«جنوب» جمع «جنب» به معنای پهلو است.
=== قاموس قرآن ===
(بر وزن عقل) پهلو. طرف. در اقرب الموارد هست: [توبه:35] با آنها پهلوهایشان و پیشانیهایشان داغ کرده میشود [آل عمران:191] خدا را ذکر میکنند در حال ایستادن و نشستن و بر پهلوهایشان یعنی در حال خوابیدن که بر پهلو میخوابند. به عقیده راغب معانی اجتناب و جانب و تجنّب و جنابت و غیره استعاره از معنای اصلی این کلمه است در اینجا چند آیه را بررسی میکنیم. 1- [ابراهیم:35] مرا و فرزندانم را از عبادت بتها کنار کن. فعل «اَجنُبنی» از جانب است یعنی مرا از شرک در جانب و در کنار قرار بده که قهراً معنای دوری میدهد. جنب و اجنب از ماضی و مزید هر دو متعدی آمده است. 2- [نساء:36] اوّلی بر وزن شتر و دوّمی بر وزن عقل است یعنی همسایهای که قرابت ندارد بدلیل ماقبل که «والجار ذی القربی» است و رفیق نزدیک که در جنب و کنار انسان است. «جُنُب» اوّلی صفت است به معنی مجنوب و دوّمی اسم است به معنی جانب و کنار. 3- [زمر:56] جنب قهراً به معنی امرالله و دستور خداست گوئی دستور خدا در کنار خداست و یا مربوط به خداست. 4- [حج:36] آیه درباره شترهای قربانی است وجوب را وقوع معنی کردهاند یعنی آنگاه که پهلوهایشان به زمین افتاد از آنها بخورید. اشاره به خروج روح از بدن قربانی است. 5- [قصص:11] به نظر میآید چنانکه در مجمع نقل شده «جنب» صفت محذوف باشد مثل مکان جنب یعنی: او را از محلّ دوری دید در حالیکه آنها نمیدانستند. 6- [مائده:6] جنابت در اثر خروج منی و مقاربت عارض انسان میشود شخص را از آن جهت جنب گویند که در دستور شرع از نماز خواندن در آن حال کنار شده است (راغب) ممکن است علّتش اعمّ و شامل تمام محرّمات در حال جنابت باشد از قبیل نماز، مسّ، اسماء الله و قرآن و غیره و دخول مساجد... پس جنب به معنی مجنوب و کنار شده است. 7- [قصص:29] از طرف کوه و از ناحیه آن آتشی احساس کرد. 8- [اسراء:83] ظاهراً «بجانبه» مفعول «نأی» است یعنی اعراض میکند و جانب خود را دور میکند که مرتبه ثانی اعراض و کنایه از نادیده گرفتن حقّ است.
در آن روز که آن را در آتش جهنم، گرم و سوزان کرده، و با آن صورتها و پهلوها و پشتهایشان را داغ میکنند؛ (و به آنها میگویند): این همان چیزی است که برای خود اندوختید (و گنجینه ساختید)! پس بچشید چیزی را که برای خود میاندوختید!
پهلوهایشان از بسترها در دل شب دور میشود (و بپا میخیزند و رو به درگاه خدا می آورند) و پروردگار خود را با بیم و امید میخوانند، و از آنچه به آنان روزی دادهایم انفاق میکنند!