ضَرِيع

تکرارها: ۱

«ضَریع» از مادّه «ضُرُوع» است و در این که «ضَرِیع» چیست؟ مفسران تفسیرهای گوناگونی دارند; بعضی گفته اند: نوعی خار است که به زمین می چسبد، هنگامی که خشک نبود قریش آن را «شَبْرَق» می نامیدند، و هنگامی که خشک می شد، آن را «ضَرِیع» می گفتند، گیاهی است سمی که هیچ حیوان و چهارپایی به آن نزدیک نمی شود. «خلیل» از علمای لغت می گوید: «ضَرِیع» «گیاه سبز بدبوئی است که از دریا بیرون می افتد». «ابن عباس» گفته است: «درختی است از آتش که اگر در دنیا باشد، زمین و هر چه را بر آن است می سوزاند»! ولی، در حدیثی از پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله)می خوانیم: «ضریع چیزی است در آتش دوزخ، شبیه خار، تلخ تر از صبر، متعفن تر از مردار، و سوزنده تر از آتش، خداوند آن را ضریع نام نهاده است» (أَلضَّرِیْعُ شَیْءٌ یَکُونُ فِی النّارِ یَشْبَهُ الشَّوْکَ، أَشَدُّ مَرارَةً مِنَ الصَّبْرِ، وَ أَنْتَنُ مِنَ الْجِیْفَةِ، وَ أَحَرُّ مِنَ النّارِ، سَمّاهُ اللّهُ ضَرِیْعاً). بعضی نیز گفته اند: «ضَرِیع» طعامی است ذلت آفرین که دوزخیان برای رهایی از آن، به درگاه خدا تضرع می کنند (فراموش نکنیم ماده «ضرع» به معنای ضعف و ذلت و خضوع است) این تفسیرها با هم منافاتی ندارد و ممکن است در معنای این واژه جمع باشد. === قاموس قرآن === [غاشیة:6-7]. ضریع طعام اهل جهنّم است که نه سیر می‏کند و نه فربه می‏گرداند. در نهایه گوید: آن علفی است در حجاز، خارهای بزرگ دارد، به آن شبرق گویند. در مجمع فرموده: علفی است شتر آن را می‏خورد نفع و ضرری ندارد. علت این تسمیه آن است که ضریع به شتر مشتبه می‏شود وآن را علف دیگر می‏داند و اصل مضارعه به معنی مشابهت است جوهری گوید: آن خشکیده علف شبرق است ایضاً در جوامع و الجامع و کشاف آمده: آن خشکیده علف شبرق است و از جنس خار می‏باشد تاتر است شتر آن را می‏چرد و چون خشکید از آن کنار می‏شود، آن سمّ قاتل است. در صحاح و کشاف نقل شده که شاعر گفته است: وَ حُبِسْنَ فی هَزَمِ الضَّریعِ فَکُلُّها حَدْباءُ دامِیَةُ الْیَدَیْنِ حَرُودُ یعنی: شتران در ضریع شکسته حبس شدند در نتیجه، همه آنها پشت خمیده، دستها زخمی و خشمگین اند. باید دانست: ضریع در آیه نکره است. یعنی ضریع به خصوصی است که این صفت دارد که نه از گرسنگی سیر می‏کند و نه لاغری را فربه می‏کند. چنانکه در مجمع از ابن عباس از رسول خدا صلی اللّه علیه و آله و سلم نقل شده: ضریع چیزی است در آتش دوزخ می‏باشد خار مانند تلخ‏تر از صبر، بدبوتر از مردار، سوزان‏تر از آتش خدا آن را ضریع نامیده. مناسب است آیاتی که درباره طعام اهل عذاب آمده در اینجا نقل شود: اول - زقوم:[دخان:43-45]. مشروح آن در «زقوم» گذشت. دوم - غسلین: [حاقة:35-37]. شاید غسلین آشامیدنی و صدید باشد که فرموده [ابراهیم:16-17]. سوم - ضریع است که گفته شد. چهارم - طعام گلوگیر [مزّمل:12-13]. به احتمال قوی این یکی از طعامهای سه گانه فوق یا همه آنهااست. باید دانست: مفهوم آیه ضریع و غسلین نفی طعام دیگر است لذا باید هر دو یکی باشند و یا هر یک مخصوص به گردهی از دوزخیان باشد.
۰۱۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۱سال ۳: ۰سال ۴: ۰سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۰سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
غاشیه · ۶

لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ

غذائی جز از ضَریع [= خار خشک تلخ و بدبو] ندارند؛