حدیث امام محمّد باقر (ع) درباره دانش و دانايى در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ فَضْلِ الْعِلْم بَابُ النَّوَادِرِ
کتاب فضل العلم · روایت شده از امام محمّد باقر عليه السلام
سند
الحسين بن محمد عن معلي بن محمد عن الوشا عن ابان بن عثمان عن عبد الله بن سليمان قال :
سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع يَقُولُ وَ عِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ اَلْبَصْرَةِ يُقَالُ لَهُ عُثْمَانُ اَلْأَعْمَى وَ هُوَ يَقُولُ إِنَ اَلْحَسَنَ اَلْبَصْرِيَ يَزْعُمُ أَنَّ اَلَّذِينَ يَكْتُمُونَ اَلْعِلْمَ يُؤْذِي رِيحُ بُطُونِهِمْ أَهْلَ اَلنَّارِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع فَهَلَكَ إِذَنْ مُؤْمِنُ آلِ فِرْعَوْنَ مَا زَالَ اَلْعِلْمُ مَكْتُوماً مُنْذُ بَعَثَ اَللَّهُ نُوحاً ع فَلْيَذْهَبِ اَلْحَسَنُ يَمِيناً وَ شِمَالاً فَوَ اَللَّهِ مَا يُوجَدُ اَلْعِلْمُ إِلاَّ هَاهُنَا
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۱۴۷
عبد اللَّه بن سلیمان گوید: در محضر امام باقر (ع) بودم، مردی از اهل بصره نزد آن حضرت بود که عثمان کورش می گفتند و آن مرد میگفت: حسن بصری معتقد بود که آن کسانی که علم را کتمان کنند گند شکمشان اهل دوزخ را آزار دهد، شنیدم که امام فرمود: بنا بر این مؤمن آل فرعون هلاک است!! از بعثت حضرت نوح (ع) همیشه علم و دانش حق پنهان بوده، حسن به هر راهی خواهد برود، به خدا علم جز در این خاندان یافت نشود.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۶۴
عبد اللَّه بن سلیمان گوید مردی از اهل بصره که نامش عثمان اعمی بود بامام باقر (ع) عرض کرد: حسن بصری عقیده دارد کسانی که علم را کتمان کنند گند شکمشان اهل دوزخ را اذیت کند. امام فرمود: بنا بر این مؤمن آل فرعون هلاک شده است!! (در صورتی که قرآن او را بکتمان ایمان ستاید) از زمان بعثت نوح علیه السلام علم پنهان بوده است. حسن بصری بهر راهی که خواهد برود. بخدا علم جز در این خاندان یافت نشود.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۱۸۹
حسین بن محمد، از مُعلّی بن محمد، از وشّاء، از ابان بن عثمان، از عبداللَّه بن سلیمان روایت کرده است که گفت: شنیدم از امام محمد باقر علیه السلام که تکلم میفرمود و در خدمت آن حضرت مردی از اهل بصره بود که او را عثمان أعمی میگفتند و آن مرد میگفت:
حسن بصری گمان میکند که کسانی که علم را میپوشند، بوی بد شکمهای ایشان اهل جهنم را آزار میرساند. امام محمد باقر علیه السلام فرمود که: «پس، از این لازم میآید که مؤمن آل فرعون، هلاک شده باشد و علم خویش را به خدایی خدا و پیغمبری موسی میپوشید و کتمان میکرد». بعد از آن فرمود که: «همیشه علم پوشیده بوده است از آن روزی که خدای تعالی نوح را به پیغمبری فرستاد تا امروز. پس حسن به هر طرف که میخواهد از راست و چپ برود و آنچه میخواهد بگوید. به خدا سوگند که علم یافت نمیشود، مگر در اینجا» (یعنی خانه نبوت و معدن خلافت، یا مکان شریف آن حضرت. و ممکن است که آن جناب اشاره به سینه خود فرموده باشد). باب در بیان روایت کردن کتابها و حدیث و ...