الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۰۷۴

علي بن محمد عن صالح بن ابي حماد و عده من اصحابنا عن احمد بن محمد و غيرهما باسانيد مختلفه :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۱۶۱ به چند سند از امیر المؤمنین (ع) راجع به احتجاج آن حضرت بر عاصم بن زیاد که عبا پوشیده و جامه نرم را از تن دور کرده روایت شده که برادرش ربیع بن زیاد شکایت او را به امیر المؤمنین نمود و گفت: با این روش خاندان خود را غمنده و فرزندان خود را اندوهناک ساخته. امیر المؤمنین فرمود: عاصم بن زیاد را نزد من بیاورید، او را آوردند چون او را دید روی بدو ترش کرد و به او فرمود: از خانواده خود شرم نکردی و به فرزندانت رحم نکردی، تو معتقدی که خدا طیبات را برای تو حلال کرده و نخواسته تو از آنها بری بگیری، تو در پیش خدا از این زبونتری. آیا خدا نیست که فرموده (۱۰- ۱۱ سوره رحمان): «زمین را برای مردم بر نهادیم، در آن میوه است و نخل صاحب غنچه‏ها» آیا خدا نیست که می‏فرماید (۱۹ سوره رحمان): «آمیختند دو دریا و به هم برخوردند، میانشان برزخی است که به هم برنیایند» تا آنجا که می فرماید: «از آنها لؤلؤ و مرجان بر آید» به خدا سوگند پذیرش نعمت‏های خدا به کردار نزد او دوست‏تر است از پذیرش آنها به گفتار (یعنی به ذکر و دعا) و خدا عز و جل فرموده (۱۱ سوره ضحی): «و امّا به نعمت پروردگارت باز گو کن». عاصم عرض کرد: یا امیر المؤمنین پس چرا خود در خوراکت به طعام ناگوار و درشت اکتفاء کردی و در لباست به جامه زبر و درشت؟ فرمود: وای بر تو به راستی خدا بر امامان عادل لازم کرده‏ خود را با مردم مستمند و ناتوان اندازه گیرند تا فقر بر درویش بی‏نوا چیره نگردد. عاصم بن زیاد عبای موئین را افکند و جامه نرم در بر کرد مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۲۷۳ زمانی که عاصم بن زیاد عبا پوشید و جامه نرم را بیرون کرد و برادرش ربیع بن زیاد، شکایت او را خدمت امیر المؤمنین علیه السلام آورد که او همسرش را غمگین نموده و فرزندانش را اندوهناک ساخته حضرت فرمود: عاصم را نزد من آورید، او را خدمتش آوردند، چون حضرت او را دید، چهره درهم کشید و فرمود: از همسرت خجالت نکشیدی؟ بفرزندانت رحم نکردی؟ گمان میکنی که خدا چیزهای خوب و پاکیزه را برای تو حلال کرده و نمیخواهد از آنها استفاده کنی، تو نزد خدا پست‏تر از آنی، مگر خدا نمیفرماید: «خدا زمین را برای استفاده مردم نهاد که در آن میوه و نخل غلافدار است- ۱۱ سوره ۵۵-» مگر خدا نمی‏فرماید: «دو دریا را. گذاشت که بهم برسند، میانشان حائلی است که بهم تجاوز نکنند تا آنجا که فرماید:- از آنها لؤلؤ و مرجان بیرون می‏شود- ۲۲ سوره ۵۵-» بخدا سوگند که بکار بردن نعمت‏های خدا را با عمل، نزد او محبوبتر است از بکار بردن آنها را با گفتار (یعنی شکر عملی بهتر از شکر قولی است و شکر قولی آنست که نعمت‏های خدا را بیاد آورد و بزبان شکر کند) در صورتی که خدای عز و جل میفرماید: «و اما نعمت پروردگارت را بازگو- ۱۱ سوره ۹۳-» (بنا بر این شکر عملی لازم‏تر و محبوبتر است). عاصم گفت: یا امیر المؤمنین! پس چرا خود شما بخوراک سخت و پوشاک درشت، اکتفا نموده‏ئی؟ فرمود: وای بر تو!! همانا خدای عز و جل بر پیشوایان عدالت واجب ساخته که خود را در ردیف مردم ضعیف و ناتوان گیرند، تا فقر و تنگدستی، فقیر را از جا بدر نبرد. عاصم بن زیاد عبا را کنار گذاشت و جامه نرم در برکرد. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۴۰۵ علی بن محمد، از صالح بن ابی حمّاد و چند نفر از اصحاب ما، از احمد بن محمد و غیر ایشان به سندهای مختلف روایت کرده‏اند در باب حجت آوردن امیر المؤمنین علیه السلام بر عاصم بن زیاد در هنگامی که عبا پوشیده بود و جامه‏های نرم و نازک را ترک کرده بود، و برادرش ربیع بن زیاد شکایت او را به امیر المؤمنین علیه السلام نمود، و عرض کرد که: به این سبب اهل خود را غمناک و فرزندانش را اندوهناک ساخته. امیر المؤمنین علیه السلام فرمود که: «عاصم بن زیاد را به نزد من آورید». پس او را آوردند، چون حضرت او را دید، در روی او رو ترش فرمود و فرمود که: «آیا از اهل خود شرم نکردی؟ آیا بر فرزندان خود رحم نکردی؟ آیا خدا را چنان پنداشته‏ای که چیزهای پاکیزه را برای تو حلال کرده و ناخوش دارد که تو از آنها فراگیری؟ تو در نزد خدا از آن خوارتری که از این قبیل تکلیف نسبت به تو بکند. آیا خدا نمی‏فرماید که: «وَ الْأَرْضَ وَضَعَها لِلْأَنامِ* فِیها فاکِهَةٌ وَ النَّخْلُ ذاتُ الْأَکْمامِ» «۱»، یعنی: «و زمین را خلق فرمود، یا بنهاد برروی آب، و بگسترانید از برای انتفاع هر صاحب روحی که بر روی آن است. در آن انواع چیزها است که به آنها متلذّذ می‏شوند از انواع میوه‏ها و درختان خرما که صاحبان غلاف‏هااند» (چه شکوفه آنها در میان غلاف‏ها می‏باشد). آیا خدا نمی‏فرماید که: «مَرَجَ الْبَحْرَیْنِ یَلْتَقِیانِ* بَیْنَهُما بَرْزَخٌ لا یَبْغِیانِ»، تا فرموده آن جناب که: «یَخْرُجُ مِنْهُمَا اللُّؤْلُؤُ وَ الْمَرْجانُ» «۲»، یعنی: رها کرد و روان گردانید دو دریا را: یکی خوش و شیرین، و دیگری شور و تلخ؛ در حالتی که به یکدیگر می‏رسند و سطوح آنها به یکدیگر مماسّ می‏شوند (و گفته‏اند که آن دریای فارس و روم است که در محیط به یکدیگر می‏رسند). در میان این دو دریا، پرده‏ای است از قدرت خدا که افزونی نمی‏جویند (بر یکدیگر می‏رسند و هیچ یک بر دیگری غالب نمی‏شود به ممازجه و ابطال خاصیّت یکدیگر). بیرون می‏آید از این دو دریا، مروارید بزرگ و مروارید خرُد» (و آنچه در میانه آیات ذکر نشده این است که: «فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّکُما تُکَذِّبانِ». و ترجمه آن مذکور شد). __________________________________________________ (۱). الرحمن، ۱۰ و ۱۱. (۲). الرحمن، ۱۹ و ۲۰ و ۲۲. پس حضرت فرمود که: «ای خدا، به فریادم برس از دست این جاهل، هر آینه صرف کردن نعمت‏های خدا و اظهار کردن آنها به کردار، به سوی خدا محبوب‏تر است از اظهار کردن آنها به گفتار؛ و حال آن‏که خدای عزّوجلّ فرموده است که: «وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّکَ فَحَدِّثْ» «۱» حدیث کن به نعمت پروردگارت و آن را یاد کن». عاصم عرض کرد که: یا امیر المؤمنین، پس، تو برای چه در طعام خویش اقتصار فرموده‏ای بر طعام ناگوار و نان بی نان خورش، و در لباس خویش، اکتفا نموده‏ای به جامه درشت و کنده؟ حضرت فرمود: «وای بر تو، به درستی که خدای عزّوجلّ، واجب گردانیده است بر امامان حق که خود را با ضعیفان مردم بسنجند و برابر کنند، تا آن‏که فقر فقیر بر او زور نیاورد و او را تلف نکند». پس عاصم بن زیاد عبا را انداخت و جامه‏های نرم و پاکیزه پوشیده. __________________________________________________ (۱). ضُحی، ۱۱.