الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۸، حدیث ۱۶

محمد بن يحيي عن محمد بن الحسين عن محمد بن اسماعيل بن بزيع عن عمه حمزه بن بزيع و الحسين بن محمد الاشعري عن احمد بن محمد بن عبد الله عن يزيد بن عبد الله عمن حدثه قال :

هاشم رسولی محلاتی, الروضة من الکافی جلد ۱ ترجمه رسولی محلاتی, ۷۵ یزید بن عبد اللَّه از شخصی روایت کرده که گفت: امام باقر علیه السّلام نامه ذیل را بسعد الخیر نوشت: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ‏ اما بعد من تو را بترس از خدا سفارش میکنم زیرا سلامت از نابود شدن و بهره‏مندی در بازگشتگاه بسوی خدا در آن است، همانا خدای عز و جل نگاه دارد بوسیله تقوی و پرهیزگاری بنده را از آنچه عقلش بدان دسترسی ندارد، و بزداید بوسیله تقوی از بنده کوردلی و نادانی را، و بوسیله تقوی بود که نوح و همراهان در کشتی نجات یافتند، و هم چنین صالح (پیغمبر) و همراهانش از صاعقه رهائی پیدا کردند، و بوسیله تقوی صابران کامیاب گشتند، و این دسته‏ها (یعنی شیعیان) از مهلکه‏ها نجات یافتند، و اینان را برادرانی است که بر همین طریقه‏اند و همین فضیلت را جویایند، اینان طغیان شهوات خود را پشت سر انداختند هنگامی که داستان عقوبتهای قرآن باطلاع آنها رسید، پروردگار خود را بر آنچه روزیشان فرمود ستایش کنند که او شایسته ستایش است، و خویش را بر کوتاهیهائی که (در انجام دستورات خدا) کرده‏اند نکوهش کنند و اینان شایسته نکوهشند، و دانسته‏اند که براستی خدای تبارک و تعالی بردبار و داناست، و تنها خشمش بر آن کسی است که رضایت خاطر او را نجوید، و فقط عطای خود را از کسی دریغ دارد که عطایش را بپذیرد، و تنها گمراه کند کسی را که هدایت و راهنمائی او را نپذیرد. سپس ببدکرداران این امکان و اختیار را داده که بوسیله توبه بدیهای خود را به نیکی تبدیل کنند، و بندگان خود را در قرآن با آواز بلندی که بریده نشود بتوبه دعوت کرده و از دعای بندگانش جلوگیری نفرموده- پس خدا لعنت کند کسانی را که کتمان کنند آنچه را خدا نازل فرموده (که با سخنهای باطل خود مانع دعای بندگان میشوند)-. خدا بر خویش مهرورزی را لازم کرده و رحمت او بر خشمش پیشی جسته، و از روی راستی و درستی بانجام رسیده، پس چنان نیست که خداوند نسبت ببندگان خشم آغاز کند (و ابتداء بر آنها خشم کند) پیش از آنکه آنها او را بخشم آورند، و این مطلب از علوم یقینی و نیز از علومی است که از تقوی و پرهیزگاری سرچشمه گیرد (و از آن بدست آید). و هر ملتی که کتاب خدا را پشت سر انداختند خدا نیز علم کتاب را از آنها برگیرد، و دشمن را بر سرشان مسلط گرداند هنگامی که با آن دشمن طریقه دوستی پیش گیرند، و پشت سر انداختن کتاب یکی باین است که حروف آن را برپا دارند (و بخوانند) ولی حدود آن (و مقرراتش) را تحریف کنند (و تغییر دهند) اینها کتاب را روایت کنند ولی مراعاتش نکنند، نادانان (ظاهربین) بهمین حفظ ظاهری روایت کتاب که اینان دارند دلخوشند ولی دانشمندان (حقیقت بین) از اینکه اینها مراعات (حدود) آن را نکنند غمناک و محزونند، و دیگر از راههای دور انداختنشان کتاب خدا را باین بود که آنها را بدست کسانی که دانش آن را نداشتند سپردند (و آنها را بر احکام آن مسلط گرداندند) و آنها نیز طبق دلخواه خود در آن حکم کردند (یا بهواپرستیشان کشاندند) و بنابودی بازگرداندند، و رشته‏های دین (و احکام آن) را تغییر دادند، و سپس آن را به ابلهان و کودکان واگذاردند. حمیدرضا آژیر, بهشت کافی - ترجمه روضه کافی‏, ۸۴ امام باقر علیه السّلام به سعد الخیر نوشت: به نام خداوند بخشاینده مهربان، اما بعد، من تو را به تقوای الهی سفارش می‏کنم، زیرا در آن است سلامتی از نابودی، و بهره‏مندی به هنگام مرگ. همانا خداوند عزّ و جلّ در پرتو تقوی بنده را از آنچه که عقلش بدان نمی‏رسد حفظ می‏کند، و با تقوی کوری و جهلش را از میان می‏برد، و با تقوی نوح و همراهان او در کشتی، و صالح و همراهان او از آذرخش، نجات یافتند، و در پرتو تقوی شکیبایان و گروه‏های شیعه از مهالک، نجات یافتند و برای آنان برادرانی است بر همین آیین که این فضیلت را خواهانند، و از گشتن‏ __________________________________________________ (۱) «پس چون عذاب ما را احساس کردند، بناگاه از آن می‏گریختند. [هان‏] مگریزید، و به سوی آنچه در آن متنعم بودید و [به سوی‏] سراهایتان بازگردید، باشد که شما مورد پرسش قرار گیرید» (سوره انبیاء/ آیه ۱۲ و ۱۳). (۲) «ای وای بر ما، که واقعا ستمگر بودیم». سخنان پیوسته همین بود، تا آنان را دروشده بی‏جان گردانیدیم» (سوره انبیاء/ آیه ۱۴ و ۱۵). پیرامون شهوت خودداری کردند، و این به سبب عقوبت و پندهایی بود که در قرآن می‏خواندند. آنها پروردگار خود را به سبب آنچه روزی ایشان ساخته- و شایسته سپاسگزاری هم هست- سپاس می‏گزارند، و خود را در زیاده‏روی‏ها می‏نکوهند، و آنها اهل نکوهش هستند، و به خوبی می‏دانند که خداوند تبارک و تعالی شکیباست و دانا، و خشمش دامنگیر کسی است که، خشنودی او را نمی‏پذیرد و بخشش خود را از کسی که آن را نمی‏پذیرد، دریغ می‏ورزد، و کسی را که پذیرای هدایت او نیست گمراه می‏کند. او سپس به گناهکاران امکان توبه می‏دهد و گناهان آنان را به حسنه تبدیل می‏سازد. او در کتاب خود بندگانش را با آواز بلند، بدین کار فراخوانده است، و این دعوت گسسته نگردد و دعای خود را از بندگانش دریغ نکند. خداوند لعنت می‏کند کسانی را که آنچه را او فرستاده نهان می‏سازند. خداوند بر خود رحمت و مهربانی را فرض کرده است، و رحمتش بر خشمش پیشی گرفته، و به درستی و عدالت تمام می‏شود. خداوند با بندگان خود به خشم آغاز نکند، پیش از آنکه او را به خشم آورند، و این حقیقت از علم الیقین و علم پرهیزکاری است. خداوند از هر امّتی که کتاب او را به دور افکنند، علم کتاب را باز می‏ستاند، و وقتی از او روی برتابند، دشمن خود را بر ایشان حکم فرما می‏گرداند. یک گونه دور انداختن قرآن چنین است که حروف و کلماتش را بخوانند و بدانند و رواج دهند و حدود و مقرراتش را تحریف کنند، و آن را روایت بکنند امّا رعایت نکنند. نادان‏ها را حفظ روایت خوش است، و دانشمندان را ترک رعایت ناخوش و اندوهبار. و یک گونه دور انداختن قرآن چنین است که آن را تحت اختیار و سرپرستی کسی قرار دهد که او را نمی‏شناسند، و این سرپرستان آنها را به هواپرستی کشانند و به هلاکت رسانند و رشته‏های دینداری را دگرگون سازند و سپس ریاست و جلوداری دین را، موروثی می‏کنند تا آن را به بیخردان و کودکان واگذارند. پس این امّت اسلامی پیروی از امر و فرمان مردم می‏کنند پس از آنکه خداوند بدیشان دستور داد، و آنهاامر خدا را رد می‏کنند. چه بد است برای ستمکاران ولایت مردم، پس از ولایت خدا، و پاداش مردم پس از پاداش خدا و خشنودی مردم، پس از خشنودی خدا، و امّت این چنین گشت در حالی که بودند در میان ایشان افرادی که در پرستش و بندگی خدا کوشش و تلاش می‏کردند امّا به ضلالت و گمراهی گرفتارند، تنها خود را می‏بینند و فتنه‏گرند، زیرا عبادت و پرستش آنان، هم برای خود آنان فتنه است و هم برای کسی که به آنها اقتدا می‏کند، با اینکه رسولان خدا وسیله تذکّر، برای همه اهل عبادت می‏باشند. همانا یک پیامبر خدا طاعت و عبادت او را به حدّ کمال می‏رسانید و سپس خداوند تبارک را در یک زمینه نافرمانی می‏کرد، و برای همین نافرمانی از بهشت رانده می‏شد و در شکم ماهی افکنده یا زندانی می‏گشت، و برای او وسیله نجاتی نبود مگر اعتراف و توبه، تو نظایر احبار یهود، و رهبان نصاری را در میان مسلمانان بشناس، که کتاب خدا را پنهان می‏دارند و تحریف می‏کنند، و در نتیجه نه تجارت آنان سود دارد و نه ایشان در راه هدایت گام برداشتند. بشناس نظایر آنها را در این امّت؛ کسانی که الفاظ و واژه‏های قرآن را بر پا می‏دارند و حدود و مقرّرات حقیقی آن را تحریف می‏کنند و بر خلاف ما، به تفسیر و تطبیق آن می‏پردازند. آنان همیشه با سروران و بزرگانند و هنگامی که جلوداران هوی پرست و دنیاطلب، اختلاف یابند و کشمکش نمایند، با کسی همراه شوند که دنیای بیشتری دارد و بر رقیبان خود پیروز شده است، و این است حدّ آنها در علم ما، پیوسته این چنین هستند در سرشت و طمعشان، و صدای ابلیس یا باطل فراوان، از زبان آنها شنیده می‏شود. دانشمندان حقیقی به آزار کردن و سخت‏گیری و زور گویی آنها صبر کنند، و آنها بر علماء حقیقی عیب گیرند که آنها را به حق مکلّف سازند و از باطل برحذر نمایند، و این در حالی است که این با سوادان (دنیاطلب و زشت‏خو که در کسوت علماء درآمده‏اند) در ذات خود خیانت پیشه‏اند و خیرخواهی را پنهان می‏کنند، و اگر گمراهی را ببینند راهنمائی‏اش نمی‏کنند و مرده‏ای را زنده نمی‏گردانند، پس چه بد می‏کنند، زیرا خداوندتبارک و تعالی در قرآن از آنها پیمان گرفته است که در آنچه دستور داده شده‏اند امر به معروف کنند، و در آنچه نهی شده‏اند مردم را نهی کنند، و بر کار نیک و تقوی همیاری کنند و نه در امور گنه‏آلوده و متجاوزانه علمای حق با نادان‏ها در کوشش و مبارزه‏اند، اگر به نادان‏ها پند دهند در برابر گویند که سرکشی می‏کنند، و اگر نادانان را به حقّی که ترک کرده‏اند متنبّه سازند علماء را متهم می‏کنند که با جامعه مخالفت می‏ورزند، و اگر علمای حقّی به ناچار از آنها کناره گیرند و به گوشه‏ای نشینند، گویند از جامعه اسلامی کناره گرفته‏اند، و اگر علما به نادانان بگویند دلیل خود را در سخن خویش بیاورید می‏گویند در برابر گوینده نفاق می‏ورزند. و اگر از آنها پیروی و اطاعت کنند در برابر گویند مرتکب نافرمانی خدا شده‏اند. جاهلان در آنچه نمی‏دانند هلاک شدند. آنچه بر زبان می‏آورند نمی‏فهمند. به هنگام تلاوت قرآن، آن را در مقام تعریف تصدیق می‏کنند، و هنگام تحریف به تکذیبش می‏پردازند، و بر این کار اعتراض نکنند. آنان همچون احبار یهود و رهبان نصاری، جلوداران هواپرستی و اربابان هلاکتند، و عده‏ای از ایشان میان گمراهی و هدایت نشسته‏اند و نمی‏توانند گروه گمراه را از گروه راه یافته تشخیص دهند. آنها می‏گویند اکثر مردم نمی‏دانند حقیقت این مطلب چیست، با اینکه خود تصدیق دارند پیامبر اکرم صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم راه روشن و آشکار به ارمغان نهاده، که هم شبش روشن است و هم روزش، و خود او بدعتی در آنها پدید نیاورده است و سنّت حقّی را تغییر نداده است و در دوران او اختلافی پیش نیامده، و چون اشتباهات مردم ایشان را در تاریکی خود فرو برد، از دو پیشوا پیروی کردند و به دنبال دو رهبر راه افتادند که یکی از آنها به سوی خدا و حق فرا می‏خواند و دیگری به سوی دوزخ، و در این هنگام بود که شیطان به سخن آمد و در زبان دوستان و طرفدارانش، صدایش بلند شد و یاران سواره و پیاده او فراوان شدند، و در مال و فرزند مردم شرکت جستند. کسانی که شریک او شدند و بدعت را به کار بستند، از حکم کتاب خدا و سنّت پیغمبر به یک سو رفتند، ولی دوستان خدا حجّت و دلیل را بر زبان آوردند و به کتاب خدا و مطابق حکمت و صلاح عمل نمودند، و از آن روز بود که در جامعه اسلامی اهل حق‏و باطل به دو دسته جدا از هم پاره پاره شدند و اهل حق، یک دیگر را یاری نرساندند و دل به صلح و سازش نهادند و اهل گمراهی به یاری یک دیگر برخاستند و اکثریت همکاران این گروه شدند. این گروه را خوب بشناس و گروه دیگر را هم به دقّت بنگر که شریفان و برگزیدگان خدایند و بدانها روی آور تا به اهل خود برسی، زیرا زیان‏کاران همان کسانی هستند که خود و خاندان خود را به زیان کشاندند به روز رستخیز، و همین است زیان آشکار. در اینجا روایت حسین بن محمّد اشعری به پایان می‏رسد و در روایت محمد بن یحیی این افزایش به چشم می‏خورد: دانستن طریق و روش حق، از آن ایشان است، و اگر بلا و گرفتاری هم دارند تو نباید آن را به نظر آوری، زیرا این برای امتحان و آزمون خلایق است و دلیل ناحق بودن آنها نیست، و اگر مردم ناحق بر ایشان زور گویند و بدانها بتازند و آنها را خوار شمارند و گرفتار بلا شوند، باید بدانی که آن خواهد گذشت و دوران خوشی و خرّمی خواهد رسید. بدان که برادران مورد اعتماد اندوخته‏های یک دیگر هستند، و اگر ترس از این نبود که در باره من گمان‏های ناروا بیابی، و آن تو را از راه حق برون برد، پرده از حقایقی برمی‏کشیدم که تاکنون از تو پنهان داشتم و مطالبی پیرامون حق بر تو بیان می‏کردم که از تو نهان داشتم، ولی من ملاحظه تو را می‏کنم و می‏خواهم تو در راه حق بمانی و بپایی. حلیم و شکیبا نباشد کسی که در جایگاه تقوی و خودداری از احدی پروا نکند. حلم و بردباری جامه عالم است، مبادا خود را از آن برهنه کنی.