→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۱
حدیث حضرت محمد (ص) درباره خرد , نادانى , نبوّت عامّه در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْعَقْلِ وَ الْجَهْل
کتاب العقل و الجهل · روایت شده از حضرت محمد صلی الله علیه و آله
سند
عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن خالد عن بعض اصحابه رفعه قال قال رسول الله ص :
مَا قَسَمَ اَللَّهُ لِلْعِبَادِ شَيْئاً أَفْضَلَ مِنَ اَلْعَقْلِ فَنَوْمُ اَلْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ اَلْجَاهِلِ وَ إِقَامَةُ اَلْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ شُخُوصِ اَلْجَاهِلِ وَ لاَ بَعَثَ اَللَّهُ نَبِيّاً وَ لاَ رَسُولاً حَتَّى يَسْتَكْمِلَ اَلْعَقْلَ وَ يَكُونَ عَقْلُهُ أَفْضَلَ مِنْ جَمِيعِ عُقُولِ أُمَّتِهِ وَ مَا يُضْمِرُ اَلنَّبِيُّ ص فِي نَفْسِهِ أَفْضَلُ مِنِ اِجْتِهَادِ اَلْمُجْتَهِدِينَ وَ مَا أَدَّى اَلْعَبْدُ فَرَائِضَ اَللَّهِ حَتَّى عَقَلَ عَنْهُ وَ لاَ بَلَغَ جَمِيعُ اَلْعَابِدِينَ فِي فَضْلِ عِبَادَتِهِمْ مَا بَلَغَ اَلْعَاقِلُ وَ اَلْعُقَلاَءُ هُمْ أُولُو اَلْأَلْبَابِ اَلَّذِينَ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى وَ مَا يَتَذَكَّرُ إِلاََّ أُولُوا اَلْأَلْبََابِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۳۹
رسول خدا (ص) فرمود:خدا به بندگانش چیزی به از عقل قسمت نکرده، خواب عاقل بهتر از شب بیداری جاهل است، اقامت عاقل بهتر از رنج حرکت جهاد جاهل است.خدا پیغمبر و رسولی بر نیانگیخته تا عقل او را کامل کرده و عقلش بهتر از عقل همه امّتش بوده، پیغمبر در خاطر خود چیزی بهتر از اجتهاد مجتهدان نداشت.هیچ بندهای فرائض خدا را انجام ندهد تا به عقل خود آن را از وی دریابد، همه عابدان در فضل عبادت به پای عاقل نرسند، عقلا همان صاحبدلانند که خدای تعالی در باره آنها فرمود (۷ سوره ۳): «یاد آور نشوند جز صاحبدلان».
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۴
پیغمبر فرمود: خدا به بندگانش چیزی بهتر از عقل نبخشیده است، زیرا خوابیدن عاقل از شب بیداری جاهل بهتر است و در منزل بودن عاقل از مسافرت جاهل (بسوی حج و جهاد) بهتر است و خدا پیغمبر و رسول را جز برای تکمیل عقل مبعوث نسازد (تا عقلش را کامل نکند مبعوث نسازد) و عقل او برتر از عقول تمام امتش باشد و آنچه پیغمبر در خاطر دارد، از اجتهاد مجتهدین بالاتر است و تا بندهای واجباترا بعقل خود درنیابد آنها را انجام نداده است همه عابدان در فضیلت عبادتشان بپای عاقل نرسند. عقلا همان صاحبان خردند که در باره ایشان فرموده: تنها صاحبان خرد اندرز میگیرند.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۸۹
چند نفر از اصحاب ما روایت نمودهاند از احمد بن محمد بن خالد، از بعض از اصحابش که آن را مرفوع ساخته که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود که: «خدا قسمت نکرده است از برای بندگان چیزی را که بهتر باشد از عقل. پس خواب عاقل از شببیداریهای جاهل بهتر است، و ماندن عاقل به جای خویش، بهتر است از بیرون رفتن جاهل از مکان خود به سوی حجّ و جهاد و مانند آن. و خدا هیچ پیغمبر و رسولی را نفرستاده، مگر بعد از آنکه عقل خویش کامل و تمام گردانیده باشد و عقل او از عقلهای همه امتانش افزونتر باشد. و آنچه پیغمبر در دل میگیرد، بهتر است از کوشش آنان که کوشش مینمایند در جستن رأی صواب.
و هیچ بنده واجبات خدا را به جا نیاورده و نمیآورد تا آنکه از او بگیرد به واسطه پیغمبر و بفهمد، و همه عبادت کنندگان با فضل عبادتی که دارند، به آنچه عاقل به آن رسیده، نرسیدهاند، و عاقلانند که اصحاب ألباباند و آنان که خدای تعالی در باب ایشان فرموده است که: «إِنَّما یَتَذَکَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ» «۱»، یعنی: و حتماً به یاد میآورند صاحبان عقلهای خالص». «۲» (و مراد آن حضرت این است که هر کس که متذکر نمیشود، عاقل نیست).
__________________________________________________
(۱). زمر، ۹.
(۲). چه لُبّ به ضمّ لام و تشدید با، به معنای مغز و خالص هر چیزی است و شاید که مطلق عقل رای لبّ گویند، به واسطه خلوصی که نسبت به غیر خویش دارد. (مترجم)
راویان
موضوعات