سوره غاشیه(الغاشية)، آیه ۶ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۹۲
معنی کلمات و عبارات
«ضَرِیعٍ»: گیاهخارداری که شبرق نامیده میشود. خشکیده آن را ضَریع میگویند. گویا ناگوارترین و تهوّعآورترین گیاه است و هیچ حیوانی آن را نمیچرد، جز شتر که تا تَر است آن را میخورد و چون خشکید از آن کنارهگیری میکند. اگر در جاهائی طعام دوزخیان منحصر به زقّوم (نگا: صافّات / ، دخان / ، واقعه / ) و در موردی محدود به غِسْلین (نگا: حاقّه / ) شده است، بدان خاطر است که دوزخیان مختلفند و عذاب هم دارای انواع و اقسام است، و هر یک از آنها برای گروهی از ایشان است. یا این که این الفاظ، تعبیرها و تمثیلهائی از غذای دوزخیان است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - دوزخیان، گرفتار گرسنگى و نیازمند غذا خواهند شد. «لیس لهم طعام»
۲ - تنها خوراک موجود براى برخى از دوزخیان، گیاه خاردار و بى ارزش و بدبوى جهنم است. «لیس لهم طعام إلاّ من ضریع»
«ضریع» (از ریشه «مضارعة» به معناى «مشابهة») خارى است که شتر آن را، از خارهاى مشابه تشخیص نمى دهد و خوردن آن به او صدمه مى زند و سودى نمى رساند (مجمع البیان). برخى آن را خار ساقه و تنه درخت خرما و برخى دیگر، گیاه بدبویى دانسته اند که بر اثر موج دریا بیرون مى افتد. این کلمه به معناى پوشش نازک روى استخوان نیز استعمال شده است. (قاموس)
۳ - بى غذایى و تن در دادن دوزخیان به خوردن خار بى ارزش و صدمه زننده، از شکنجه ها و عذاب هاى جهنّم است. «لیس لهم طعام إلاّ من ضریع»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱–۷ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱–۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیات ۲–۷
روایات و احادیث
۴ - «قال رسول اللّه(ص): الضریع شئ یکون فى النار یشبه الشَّوْکَ أمرّ من الصَّبِر و أنتن من الجیفة و أشدّ حرّاً من النار; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۲۶; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۵۶۵، ح ۱۴.] رسول خدا(ص) فرمود: ضریع چیزى است در آتش [جهنم] که به بوته خاردار شباهت دارد و تلخ تر از صَبِر (عصاره گیاهى تلخ) و متعفّن تر از مردار و داغ تر از آتش است».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
تشبیه به گیاه خاردارتشبیه خوردنیهای جهنمتعفن خوردنیهای جهنمتلی خوردنیهای جهنمعذاب با گیاه خاردارگیاه خاردار جهنمگرسنگی جهنمیانخوردنیهای جهنمیانویژگیهای خوردنیهای جهنمعذابهای جهنمیانویژگیهای جهنم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- هشدار کافران به عذاب سخت، از سوی خداوند+۵ آیه
- گرسنگی شدید و همیشگی جهنّمیان+۵ آیه
- گیاه خاردار و بسیار تلخ و متعفنتر از مردار و داغتر از اتش (ضریع)، تنها غذای جهنّم+۱ آیه
- نجات نیافتن جهنّمیان از لاغری و گرسنگی، با خوردن گیاه بدبو و خاردار+۲ آیه
- چاق نشدن جهنّمیان از طعام ضریع، در جهنّم+۱ آیه
- گیاه خاردار و بسیار تلخ و متعفّن تر از مردار و داغ تر از اتش (ضریع) تنها غذا برای جهنّمیان و عذابی برای انان+۱ آیه
- گرفتار شدن جهنمیان به گرسنگی و نیازمند شدن به غذا+۶ آیه
- گرسنگی همیشگی برای جهنّمیان+۶ آیه
- خوردن گیاه بد بو و خاردار از سوی جهنّمیان در پی گرسنگی خود+۲ آیه
- گرسنگی و بی غذایی، از شکنجه ها و عذابهای جهنّم+۱ آیه
- گرسنگی دایمی کافران، در جهنّم+۳ آیه
- گیاه خاردار جهنّم، فاقد اثر انرژیزایی و غذایی+۱ آیه
- گیاه خاردار، تلخ و بدبوی جهنّم، تنها خوراک موجود، برای برخی از دوزخیان+۱ آیه
- گیاه خاردار جهنّم، بیتاثیر در رفع گرسنگی و چاق کردن+۲ آیه
- «ضریع» گیاه خاردار و دارای مزه بسیار تلخ غذای جهنمیان