حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب من لا يحضره الفقيه جلد ۳ کِتَابُ الْمَعِيشَة بَابُ بَيْعِ الْکَلَإِ وَ الزَّرْعِ وَ الْأَشْجَارِ وَ الْأَرَضِينَ وَ الْقُنِيِّ وَ الشِّرْبِ وَ الْعَقَار
کتاب المعيشة · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
:
وَ سَأَلَهُ عَنْ رَجُلٍ اِشْتَرَى قَصِيلاً فَلَمْ يَقْصِلْهُ وَ تَرَكَهُ حَتَّى صَارَ شَعِيراً وَ قَدْ كَانَ اِشْتَرَطَ عَلَى اَلْعِلْجِ يَوْمَ اِشْتَرَاهُ أَنَّهُ مَا يَأْتِيهِ مِنْ نَائِبَةٍ أَنَّهُ عَلَى اَلْعِلْجِ فَقَالَ إِنْ كَانَ اِشْتَرَطَ عَلَى اَلْعِلْجِ يَوْمَ اِشْتَرَاهُ أَنَّهُ إِنْ شَاءَ جَعَلَهُ سُنْبُلاً وَ إِنْ شَاءَ جَعَلَهُ قَصِيلاً فَلَهُ شَرْطُهُ وَ إِنْ لَمْ يَكُنِ اِشْتَرَطَ فَلاَ يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَدَعَهُ حَتَّى يَكُونَ سُنْبُلاً فَإِنْ فَعَلَ فَإِنَّ عَلَيْهِ طَسْقَهُ وَ نَفَقَتَهُ وَ لَهُ مَا يَخْرُجُ مِنْهُ
ترجمه
محمد جواد غفاری, من لا یحضره الفقیه - جلد ۴ - ترجمه علی اکبر و محمد جواد غفاری و صدر بلاغی, ۳۲۱
و أیضا سماعه از آن حضرت پرسید: شخصی علف خوید (سبزه گندم یا جو نرسیده) کشتی را خریداری کرده، ولی آن را نچیده رها کرده است تا زراعت دانه بسته و جو شده، و در روز خرید شرط کرده بود که اگر خسارتی واقع شد و مزرعه آفتی دید به عهده کشاورز باشد؟ این درست است؟ فرمود: اگر هنگام معامله با کشاورز شرط کرده بوده که اگر خواست علف را نچیند تا سنبل بندد و اگر خواست بچیند، پس شرط لازم الوفا است و طبق شرط عمل میشود، و اگر چنین شرطی در کار نبوده، پس نباید بگذارد تا سنبل شود، و اگر چنین کرد خراج دولت و هر هزینه دیگری که برداشته به عهده خریدار است و محصول نیز از آن اوست.
و اگر شخصی درخت خرمائی را بخرد تا از تنه آن (برای ستون یا سقف) استفاده کند آنگاه مدّتی برود و آن را نبریده به حال خود رها کند و چون باز گردد درخت، خرما برآورده باشد خرما از آن اوست مگر آنکه فروشنده آب داده و از آن مراقبت کرده باشد.
و اگر شخصی زمینی را بدون اجازه صاحبش کشت کند و هنگامی که حاصل برآمد صاحب زمین حاضر گشته بگوید: زمین مرا بدون اجازه من زراعت کردی اکنون هر چه هزینه کردهای میپردازم و محصول از آن من، (در چنین حالی) باید دانست که محصول از آن زارع است و صاحب زمین تنها اجاره زمین را طلبکار است.