاب و صیحه اسمانی از سوی خداوند
- نجات مؤمنان به شعیب از عذاب و صیحه اسمانی برخاسته از رحمت الهی
- دشمنی و مخالفت با انبیا، عامل نابودی ابادانیها+۲ آیه
- ظلم امّتهای پیشین، باعث ویرانی سرزمینهای اباد انان+۲ آیه
- فسادانگیزی کفرپیشگان قوم شعیب، سبب هلاکت انان با لرزشی شدید+۴ آیه
- کم فروشی، موجب قرار گرفتن در زمره ظالمان+۱ آیه
- کم فروشی، از محرّمات الهی+۱ آیه
- گرفتار شدن ظالمان قوم مدین به عذاب استیصال (صیحه اسمانی) به سبب کم فروشی انان+۲ آیه
- گرفتار شدن اهل مدین به عذابی سخت از سوی خداوند، در پی اصرار و لجاجت انها بر شرکورزی و نپذیرفتن تعالیم شعیب علیه السلام+۲ آیه
- صیحه (بانگ) مرگبار، از عوامل مرگ و هلاکت بعضی از امتها و اقوام+۷ آیه
- صیحه (بانگ مرگبار)، عامل مرگ ظالمان اهل مدین+۱ آیه
- مُنجی/ اسماوصفات
- نجات مؤمنان به شعیب علیه السلام از عذاب الهی
- نجات مؤمنان از عذاب الهی