→ الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۲۰۸
حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ الْحُجَّة أَبْوَابُ التَّارِيخ-بَابُ مَوْلِدِ النَّبِيِّ ص وَ وَفَاتِه
کتاب الحجة · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
عده من اصحابنا عن احمد بن محمد بن عيسي عن ابن ابي عمير عن محمد بن حمران عن ابان بن تغلب قال قال ابو عبد الله ع :
لَمَّا أَنْ وَجَّهَ صَاحِبُ اَلْحَبَشَةِ بِالْخَيْلِ وَ مَعَهُمُ اَلْفِيلُ لِيَهْدِمَ اَلْبَيْتَ مَرُّوا بِإِبِلٍ لِعَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ فَسَاقُوهَا فَبَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ اَلْمُطَّلِبِ فَأَتَى صَاحِبَ اَلْحَبَشَةِ فَدَخَلَ اَلْآذِنُ فَقَالَ هَذَا عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ بْنُ هَاشِمٍ قَالَ وَ مَا يَشَاءُ قَالَ اَلتَّرْجُمَانُ جَاءَ فِي إِبِلٍ لَهُ سَاقُوهَا يَسْأَلُكَ رَدَّهَا فَقَالَ مَلِكُ اَلْحَبَشَةِ لِأَصْحَابِهِ هَذَا رَئِيسُ قَوْمٍ وَ زَعِيمُهُمْ جِئْتُ إِلَى بَيْتِهِ اَلَّذِي يَعْبُدُهُ لِأَهْدِمَهُ وَ هُوَ يَسْأَلُنِي إِطْلاَقَ إِبِلِهِ أَمَا لَوْ سَأَلَنِيَ اَلْإِمْسَاكَ عَنْ هَدْمِهِ لَفَعَلْتُ رُدُّوا عَلَيْهِ إِبِلَهُ فَقَالَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ لِتَرْجُمَانِهِ مَا قَالَ لَكَ اَلْمَلِكُ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ أَنَا رَبُّ اَلْإِبِلِ وَ لِهَذَا اَلْبَيْتِ رَبٌّ يَمْنَعُهُ فَرُدَّتْ إِلَيْهِ إِبِلُهُ وَ اِنْصَرَفَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ نَحْوَ مَنْزِلِهِ فَمَرَّ بِالْفِيلِ فِي مُنْصَرَفِهِ فَقَالَ لِلْفِيلِ يَا مَحْمُودُ فَحَرَّكَ اَلْفِيلُ رَأْسَهُ فَقَالَ لَهُ أَ تَدْرِي لِمَ جَاءُوا بِكَ فَقَالَ اَلْفِيلُ بِرَأْسِهِ لاَ فَقَالَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ جَاءُوا بِكَ لِتَهْدِمَ بَيْتَ رَبِّكَ أَ فَتُرَاكَ فَاعِلَ ذَلِكَ فَقَالَ بِرَأْسِهِ لاَ فَانْصَرَفَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ إِلَى مَنْزِلِهِ فَلَمَّا أَصْبَحُوا غَدَوْا بِهِ لِدُخُولِ اَلْحَرَمِ فَأَبَى وَ اِمْتَنَعَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ لِبَعْضِ مَوَالِيهِ عِنْدَ ذَلِكَ اُعْلُ اَلْجَبَلَ فَانْظُرْ تَرَى شَيْئاً فَقَالَ أَرَى سَوَاداً مِنْ قِبَلِ اَلْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ يُصِيبُهُ بَصَرُكَ أَجْمَعَ فَقَالَ لَهُ لاَ وَ لَأَوْشَكَ أَنْ يُصِيبَ فَلَمَّا أَنْ قَرُبَ قَالَ هُوَ طَيْرٌ كَثِيرٌ وَ لاَ أَعْرِفُهُ يَحْمِلُ كُلُّ طَيْرٍ فِي مِنْقَارِهِ حَصَاةً مِثْلَ حَصَاةِ اَلْخَذْفِ أَوْ دُونَ حَصَاةِ اَلْخَذْفِ فَقَالَ عَبْدُ اَلْمُطَّلِبِ وَ رَبِ عَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ مَا تُرِيدُ إِلاَّ اَلْقَوْمَ حَتَّى لَمَّا صَارُوا فَوْقَ رُءُوسِهِمْ أَجْمَعَ أَلْقَتِ اَلْحَصَاةَ فَوَقَعَتْ كُلُّ حَصَاةٍ عَلَى هَامَةِ رَجُلٍ فَخَرَجَتْ مِنْ دُبُرِهِ فَقَتَلَتْهُ فَمَا اِنْفَلَتَ مِنْهُمْ إِلاَّ رَجُلٌ وَاحِدٌ يُخْبِرُ اَلنَّاسَ فَلَمَّا أَنْ أَخْبَرَهُمْ أَلْقَتْ عَلَيْهِ حَصَاةً فَقَتَلَتْهُ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۲۸۳
امام صادق (ع) فرمود: چون صاحب حبشه، لشکری را به همراه فیل فرستاد تا خانه کعبه را ویران کند، در راه، به یک گله شتر از عبد المطلب برخوردند و آن را بردند، خبر به عبد المطلب رسید و نزد صاحب حبشه آمد، دربان نزد او رفت و گفت: این عبد المطلب بن هاشم است، پرسید چه میخواهد؟ مترجم گفت: دنبال شتران خود آمده که لشکر ما آنها را بردهاند و از تو در خواست برگردانیدن آنها را دارند.
ملک حبشه به یاران خود گفت: این سرور و پیشوای مردمی است که من آمدهام خانهای که معبد آنها است ویران کنم و او از من خواهش میکند شتران او را رها سازم! اگر از من خواسته بود که دست از ویران کردن خانه کعبه بردارم میپذیرفتم، شترانش را به او پس بدهید عبد المطلب از مترجمش پرسید، شاه به تو چه گفت؟
به او گزارش داد، عبد المطلب گفت: من خداوند شترم، و آن خانه هم خداوندی دارد که جلوش را میگیرد، شترانش را به او دادند و عبد المطلب به خانه خود برگشت، در بر گشت خود به فیل برخورد و او گفت: ای محمود، فیل سر را جنبانید، به او گفت: میدانی تو را برای چه آوردند؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، فرمود: تو را آوردند تا خانه پروردگارت را ویران کنی، این کار را میکنی؟ با سر گفت: نه.
عبد المطلب به خانهاش برگشت، صبحی آن فیل را آوردند که در حرم در آورند، سر باز زد و از آنها اطاعت نکرد، عبد المطلب در این وقت به یکی از بستگانش گفت: برو بالای کوه و بنگر تا چه میبینی؟ گفت: من یک سیاهی از طرف دریا میبینم، به او فرمود:
دیده تو به همه آن میرسد؟ گفت: نه، و نزدیک است که برسد و چون نزدیک آمد، دیدهبان عبد المطلب گفت: پرنده بسیاری است که من آن را نمیشناسم و هر پرنده، سنگی به اندازه سنگی که با پشت ناخن میپرانند یا کوچکتر به منقار دارد، فرمود: سوگند به پروردگار کعبه، جز قوم حبشه را نخواهند، تا چون این پرندهها بالای سر همه آن لشکر رسیدند، سنگ ریزهها را انداختند و هر سنگریزه به مغز سر مردی خورد و از دُبُرش بیرون شد و او را کُشت، و از آنان جان بدر نبرد جز یک مرد که رفت و به مردم خود خبر داد و آن یکی هم چون به مردم خبر داد سنگریزهای بر او افتاد و او را کشت.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۳۳۷
امام صادق علیه السلام فرمود: چون امیر حبشه لشکر خود را همراه پیلان بسوی مکه فرستاد تا خانه کعبه را خراب کند، بشتران عبد المطلب برخوردند و آنها را پیش راندند، این خبر بعبد المطلب رسید. او نزد امیر حبشه آمد. دربان امیر در آمد و گفت: این عبد المطلب بن هاشم است، گفت: چه میخواهد؟ مترجم گفت:
آمده است و تقاضا دارد که شترانی را که لشکر تو بردهاند باو برگردانی، پادشاه حبشه باصحابش گفت: این مرد رئیس و پیشوای قومی است که من برای خراب کردن خانهای که عبادتش میکنند آمدهام، و او رها کردن شترانش را از من میخواهد، اگر او دست بازداشتن از خراب کردن کعبه را از من میخواست. میپذیرفتم، شترانش را باو برگردانید، عبد المطلب بمترجمش گفت: سلطان بتو چه گفت؟ مترجم باو گزارش داد، عبد المطلب گفت: من صاحب شتر هستم و خانه صاحبی دارد که آن را نگه میدارد، شتران را باو پس دادند و عبد المطلب بجانب منزلش برگشت. هنگام مراجعت بفیل برخورد، باو گفت: ای محمود! فیل سرش را حرکت داد، باو گفت: میدانی ترا برای چه آوردهاند؟ فیل با سر اشاره کرد: نه، عبد المطلب گفت:
ترا آوردهاند تا خانه پروردگارت را خراب کنی، چنین کاری را انجام میدهی؟ با سر اشاره کرد: نه، عبد المطلب بمنزلش مراجعت کرد.
چون صبح شد، لشکریان فیل را بردند تا وارد خانه شود، فیل سر باز زد و امتناع ورزید، آن هنگام عبد المطلب بیکی از غلامانش گفت: بالای کوه رو و بنگر تا چه بینی، گفت: یک سیاهی از طرف دریا میبینم گفت: چشمت بهمه آنها میرسد؟ گفت: نه ولی نزدیکست برسد، چون نزدیک شد، گفت: پرنده بسیاریست که آنها را نمیشناسم، و هر یک از آنها سنگی باندازه سنگی که با پشت ناخن میپرانند یا کوچکتر در منقار دارد: عبد المطلب گفت: بپروردگار عبد المطلب، جز این قوم را نخواهند، تا آنگاه که بالای سر همه لشکر قرار گرفتند، سنگریزه را انداختند، هر سنگریزه بر سر مردی فرود آمد و از مقعدش خارج شد و او را بکشت، از آن لشکر جز یک مرد جان بدر نبرد که رفت و گزارش را بمردم گفت: چون گزارش را گفت پرنده سنگریزه را افکند و او را هم بکشت.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۵۴۵
چند نفر از اصحاب ما روایت کردهاند، از احمد بن محمد بن عیسی، از ابن ابی عمیر، از محمد بن حمران، از ابان بن تغلب که گفت: امام جعفر صادق علیه السلام فرمود که: «چون پادشاه حبشه با لشکر خویش متوجّه مکّه معظّمه شد، و با ایشان فیلی بود که آن را آورده بودند که خانه خدا را خراب کنند، در بین راه به شتران عبدالمطّلب گذشتند و آنها را گردانیدند و به غارت بردند. و این خبر به عبدالمطّلب رسید بعد از آن به نزد پادشاه حبشه آمد و از دربان خواهش نمود که اذن دخول حاصل کند.
پس آن دربان طالب رخصت بر پادشاه، داخل شد و عرض کرد که: اینک عبدالمطّلب پسر هاشم است که آمده طالب ملاقات است. بعد از آنکه عبدالمطّلب داخل شد، پادشاه گفت: چه میخواهد؟ مترجم گفت که: به نزد تو آمده در باب شترانی چند که داشته، و لشکر آنها را به غارت بردهاند و از تو میخواهد که آنها را ردّ کنی. پادشاه حبشه به یاران خویش گفت که: اینک سردار قوم و حامی و مهتر ایشان است، من آمدهام به سوی خانه او که آن را میپرستد از برای آنکه آن را خراب کنم، و او از من خواهش میکند که شتران او را رها کنم.
بدانید و آگاه باشید که اگر از من میخواست که دست از خراب کردن آن خانه بدارم، هر آینه چنان میکردم و آن خانه را خراب نمیکردم، شتران او را بر او ردّ کنید.
پس عبدالمطّلب به دیلماج پادشاه گفت که: پادشاه چه گفت؟ دیلماج او را به آنچه پادشاه گفته بود، خبر داد. عبدالمطّلب گفت: من صاحب شترم و آن خانه را صاحب و پروردگاری است که آن را از خرابی منع خواهد فرمود. بعد از آن، شترانش به او رد شد و عبدالمطّلب به جانب منزل خود برگشت و در وقت برگشتن، به آن فیل گذشت. پس به آن فیل فرمود که: ای محمود، فیل سر خود را جنبانید. فرمود: آیا میدانی که تو را از برای چه امر آوردهاند؟ فیل به سر خویش اشاره کرد که: نه، عبدالمطّلب فرمود که: تو را آوردهاند از برای آنکه خانه پروردگار خود را خراب کنی. آیا خود را چنان میبینی که این کار را بکنی؟ فیل به سر خود اشاره کرد که: نه، پس عبدالمطّلب به منزل خود برگشت و چون اصحاب فیل صبح کردند، با فیل رفتند که داخل حرم شوند، فیل بر ایشان ابا و امتناع نمود و داخل نشد، در آن هنگام عبدالمطّلب به بعضی از غلامان یا دوستان خویش فرمود که: بر کوه ابو قُبیس بالا رو و بنگر که چیزی را میبینی. چون بالای کوه رفت، گفت: سیاهی میبینم که از جانب دریا میآید.
عبدالمطّلب فرمود که: چشمت به همه آن میرسد که ببینی چه چیز است؟ عرض کرد: نه، ولیکن نزدیک است که برسد. چون آن سیاهی نزدیک شد، گفت که: آن سیاهی، مرغ بسیاری است و آنها را نمیشناسم و نمیدانم که چه مرغند و هر مرغی سنگریزهای در منقار خود گرفته، مانند سنگ جمره، یا کوچکتر از سنگ جمره.
عبدالمطّلب فرمود: به پروردگار عبدالمطّلب سوگند، که این مرغان، کسی را نمیخواهند، مگر این گروه را. و آن مرغان آمدند تا چون بر بالای سر همه اصحاب فیل رسیدند، سنگریزهها را انداختند. پس هر سنگریزهای بر فرق سر مردی از ایشان فرود آمد، و از مقعدش بیرون رفت و او را کشت، و از ایشان کسی خلاصی نیافت، مگر یک مرد که مردم را خبر دهد، و چون ایشان را خبر داد، مرغ سنگریزه را انداخت و او را کشت».
راویان