آیه ۴ سوره مزمل

سوره مزمل(المزمل)، آیه ۴ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۷۴

معنی کلمات و عبارات
«عَلَیْهِ»: بر نصف. برابر این آیه، حضرت می‌توانست تا دو سوم شب به خواب رود. «رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلاً»: مراد این است که قرآن را با تلفّظ صحیح حروف و واژه‌ها، و با تدبّر و تفکّر در مفاهیم و معانی بخواند.
نزول
نکات آیه
۱ - مجاز بودن پیامبر(ص)، در افزودن بر عبادت و شب زنده دارى خود بیش از نیمى از شب «قم الّیل ... نصفه ... أو زِدْ علیه» ۲ - مخیّر بودن پیامبر(ص)، در تعیین میزان عبادت و شب زنده دارى خود، از نیمى از شب و یا کمى کمتر یا بیشتر از آن «قم الّیل ... نصفه أو انقص منه قلیلاً . أو زِدْ علیه» ۳ - فرمان خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر قرائت قرآن با تأنّى و به صورت شمرده شمرده در عبادت و شب زنده دارى «قم الّیل ... و رتّل القرءان ترتیلاً» «ترتیل» در قرائت و سخن، به معناى آهسته آهسته و درست و بدون شتاب خواندن است (برگرفته از صحاح، مفردات راغب و مصباح المنیر). ۴ - قرائت قرآن با تأنّى و شمرده شمرده، از مهم ترین و مناسب ترین اعمال عبادى شبانه و مراسم شب زنده دارى «قم الّیل ... و رتّل القرءان ترتیلاً» ۵ - فرمان خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر قرائت قرآن با تأنّى و شمرده شمرده در نمازهاى نیمه شب «قم الّیل ... و رتّل القرءان ترتیلاً» برداشت یاد شده، مبتنى بر این احتمال است که چون آیه به دنبال توصیه به نماز شب آمده است، اشاره دارد به قرائت قرآن در حین نماز; زیرا قرائت قرآن از ارکان نماز است. ۶ - لزوم توجه به معانى و مفاهیم آیات قرآن به هنگام قرائت «و رتّل القرءان ترتیلاً» برداشت یاد شده با توجه به این حقیقت است که قرائت قرآن با تأنّى و شمرده شمرده، در پى دارنده تفکّر و تأمّل در معانى و مفاهیم آیات آن است و شاید مقصود آیه شریفه، بیان این حقیقت باشد. ۷ - تأثیر معنوى و سازنده قرائت آیات قرآن با تأنّى و شمرده شمرده در انسان «و رتّل القرءان ترتیلاً» برداشت یاد شده با توجه به این احتمال است که توصیه به ترتیل قرآن، مى تواند به لحاظ تأثیر این نوع قرائت در انسان ها باشد.
تفسیر (۱۰)
روایات و احادیث

۸ - «عن عبداللّه بن سلیمان قال: سألت أباعبداللّه(ع) عن قول اللّه عزّوجلّ: «و رتّل القرآن ترتیلاً» قال: قال أمیرالمؤمنین(ع) بَیِّنْه تِبیاناً و لاتَهُذّه هَذَّ الشِّعر و لاتنثره نَثْرَ الرَّمْل و لکن أفزعوا قلوبکم القاسیة و لایکن هَمُّ أحدِکم آخرَ السُّورة; [منبع: کافى، ج ۲، ص ۶۱۴، ح ۱; نورالثقلین، ج ۵، ص ۴۴۶- ، ح ۷.] عبداللّه بن سلیمان گوید: از امام صادق(ع) درباره سخن خداوند عزّوجلّ: «و رتّل القرآن ترتیلاً» سؤال کردم; گفت: على(ع) در [معناى ترتیل] فرمود: آن (کلمات قرآن) را به طور کامل آشکار کن و آن را چون شعر به سرعت نخوان، و چون رمل (ریگ) پراکنده مساز ولى دل هاى سخت خود را در سایه تلاوت قرآن بترسانید و قصد شما به پایان رساندن سوره نباشد». ۹ - «عن أبى عبداللّه(ع) فى هذا قال: هو أن تتمکّثَ فیه و تُحسِّنَ به صوتَک; [منبع: مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۵۶۹; نورالثقلین، ج ۵- ، ص ۴۴۷، ح ۱۰.] از امام صادق(ع) در این باره (ترتیل) روایت شده که فرمود: ترتیل آن است که قرآن را با مکث و صداى زیبا تلاوت کنى».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
  • مخیّر بودن پیامبر(صلی الله علیه واله) در شبزندهداری بین یک دوم از شب یا کمتر و بیشتر از ان+۲ آیه
  • دستور خداوند به عبادت شبانه و توجّه به خدا، در جهت پرورش و اماده شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) برای دریافت قران+۵ آیه
  • دستور نماز شب به پیامبر(صلی الله علیه واله) در جهت تربیت و اماده شدن ان حضرت برای دریافت قران+۴ آیه
  • ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله) برای تلاوت قران، همراه با ترتیل+۱ آیه
  • ترتیل قران در نیمه شب، فراهمکننده زمینه دریافت وحی الهی برای پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • نیمه شب، زمانی مناسب برای ترتیل قران (خواندن همراه با تانّی و تامّل)+۱ آیه
  • ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله) به قرایت قران، همراه با تانّی و تامّل در نماز+۲ آیه
  • تاثیر تلاوت قران در بالا بردن توان انسانها برای بهدوش گرفتن مسیولیّتهای سنگین+۱ آیه
  • دستور خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای تلاوت قران به صورت ترتیل+۱ آیه
  • تلاوت قران با صوت شیوا و نیکو، از اداب تلاوت ان
  • تلاوت قران در نماز شب، ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله)از طرف خدا+۴ آیه
  • ستایش خدا، از تلاوت قران به اندازه ممکن و تهجّد+۲ آیه
  • نماز شب، از مصادیق اشکار تهجّد+۱۰ آیه
  • بهپاخواستن پیامبر(صلی الله علیه واله) در دو سوم یا نصف یا یک سوم از شب برای تهجّد، از وظایف او+۴ آیه
  • به پا داشتن نیمی از شب یا کمتر یا بیشتر از ان برای تهجّد و عبادت، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۲ آیه
  • استحباب تلاوت قران، به صورت ترتیل
  • مامور بودن پیامبراکرم(صلی الله علیه واله) به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • بیدار شدن از خواب در دل شب برای تهجّد و قرایت قران، توصیه خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۳ آیه
  • تلاوت قران، از مصادیق ذکر نام خدا+۱ آیه
  • تهجّد و شب زنده داری پیامبر(صلی الله علیه واله)، موجب سهل شدن رسالت ان حضرت+۵ آیه
  • عبادت و نیایش شبانه، زمینه ساز سخن استوار و ثابت+۵ آیه
  • قرایت قران با صدای نیکو و شمرده، کاری پسندیده
  • ماموریّت پیامبر(صلی الله علیه واله) برای قرایت قران، همراه با ترتیل+۱ آیه
  • نیمه شب، زمانی مناسب برای ترتیل قران (خواندن همراه با تانّی و تامّل)+۱ آیه
  • لزوم تلاوت قران با ترتیل (خواندن همراه با تانّی و تامّل)
  • وجوب تهجّد و نماز شب بر محمّد صلی الله علیه و اله، از اختصاصات ان حضرت+۴ آیه
  • بیدار شدن از خواب در دل شب، برای تهجّد و قرایت قران، توصیه خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به تهجّد و شبزندهداری، همراه با تلاوت قران+۲ آیه
  • به پا داشتن نیمی از شب یا کمتر یا بیشتر از ان، برای تهجّد و عبادت، سفارش خدا به محمّد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • «رَتّلِ»
  • «زِد»
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۵ آیه
  • مجاز بودن پیامبر صلی الله علیه و اله به عبادت نیمی از شب یا بیشتر یا کاستن از نیمی از شب به مقدار کمی+۱ آیه
  • ماموریّت پیامبر صلی الله علیه و اله برای قرایت قران در نمازهای شبانه خود، همراه با تامّل و تانّی در ان+۱ آیه
  • مامور بودن پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۹ آیه
  • مامور بودن پیامبراکرم صلی الله علیه و اله به تهجّد و نماز شب+۷ آیه
  • ترتیل قران در نیمه شب، فراهمکننده زمینه دریافت وحی الهی برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۳ آیه
واژه‌ها