در این که منظور از «دخان» (دود) چیست؟ در میان مفسران گفتگو است، دو نظریه عمده وجود دارد:
1 ـ اشاره به مجازاتی است که کفار «قریش»، در عصر پیامبر(صلی الله علیه وآله) به آن مبتلا شدند.
2 ـ منظور از «دخان مبین»، همان دود غلیظی است که در پایان جهان و در آستانه قیامت، صفحه آسمان را می پوشاند، و نشانه فرا رسیدن لحظات آخر دنیا، و سرآغاز عذاب اَلیم الهی برای ظالمان و مفسدان است.
سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالی که بصورت دود بود؛ به آن و به زمین دستور داد: «به وجود آیید (و شکل گیرید)، خواه از روی اطاعت و خواه اکراه!» آنها گفتند: «ما از روی طاعت میآییم (و شکل میگیریم)!»