آیه ۴۸ سوره قلم

سوره قلم(القلم)، آیه ۴۸ · جزء ۲۹ · صفحه ۵۶۶

فَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ الْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

اکنون که چنین است صبر کن و منتظر فرمان پروردگارت باش، و مانند صاحب ماهی [= یونس‌] مباش (که در تقاضای مجازات قومش عجله کرد و گرفتار مجازات ترک اولی شد) در آن زمان که با نهایت اندوه خدا را خواند.

معنی کلمات و عبارات
«صَاحِبِ الْحُوتِ»: صاحب ماهی. مراد یونس است (نگا: انبیاء / و ، صافّات / - . «مَکْظُومٌ»: پرکینه و خشم. پر غم و اندوه (نگا: یوسف / ، نحل. ، زخرف / ).
نزول
نکات آیه
۱ - پیامبر(ص)، مأمور صبر و شکیبایى در برابر فرمان هاى الهى «فاصبر لحکم ربّک» ۲ - پیامبر(ص)، مأمور صبر و شکیبایى در مدت مهلت یافتن کافران تکذیب گر و به تأخیر افتادن نصرت و پیروزى مسلمانان بر آنان «و أُملى لهم ... فاصبر لحکم ربّک» به گفته مفسران، آیه شریفه اشاره به مسأله مهلت یافتن مشرکان است که در آیه پیش ذکر شده است. ۳ - هشدار خداوند به پیامبر(ص)، مبنى بر شتاب نکردن در غضب و نفرین بر مردم و جدا شدن از آنان، مانند شتاب کردن یونس(ع) در این باره «و لاتکن کصاحب الحوت إذ نادى و هو مکظوم» مفسران بر آنند که این آیه، به داستانى از یونس(ع) اشاره دارد که در سوره «انبیا» (آیه ۸۷) بیان شده است: «و ذاالنون إذ ذهب مغاضباً فظنّ أن لن نقدر علیه فنادى فى الظلمات...». ۴ - شتاب کردن یونس(ع) در نفرین علیه قومش، غیر قابل تحسین و الگوگیرى براى پیامبر(ص) «و لاتکن کصاحب الحوت إذ نادى و هو مکظوم» ۵ - یونس(ع)، در غضب و نفرین کردن بر قوم خویش شتاب کرد. «و لاتکن کصاحب الحوت إذ نادى و هو مکظوم» ۶ - یونس(ع)، در حالى که سینه اش مملو از غم و اندوه بود خدا را ندا کرد. «إذ نادى و هو مکظوم»
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۲)
  • استعانت یونس(علیه السلام) از خدا برای رهایی از تاریکی و گرفتاری+۱ آیه
  • رهایی یونس(علیه السلام) از اندوه، در پی استغاثه او به درگاه خداوند+۳ آیه
  • استغاثه یونس(علیه السلام) به درگاه پروردگار، برای رهایی از تاریکیهای شکم ماهی+۱ آیه
  • یونس(علیه السلام)، بنده برگزیده خدا+۱ آیه
  • برگزیدگی یونس(علیه السلام) از طرف خداوند و قرار دادن وی در زمره صالحان، پس از استغاثه و تسبیح وی در شکم ماهی+۱ آیه
  • استغاثه یونس(علیه السلام) در شکم ماهی، ملاک برگزیدگی وی+۱ آیه
  • پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله) مامور صبر و پایداری، در ابلاغ رسالت خویش+۷ آیه
  • محمّد(صلی الله علیه واله) تحت تربیت خاصّ خداوند+۴ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۵ آیه
  • ممنوع شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشابهت با یونس(علیه السلام)در عدم صبر
  • ممنوع شدن پیامبر(صلی الله علیه واله) از مشابهت با یونس(علیه السلام)در صبر و تحمّل نکردن
  • تضرّع یونس(علیه السلام) به درگاه الهی، موجب قرار گرفتن او در زمره صالحان+۱ آیه
  • تضرّع یونس(علیه السلام) در شکم ماهی، به درگاه الهی+۱ آیه
  • تضرّع یونس(علیه السلام) به درگاه الهی، موجب نجات او از شکم ماهی+۳ آیه
  • توفیق یونس(علیه السلام) در توبه و بازگشت به خدا+۱ آیه
  • استغاثه یونس(علیه السلام) به درگاه خدا، با دلی محزون و غمگین
  • پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور صبر، تا فرا رسیدن داوری خدا+۳ آیه
  • داوری خدا، بین پیامبر(صلی الله علیه واله) و مخالفان او+۴ آیه
  • برگزیدگی یونس(علیه السلام) و قرار گرفتن وی در شمار صالحان، جلوه ای از ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • ربوبیت خدا، مقتضی تضرع به درگاه او+۱ آیه
  • داوری نهایی میان حق پذیران و حق ناپذیران، از اثار ربوبیّت خداوند+۳ آیه
  • برخورداری انسان از نعمتها، اقتضای ربوبیّت خدا+۱ آیه
  • دعا، وسیله ای مؤثّر برای نجات از غم و اندوه+۳ آیه
  • دعای یونس(علیه السلام) در حال غم و اندوه به درگاه الهی، در شکم ماهی
  • دعای یونس(علیه السلام) همراه با اندوه، سبب نجات و برگزیدگی و قرار گرفتن وی در زمره صالحان+۲ آیه
  • اجابت دعای یونس(علیه السلام) از سوی خداوند، با نجات وی از اندوه و ظلمت شکم ماهی+۳ آیه
  • سختی تحمّل ظلمات شکم ماهی، موجب دعای یونس(علیه السلام) به درگاه الهی برای نجات از ان+۲ آیه
  • دعای یونس(علیه السلام) با صدای اشکار به درگاه الهی، جهت نجات از ظلمات و اندوه+۱ آیه
  • گرفتاری یونس(علیه السلام) به سختی و گرفتاری بلعیده شدن ماهی و حوادث پس از ان+۱ آیه
  • پرهیز صالحان، از ترک اولی+۱ آیه
  • قرار داده شدن یونس (علیه السلام) در زمره صالحان، از جانب خداوند+۱ آیه
  • رساندن یونس(علیه السلام) به مقام صالحان، پس از توبه وی (از ترک اولی)، از سوی خدا+۱ آیه
  • مبتلا شدن یونس(علیه السلام) به غم و اندوه در اثر بی صبری در برابر تکذیب قومش
  • بی صبری یونس(علیه السلام) در برابر تکذیب قومش+۱ آیه
  • توجّه به عواقب ناخوشایند بی صبری از عوامل صبرپیشگی+۱ آیه
  • تبلیغ دین و ابلاغ رسالت الهی از موارد صبر و شکیبایی+۶ آیه
  • رهبری امّت نیازمند صبر و شکیبایی+۶ آیه
  • عمل به فرمان پروردگار نیازمند شکیبایی+۱ آیه
  • عجله کردن یونس(علیه السلام) در نفرین علیه قومش، غیر قابل الگوگیری برای پیامبر(صلی الله علیه واله)
  • هشدار خداوند به پیامبر(صلی الله علیه واله) از شتاب در غضب نسبت به مردم، همچون یونس(علیه السلام)+۱ آیه
  • خشم و غضب یونس(علیه السلام) به علّت ایمان نیاوردن قومش+۲ آیه
  • توصیه خداوند به صبر پیامبر(صلی الله علیه واله) بر قضا و اراده او+۲ آیه
  • خشمگین شدن یونس(علیه السلام) از اعمال قوم خویش+۳ آیه
  • یاس و ناامیدی یونس پیامبر(علیه السلام)، از هدایت قوم خویش+۲ آیه
  • صبر و پایداری در برابر سختیها و ناملایمات، از ویژگیهای تبلیغی پیامبر صلی الله علیه و اله+۷ آیه
  • محمّد صلی الله علیه و اله، تحت تربیت خاصّ خداوند+۳ آیه
  • ممنوع شدن پیامبر صلی الله علیه و اله، از مشابهت با یونس علیه السلام، در صبر و تحمّل نداشتن
  • «لاتکن»+۱ آیه
  • خطاب خاص با مراد عام به محمد صلی الله علیه و اله از سوی خداوند+۷ آیه
  • مخاطب قرار گرفتن محمد صلی الله علیه و اله به خطاب مهرجویانه، از سوی خداوند+۲ آیه
  • خطاب هشدارامیز خداوند به محمد صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، مامور صبر و شکیبایی، در برابر سختیها و ناملایمات+۵ آیه
  • اگاهی و توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به احوال دشمنان در قیامت، زمینهساز صبر و شکیبایی حضرت در برابر انان+۲ آیه
  • توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به سنّت استدراج خدا درباره حقناپذیران، زمینهساز صبر و شکیبایی او+۱ آیه
  • توجّه پیامبر صلی الله علیه و اله به عواقب بیصبری در برابر حقناپذیران، زمینهساز صبر و شکیبایی حضرت+۱ آیه
  • موظّف بودن پیامبر صلی الله علیه و اله به شکیبایی، در برابر حکم پروردگار+۲ آیه
  • برخورداری یونس علیه السلام از نعمت ویژه الهی، پس از رهایی از شکم ماهی+۱ آیه
  • نقش دعا، در بهرهمندی از نعمتهای الهی+۱ آیه
  • نجات یونس علیه السلام از شکم ماهی، از نعمتهای الهی بر وی+۱ آیه
  • عجله یونس علیه السلام در نفرین بر قوم خویش
  • پسندیده نبودن عجله یونس علیه السلام در نفرین بر قوم خویش
  • هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله مبنی بر شتاب نکردن در نفرین بر قوم خویش، همانند یونس علیه السلام
  • ناشکیبایی یونس علیه السلام باعث ابتلای وی به شکم ماهی در دریا
  • استغاثه یونس علیه السلام به درگاه پروردگار، برای رهایی از تاریکیهای شکم ماهی+۱ آیه
  • ناشکیبایی یونس علیه السلام باعث ابتلا و گرفتاری وی در شکم ماهی
  • توبه یونس علیه السلام به درگاه الهی، با سینهای پر از غم و اندوه
  • پذیرش توبه یونس علیه السلام از نعمتها و عنایتهای خدا نسبت به او+۱ آیه
  • استغاثه یونس علیه السلام به درگاه الهی، با دلی محزون و غمگین
  • دعای یونس علیه السلام در شکم ماهی، همراه با غم و اندوه
  • یونس علیه السلام، مستحق سرزنش، در صورت بهرهمند نشدن از عنایت و نعمت الهی+۱ آیه
  • خروج شتابزده یونس علیه السلام از میان قوم خویش و انتظار عجولانه برای هلاکت و عذاب انان+۱ آیه
  • خشم شدید یونس علیه السلام از رفتار قومش+۱ آیه
  • شتاب ناپسند یونس علیه السلام در غضب و ترک قوم خویش، شایسته یاداوری و عبرت برای پیامبر صلی الله علیه و اله+۱ آیه
  • خداوند، قراردهنده یونس علیه السلام در زمره صالحان+۱ آیه
  • ربوبیّت الهی، مقتضی قرار گرفتن یونس علیه السلام در شمار صالحان+۱ آیه
  • ربوبیت الهی، مقتضی برگزیدگی یونس علیه السلام+۱ آیه
  • برگزیدگی یونس علیه السلام به رسالت، جلوه عنایت و لطف خداوند به او+۱ آیه
  • ماجرای یونس علیه السلام (ذاالنون)، درساموز و شایسته یاداوری+۳ آیه
  • پیامبر صلی الله علیه و اله، موظّف به عبرتگیری از داستان یونس علیه السلام
  • هشدار خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله، از گرفتار شدن به مجازات ترک اولی، همچون یونس علیه السلام
  • یونس علیه السلام، بهرهمند از نعمتها و تفضلات الهی، در پی نجات از شکم ماهی+۱ آیه
  • نعمت و لطف خداوند به یونس علیه السلام، موجب مذمّت نشدن ان جناب+۱ آیه
واژه‌ها