الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۱۵۸

الحسين بن محمد عن معلي بن محمد عن بسطام بن مره عن اسحاق بن حسان عن الهيثم بن واقد عن علي بن الحسين العبدي عن سعد الاسكاف عن الاصبغ بن نباته :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۲۱۱ از اصبغ بن نباته که از امیر المؤمنین (ع) پرسید: از قول خدا تعالی (۱۴ سوره لقمان): «که شکر کن برای من و برای پدر و مادرت، سر انجام به سوی من است». در پاسخ فرمود: آن والدینی که خدا شکر آنان را واجب کرده است آنهایند که دانش را زایند و حکومت را به ارث برند و مردم به طاعتشان دستور دارند، سپس خدا فرموده: «سرانجام به سوی من است» سر انجام بنده‏ها به آستان خدا است و دلیل بر آن همین دو والدند و سپس خدا روی سخن را با زاده حنتمه (نام مادر عمر بن خطاب و دختر ذی الرمحین) کرده و با رفیق او و فرموده است به مقصد خاص و لفظ عام «اگر آن دو (عمر و ابی بکر) با تو ستیزه کردند که به من شرک آوری» و در وصیت افتراء بندی و از آن که به تو دستور اطاعتش را دادم عدول کنی «فرمانش را مبر و گفتارشان را مشنو» سپس باز روی سخن را به والدین کرده و فرموده: «در دنیا با آنها به خوشی مصاحبت کن» می‏فرماید: فضل آنها را به مردم معرفی کن و به روش آنها دعوت کن و این قول او است که: «و پیروی کن روش کسی را که به من باز گردد و سپس برگشت شما همه به من باشد». پس امام فرمود: در درجه اول به سوی خدا و سپس به سوی ما است، از خدا بپرهیزید و نافرمانی والدین نکنید، زیرا خشنودیشان خشنودی خدا و خشمشان خشم خدا است. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۳۰۳ اصبغ بن نباته از امیر المؤمنین علیه السلام راجع بقول خدای تعالی: «مرا و پدر و مادرت را سپاسگزاری کن و سرانجام بسوی منست- ۱۴ سوره ۳۱-» پرسید، حضرت فرمود: پدر و مادری که خدا سپاسگزاری ایشان را واجب کرده، آنهایند که علم از آنها تراوش کند و حکمت را (پس از مرگ خود) بارث گذارند و مردم باطاعتشان مأمورند. و خدا پس از آن فرماید: «سرانجام بسوی منست» سرانجام بندگان بسوی خداست و راهنمایش همان پدر و مادر هستند. سپس خدا روی سخن را متوجه پسر حنتمه و رفیقش نموده (یعنی عمر و ابو بکر، زیرا حنتمه نام مادر عمر است) و نسبت بخاص و عام (پیغمبر و سایر مردم) فرموده است: «و اگر با تو ستیزه کنند که بمن شرک آوری» یعنی از پیش خود در باره وصی‏ات سخنی گوئی و از آنکه دستور اطاعتش داری برگردی از آنها فرمان مبر و سخنشان را مشنو. سپس روی سخن را متوجه پدر و مادر نموده و فرموده است: «در دنیا بنیکی همدمشان باش» یعنی فضیلت آنها را بمردم بشناسان و بروش آنها دعوت کن، و همین است معنی قول خدا «و راه کسی را که سوی من بازگشته پیروی کن، سپس بازگشت شما بسوی من است» پس فرمود: اول بسوی خدا و سپس بسوی ماست. از خدا پروا کنید و نافرمانی این پدر و مادر نکنید، زیرا خرسندی آنها خرسندی خدا، و خشمشان خشم خداست. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۴۶۳ حسین بن محمد، از معلّی بن محمد، از بِسطام بن مُرّه، از اسحاق بن حسّان، از هَیثم بن واقد، از علی بن حسین عبدی، از سعد اسکاف، از اصبغ بن نُباته روایت کرده است که: اصبغ، از امیر المؤمنین علیه السلام سؤال کرد از قول خدای تعالی: «أَنِ اشْکُرْ لِی وَ لِوالِدَیْکَ إِلَیَّ الْمَصِیرُ» «۳»، یعنی: «وصیّت فرمودیم آدمی را به این که شکر کن مرا و دو پدر خود را، به سوی حکم من است بازگشت همه».پس حضرت فرمود که: «دو پدر که خدا شکر ایشان را واجب گردانیده، همان دو کس‏اند که علم را متولد ساخته‏اند، و حکمت‏ها را به میراث واگذارده‏اند و مردم به فرمان‏برداری ایشان مأمور شده‏اند. بعد از آن خدای تعالی فرمود که: «إِلَیَّ الْمَصِیرُ»، پس، بازگشت همه بندگان به سوی خداست. و دلیل بر آن، یعنی: هادی به سوی خدا، همین دو پدرند (که محمد و علی- صلوات اللَّه علیهما-) باشند. پس گفتار را از ایشان گردانیده به سوی پسر حنتمه (یعنی ...) و رفیق او (.... چه حنتمه، نام ... دختر هشام بن مغیره مخزومی، خواهر ابو جهل است و صاحب قاموس گمان برده که این قول، غلط است و گمان کرده که حنتمه دختر عبدالرحمان بن حرث ذی الرُّمحین است، دختر عموی ابو جهل و غلط کرده است. تتمه حدیث آن که:) پس در باب خاص و عام (که پسر حنتمه و آشنای او، و جمیع گمراه کنندگانند)، فرموده که: «وَ إِنْ جاهَداکَ عَلی‏ أَنْ تُشْرِکَ بِی ما لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما»» (و احتمال دارد که مراد از خاص، رسول باشد که در ظاهر مخاطب است، و از عام، غیر آن حضرت باشد که اشاره باشد به عموم خطاب). و ترجمه آن، این است که: «و اگر پسر حنتمه و آشنای او، و هر که بر طریقه ایشان باشد، با تو مجاهده و __________________________________________________ (۳). لقمان، ۱۴. کوشش نمایند بر آن‏که شرک آوری به من، و انبازگیری آنچه را که نیست تو را به استحقاق شریک گردانیدن آن دانشی (بر وجه تقلید محض، بدون دلیلی که دلالت کند بر استحقاق آن، بلکه دلیل قائم است بر عدم استحقاق)، پس فرمان مبر ایشان را». (و حضرت بعضی از آیه را ذکر فرموده با مراد از آن) که ترجمه آن، این است: «و اگر با تو مجاهده نمایند بر آن‏که شرک‏آوری به من، (می‏فرماید که: یعنی: انبازگیری) در باب وصیّت و عدول کنی و بیرون روی از آن‏که به فرمان‏برداری او، مأمور شده‏ای، پس ایشان را فرمان مبر و سخن ایشان را مشنو». [تتمه حدیث‏] «بعد از آن، گفتار را گردانیده و رو آورده به بیان حال دو پدری که اول ذکر شدند و فرموده: «وَ صاحِبْهُما فِی الدُّنْیا مَعْرُوفاً»، یعنی: و مصاحبت کن با ایشان در زندگانی دنیا؛ مصاحبتی که پسندیده شرع و مقتضای کرم باشد». و حضرت فرمود که: «خدا می‏فرماید که: فضل ایشان را به مردم بشناسان و مردم را به راه ایشان دعوت کن، و این است معنی قول آن جناب که می‏فرماید: «وَ اتَّبِعْ سَبِیلَ مَنْ أَنابَ إِلَیَّ ثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ» «۱»، یعنی: و پیروی کن راه کسی را که باز گشته است به سوی من، به توحید و اخلاص در طاعت که محمد و آل اویند که متصف‏اند به صفت ایمان و اخلاص. پس به سوی من است بازگشت شما» (از تو و پدران تو بر وجه مجازات). و حضرت فرمود که: «به سوی خدا، بعد از آن به سوی ما است. پس، از عذاب خدا بترسید و پرهیز کنید، و این دو پدر را نافرمانی مکنید؛ زیرا که خشنودی ایشان، خشنودی خداست و خشم ایشان، خشم خدا است». __________________________________________________ (۱). لقمان، ۱۵.