الکافی (ط - الاسلامیه) - جلد ۱، حدیث ۱۲۹۷

علي بن ابراهيم عن ياسر قال :

کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۳, ۴۳۵ از یاسر خادم گوید: چون مأمون از خراسان بیرون شد و آهنگ بغداد داشت و فضل ذو الریاستین با او بیرون آمد و ما هم با امام رضا (ع) بیرون شدیم نامه‏ای به فضل بن سهل ذو الریاستین از برادرش حسن بن سهل رسید و ما در یکی از منزلهای میان راه بودیم، حسن به برادر خود نوشته بود: من در تحویل سال از نظر حساب نجومی نگاه کردم و از آنجا دریافتم که تو در فلان ماه روز چهارشنبه گرمی آهن و آتش خواهی چشید و رأی من این است که در آن روز به همراه امیر المؤمنین و امام رضا به حمام بروی و حجامت کنی و از خون آن به دست خود بریزی تا نحوست آن از تو برود. ذو الریاستین آن را به مأمون نوشت و از او خواست که از امام رضا (ع) این را درخواست کند، و مأمون به امام رضا (ع) نوشت و از آن حضرت این را در خواست کرد، و امام رضا (ع) در پاسخ نوشت من فردا به حمام نمی‏روم و برای تو و فضل هم صلاح نمی‏دانم که فردا به حمام روید، دوباره نامه به او نوشت و امام رضا (ع) باز در جواب نوشت: یا امیر المؤمنین من فردا به حمام نمی روم زیرا رسول خدا (ص) را امشب در خواب دیدم و به من فرمود: ای علی فردا به حمام مرو، من برای تو و سهل هم صلاح نمی‏دانم که فردا به حمام بروید، مأمون در پاسخ حضرت نوشت: ای آقای من تو راست فرمودی و رسول خدا (ص) هم راست گفته است، من‏ خود که فردا به حمام نمی‏روم و فضل به حال خود داناتر است. راوی گفت که یاسر گفت: چون شب رسید و خورشید نهان شد امام رضا (ع) فرمود که: بگوئید: «به خدا پناه بریم از شر آنچه امشب نازل می‏شود»، ما پی در هم آن را می‏گفتیم و چون امام رضا (ع) نماز بامداد را خواند به من گفت: برو بالای بام ببین چیزی میشنوی، و چون بالای بام رفتم یک شیونی را شنیدم که در هم شد و بالا گرفت و به ناگاه دیدیم مأمون از دری که از خانه او به خانه امام رضا (ع) داشت در آمد و می‏گفت: ای آقای من ای ابا الحسن خدا تو را در باره فضل اجر دهد، زیرا او دستور شما را نپذیرفت و به حمام رفت و جمعی با شمشیر بر او تاختند و او را کشتند و از آنها سه تن دستگیر شده‏اند که یکی از آنها خاله‏زاده او فضل بن ذی القلمین است. گوید: قشون و افسران طرفدار فضل به در خانه مأمون فراهم آمدند و گفتند: مأمون او را غافلگیر کرده و کشته و ما خون او را می‏خواهیم، و آتش آوردند که در خانه مأمون آتش بزنند، مأمون به امام رضا (ع) فرمود: ای آقای من به نظرت می‏آید که شما بیرون روید و این لشکر را متفرق کنید؟ یاسر گوید: امام رضا (ع) سوار شد و به من هم گفت: سوار شو، من سوار شدم و چون از درِ خانه بیرون آمدیم به مردم نگاهی کرد که از دوش هم بالا می‏رفتند و با دست خود به آنها اشاره کرد که پراکنده شوید، پراکنده شوید، یاسر گوید: مردم به آن حضرت رو آوردند و به روی هم می‏افتادند و به هر کس اشاره کرد دوید و گذشت. مصطفوی‏, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۲, ۴۰۹ یاسر خادم گوید: چون مأمون از خراسان بعزم بغداد بیرون رفت و فضل ذو الریاستین هم بیرون رفت، ما نیز همراه امام رضا علیه السلام بیرون شدیم، در یکی از منازل نامه‏ئی برای فضل بن سهل از برادرش حسن بن سهل آمد که: من از روی حساب نجوم بتحویل سال نگریستم و دیدم تو در روز چهارشنبه فلان ماه حرارت آهن و آتش میچشی، عقیده دارم که تو در آن روز با امیر المؤمنین و امام رضا علیه السلام بحمام روی و حجامت کنی و روی دستت خون بریزی تا نحوست آن از تو دور گردد. و در این باره بمأمون‏ هم نامه‏ئی نوشت و از او خواست که از امام رضا هم این تقاضا را بکند. مأمون بحضرت نامه‏ئی نوشت و درخواست کرد، حضرت در پاسخ او نوشت: من فردا بحمام نمیروم و عقیده ندارم تو و فضل هم فردا بحمام روید، مأمون دو مرتبه دیگر بحضرت نامه نوشت، امام رضا علیه السلام باو نوشت: یا امیر المؤمنین من فردا حمام نمیروم، زیرا دیشب پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله را در خواب دیدم بمن فرمود: ای علی؛ فردا حمام نرو و من عقیده ندارم که تو و فضل هم فردا بحمام روید، مأمون بحضرت نوشت شما راست میگوئی و پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله هم راست فرموده، من فردا حمام نمیروم و فضل خود بهتر داند. یاسر گوید: چون خورشید غروب کرد و داخل شب شدیم، امام رضا علیه السلام بما فرمود: بگوئید «ما از شر آنچه در این شب فرود می‏آید بخدا پناه میبریم» ما پیوسته اینسخن را میگفتم، تا چون امام رضا علیه السلام نماز صبح را گزارد، بمن فرمود: برو پشت بام گوش بده ببین چیزی میشنوی؟ چون بر بام برآمدم، صدای شیونی شنیدم که بالا گرفت و بسیار شد [شیون و فریادی شنیدم که کم کم بالا گرفت‏] ناگاه مأمون را دیدم از دری که میان منزل او و منزل امام رضا علیه السلام بود، درآمد و میگفت: خدا ترا در باره فضل اجر دهد، او (پند شما را) نپذیرفته بحمام رفت و گروهی بر سر او ریخته، با شمشیر او را کشته‏اند و سه تن از آنها دستگیر شده‏اند که یکی از آنها پسر خاله فضل ابن ذی القلمین است. یاسر گوید: سربازان و افسران و هواخواهان فضل در خانه مأمون انجمن کردند و میگفتند: این مرد یعنی مأمون او را غافلگیر کرده و کشته است و ما باید از او خونخواهی کنیم، و آتش آورده بودند تا خانه‏ او را بسوزانند- مأمون بامام رضا علیه السلام عرضکرد: آقای من! اگر صلاح میدانید بسوی این مردم روید و متفرقشان کنید. یاسر گوید: امام رضا علیه السلام سوار شد و بمن فرمود سوار شو، من سوار شدم و چون از در خانه بیرون شدیم حضرت مردم را دید که فشار می‏آورند، پس با دست خود اشاره کرد: پراکنده شوید، پراکنده شوید. یاسر گوید: بخدا آن مردم چنان روی ببازگشت گذاشتند که بالای یک دیگر می‏افتادند، و بهر کس اشاره فرمود، دوید و برفت. محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۲, ۶۸۱ علی بن ابراهیم، از یاسر روایت کرده است که گفت: چون مأمون از خراسان بیرون آمد و اراده بغداد داشت و فضل ذوالرّیاستین نیز بیرون آمد، و ما با حضرت امام رضا علیه السلام بیرون آمدیم، بر فضل بن سهل ذوالریّاستین نامه‏ای وارد شد از جانب برادرش حسن بن سهل و ما در بعضی از منزل‏ها بودیم. مضمون نامه آن‏که: من در باب تحویل سال در حساب نجوم نظر کردم و در آن یافتم که تو در فلان ماه، در روز چهارشنبه، گرمی آهن و گرمی آتش را می‏چشی، و از آنها متضرّر می‏شوی، و چنین صلاح می‏دانم که تو و امیر المؤمنین (یعنی: مأمون) و رضا داخل حمّام شوید در آن روز و در آن روز حجامت کنی، و به دست خود خون خود را بریزی تا آن‏که نحوست آن روز از تو برطرف شود. پس ذوالریّاستین این مطلب را به مأمون نوشت و از او خواهش کرد که از امام رضا علیه السلام این امر را در خواهد. پس مأمون به خدمت امام رضا علیه السلام نوشت، و این امر را از آن حضرت خواهش کرد. و امام رضا علیه السلام به سوی مأمون نوشت که: «من فردا داخل حمّام نمی‏شوم، و از برای تو و از برای فضل، هیچ‏یک صلاح نمی‏دانم که فردا داخل حمّام شوید». پس مأمون دو مرتبه رُقعه را بر آن حضرت برگردانید، حضرت امام رضا علیه السلام به او نوشت که: «یا امیر المؤمنین، من فردا داخل حمّام نمی‏شوم؛ زیرا که من در این شب رسول خدا صلی الله علیه و آله را در خواب دیدم و به من فرمود که: یا علی، فردا داخل حمّام مشو، و من صلاح تو و فضل را نمی‏دانم که فردا داخل حمّام شوید». مأمون به آن حضرت نوشت که: ای سیّد من، تو راست گفتی و رسول خدا راست گفت، من فردا داخل حمّام نمی‏شوم. و فضل بهتر می‏داند (یعنی:اگر می‏خواهد به حمّام برود، برود). علی بن ابراهیم می‏گوید که: یاسر گفت: چون شام کردیم و آفتاب غروب کرد، امام رضا علیه السلام به ما فرمود که: «بگویید: نعوذ باللَّه من شرّ ما ینزل فی هذه اللیلة، یعنی: پناه می‏بریم به خدا از بدی آنچه فرود می‏آید در این شب». پس ما مکرّر این را می‏گفتیم، و چون امام رضا علیه السلام نماز صبح را به جا آورد، به من فرمود که: «بر بام بالا رو و گوش بدار و ببین که آیا آوازی را می‏شنوی». پس من بر بالای بام رفتم، غوغا و آواز گریه‏ای شنیدم و آن غوغا و آواز سخت و بسیار شد. بعد از آن دیدم که مأمون داخل شد از آن دری که از خانه امام رضا علیه السلام به سوی خانه او گشوده بود و می‏گوید که: ای سیّد من، ای ابوالحسن، خدا تو را در مصیبت فضل مزد دهد که او کشته شد. و قصّه او چنان است که در حمّام داخل شده و گروهی با شمشیرها بر او داخل شده‏اند و او را کشته‏اند و از کسانی که بر او داخل شده‏اند، سه نفر به گیر آمده‏اند و یکی از ایشان، پسر خاله فضل پسر ذوالقلمین است. یاسر گفت: لشکر و سرداران و هر که از مردان و کسان فضل بودند، همه بر درِ خانه مأمون جمع شدند و گفتند که: اینک با فضل مکر و حیله کرده، و او را کشته-/ و مقصود ایشان مأمون بود-/ و می‏گفتند: هر آینه خون او را طلب می‏کنیم و آتش‏ها آوردند که در خانه مأمون را بسوزانند. پس مأمون به امام رضا علیه السلام عرض کرد که: ای سیّد من، صلاح می‏دانی که به سوی ایشان بیرون روی و ایشان را پراکنده سازی؟ علی بن ابراهیم می‏گوید که: یاسر گفت که: امام رضا علیه السلام سوار شد و به من فرمود که: «سوار شو» و من سوار شدم و چون از درِ خانه بیرون رفتیم، حضرت به مردم نگاه کرد و مردم انبوه شده، پشت در پشت ایستاده بودند. پس به دست خویش اشاره نمود و دو مرتبه به ایشان فرمود که: «پراکنده شوید». یاسر گفت: به خدا سوگند، که مردم شروع کردند که بر روی یکدیگر می‏افتادند و به کسی اشاره نفرمود، مگر آن‏که دوید و از آنجا گذشت.