=== قاموس قرآن ===
[مزّمل:4]. در مجمع گوید: ترتیل بیان کردن است باتأنی و تدریج. و از حضرت رسول «صلی اللّه علیه و آله» نقل میکند که به ابن عباس فرمود: قرآن را با ترتیل بخوان. گفت ترتیل یعنی چه؟ فرمود آن را روشن و آشکار کن و آن را مانند خرمای خراب پراکنده نکن و هم چون شعر تکه تکه منما چون به عجائب آن رسیدید تأمل کنید و دلها را تکان دهید و نظرتان فقط رسیدن به آخر سوره نباشد قاموس گوید «رَتَّلَ الْکَلامَ: اَحْسَنَ تَأْلیفَهُ». ابن اثیر در نهایه گوید: ترتیل قرائت آن است که باتأنی و آشکار گفتن حروف و حرکات باشد. راغب میگوید ترتیل آن است که کلمه را به آسانی و صحیح ادا کنند صحاح آن را باتأنی خواندن و درست ادا کردن حروف گفته است. از مجموع آن چه گفته شد روشن گردید که ترتیل یعنی با دقّت خواندن و درست ادا کردن کلمات و تأنی در آنهاست و این قهراً دقّت در معانی را در بر خواهد داشت. علی هذا معنی آیه فوق چنین است: قرآن را با دقّت و تأنی بخوان (در وقت خواندن معانی و کلمات آن را در نظر بگیر). [فرقان:32]. کفّار میگفتند چرا قرآن یک دفعه بر او نازل نمیشود؟ چرا به تدریج میآید؟! خدا در جواب میفرماید این برای دلگرم کردن تو است و اگر قرآن به تدریج نازل گردد و بر مصادیق و محلهای مخصوص تطبیق شود تو را دلگرم میکند و اگر یکدفعه نازل میشد وحی قطع میگردید و تو دلگرم نمیشدی ولی تدریجی بودن آن سبب ارتباط دائمی با خداست و در آخر فرموده: آن را بدقت و روشنی مخصوص بیان کردیم تا بدانند با وجود تدریجی بودن دارای وحدت نظم و وحدت هدف است. این ترجمه که ما اختیار کردیم با معنای ترتیل بهتر میسازد. راجع به کلمه فوق فقط چهار محل در دو آیه داریم که نقل شد.