حدیث حضرت محمد (ص) درباره قياس , دانش و دانايى , فتوا در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ فَضْلِ الْعِلْم بَابُ النَّهْيِ عَنِ الْقَوْلِ بِغَيْرِ عِلْم
کتاب فضل العلم · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله
سند
علي بن ابراهيم عن محمد بن عيسي عن يونس عن داود بن فرقد عمن حدثه عن ابن شبرمه قال :
مَا ذَكَرْتُ حَدِيثاً سَمِعْتُهُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع إِلاَّ كَادَ أَنْ يَتَصَدَّعَ قَلْبِي قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ رَسُولِ اَللَّهِ ص قَالَ اِبْنُ شُبْرُمَةَ وَ أُقْسِمُ بِاللَّهِ مَا كَذَبَ أَبُوهُ عَلَى جَدِّهِ وَ لاَ جَدُّهُ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص مَنْ عَمِلَ بِالْمَقَايِيسِ فَقَدْ هَلَكَ وَ أَهْلَكَ وَ مَنْ أَفْتَى اَلنَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ هُوَ لاَ يَعْلَمُ اَلنَّاسِخَ مِنَ اَلْمَنْسُوخِ وَ اَلْمُحْكَمَ مِنَ اَلْمُتَشَابِهِ فَقَدْ هَلَكَ وَ أَهْلَكَ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۲۳
ابن شبرمه (به شین مضموم و باء ساکن و راء مضموم و بعضی شین را مفتوح و یا مکسور خواندهاند، عبد الله بن شبرمه یک کوفی است که از طرف منصور عباسی قاضی روستای کوفه بوده و شعر هم میگفته) گفته: حدیثی از جعفر بن محمد (ع) شنیدم که هر وقت به یادم میگذرد نزدیک است دلم بترکد، فرمود: پدرم از جدم از رسول خدا به من باز گفته است (ابن شبرمه گفت: به خدا نه پدرش بر جدش دروغ بسته و نه جدش به رسول خدا (ص) فرمود که: رسول خدا (ص) فرموده: هر که در فهم احکام خدا قیاس به کار بندد هلاک است و هلاککننده پیروان خود و هر که ندانسته فتوی دهد و ناسخ را از منسوخ و محکم را از متشابه نداند هلاک است و هلاککننده است.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۵۳
ابن شبرمه گوید حدیثی از امام صادق علیه السلام شنیدهام که هر گاه یادم میآید نزدیکست دلم شکافته شود فرمود: خبر داد مرا پدرم از جدم تا برسد برسول خدا- ابن شبرمه گوید بخدا سوگند که نه پدرش بر جدش دروغ بست و نه جدش برسول خدا- که رسول خدا (ص) فرمود هر که بقیاسها عمل کند خودش سخت هلاک شده و مردم را هلاک کرده است و کسی که ندانسته فتوی دهد و او ناسخ را از منسوخ و محکم را از متشابه تشخیص ندهد سخت هلاک شده و هلاک کرده است.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۶۹
علی بن ابراهیم، از محمد بن عیسی، از یونس، از داود بن فَرقد، از آنکه او را حدیث کرده، از ابن شُبرُمه روایت کرده است که گفت: به خاطر نیاوردم آن حدیثی را که از جعفر بن محمد علیه السلام شنیدم، مگر آنکه نزدیک بود که دلم شکافته شود. حضرت فرمود که:
«حدیث کرد مرا پدرم، از جدّم، از رسول خدا صلی الله علیه و آله». ابن شبرمه گفت: و به خدا سوگند یاد میکنم که نه پدرش بر جدش دروغ گفت و نه جدش بر رسول خدا صلی الله علیه و آله. فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر که به قیاسها عمل کند، به حقیقت که خود هلاک شده و دیگران را هلاک گردانیده، و هر که مردم را فتوا دهد بدون علم و حال آنکه ناسخ را از منسوخ و محکم را از متشابه نداند، و اینها را از یکدیگر تمیز ندهد، به حقیقت که خود هلاک شده و دیگران را هلاک گردانیده»