حدیث امام جعفر صادق (ع) درباره دانش و دانايى در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ فَضْلِ الْعِلْم بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْم
کتاب فضل العلم · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن ابراهيم عن ابيه عن ابن ابي عمير عن يونس بن عبد الرحمن عن ابي يعقوب اسحاق بن عبد الله عن ابي عبد الله ع :
قَالَ إِنَّ اَللَّهَ خَصَ عِبَادَهُ بِآيَتَيْنِ مِنْ كِتَابِهِ أَنْ لاَ يَقُولُوا حَتَّى يَعْلَمُوا وَ لاَ يَرُدُّوا مَا لَمْ يَعْلَمُوا وَ قَالَ عَزَّ وَ جَلَ أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثََاقُ اَلْكِتََابِ أَنْ لاََ يَقُولُوا عَلَى اَللََّهِ إِلاَّ اَلْحَقَ وَ قَالَ بَلْ كَذَّبُوا بِمََا لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمََّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۲۳
امام صادق (ع) فرمود: به راستی خدا بندگان خود را به دو آیه از کتابش مخصوص ساخته در این زمینه که تا چیزی ندانند نگویند و چیزی که ندانند سئوالکننده را رد کنند و جواب ندهند، فرموده است خدای عز و جل (۱۲۹ سوره ۷): «آیا پیمان کتابی از آنها گرفته نشده است که بر خدا نگویند جز حق و راست» و فرموده است (۴۰ سوره ۱۰): «بلکه آنچه در فراخور علمشان نبود دروغ شمرد و هنوز به تأویل آن نرسیدند».
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۵۳
امام صادق علیه السلام فرمود: خدا بندگان (پیرو قرآن) خود را بدو آیه از کتابش تخصیص داده است در باره اینکه تا ندانند نگویند و تا آنجا که میدانند پرسنده را رد نکنند [با قول قائلی از روی نادانستن رد نکنند]. خدای عز و جل فرماید (۲۹ سوره ۷) مگر از ایشان در کتاب آسمانی پیمان نگرفتیم که جز حق بر خدا نگویند (یعنی بر خدا دروغ نبندند) و فرمود است (۴۰ سوره ۱۰) بلکه چیزی را که بعلم آن نرسیدهاند و از تأویل آن خبر ندارند تکذیب کردند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۶۷
علی بن ابراهیم، از پدرش، از ابن ابی عُمیر، از یونس، از ابو یعقوب- که اسحاق بن عبداللَّه است- از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده که آن حضرت فرمود: «به درستی که خدا بندگان خویش را ترغیب کرده به دو آیه از کتاب خود: یکی آنکه نگویند تا بدانند، و دیگر آنکه رد نکنند آنچه را که نمیدانند. خدای عز و جلّ فرموده است: «أَ لَمْ یُؤْخَذْ عَلَیْهِمْ مِیثاقُ الْکِتابِ أَنْ لا یَقُولُوا عَلَی اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ» «۱»، یعنی: «آیا گرفته نشد برایشان پیمانی که در کتاب است (یعنی تورات) تا آنکه نگویند بر خدا مگر سخن راست و آنچه را که حق باشد».
و فرموده است: «بَلْ کَذَّبُوا بِما لَمْ یُحِیطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا یَأْتِهِمْ تَأْوِیلُهُ» «۲»، یعنی: بلکه تکذیب کردند به آنچه احاطت نکردهاند به دانش آنکه گرداگرد آن را فرو گرفته باشند و هنوز نیامده ایشان را تأویل حقیقت معنی آن».
__________________________________________________
(۱). اعراف، ۱۶۹.
(۲). یونس، ۳۹.
راویان
علي بن ابراهيمابن ابي عميريونس بن عبد الرحمنابي يعقوب اسحاق بن عبد اللهابي عبد اللهامام جعفر صادق عليه السلام