مَكْظُوم

تکرارها: ۱

«مَکْظُوم» از مادّه «کظم» (بر وزن هضم) به معنای گلوگاه است، و «کظم سقاء» به معنای بستن دهان مشک بعد از پرشدن است، به همین مناسبت، به کسانی که بسیار خشمگین یا غمناک می شوند و خویشتن داری می کنند، «کاظم» گفته می شود و باز به همین مناسبت، این واژه در معنای «حبس» نیز به کار رفته. بنابراین، «مکظوم» در آیه دو معنا می تواند داشته باشد، مملوّ بودن از خشم و اندوه، و یا محبوس بودن در شکم ماهی، ولی معنای اول چنان که گفتیم، مناسب تر است. === قاموس قرآن === (بروزن فلس) مجرای تنفس چنانکه راغب و دیگران گفته‏اند ایضا کظم حبس و نگهداری غلیظ است در سینه خواه به واسطه عفو باشد یا نه. طبرسی فرماید: اصل کظم بستن دهان مشک است پس از پرشدن «کَظَمْتُ الْقِرْبَةَ» یعنی دهان مشک را پس از پرکردن بستم «فُلانٌ کَظیمٌ وَ مَکْظُومٌ» آن وقت گویند که پر از غصه یا پر از خشم باشد و انتقام نگیرد. [آل عمران:134]. آنان که خشم خویش را فروبرند و حبس کنند و انتقام نگیرند و آنانکه مردم را عفو می‏کنند. [قلم:48]. ظاهرا مکظوم به معنی پر از غصه است یعنی مانند یونس«علیه السلام» مباش آنوقت که خدارا خواند و پر از اندوه بود. [یوسف:84]. از اندوه هر دو چشمش سفید شد و وجودش پر از اندوه بود. [نحل:58]. ظاهرا مراد اندوهگین و خشمگین است یعنی: چون به یکی بشارت دختردهند چهره‏اش سیاه می‏شود حال آنکه به شدت اندوهگین و غضبناک است.
۰۱۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۰سال ۳: ۰سال ۴: ۱سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۰سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۰سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۰سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
قلم · ۴۸

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

اکنون که چنین است صبر کن و منتظر فرمان پروردگارت باش، و مانند صاحب ماهی [= یونس‌] مباش (که در تقاضای مجازات قومش عجله کرد و گرفتار مجازات ترک اولی شد) در آن زمان که با نهایت اندوه خدا را خواند.