حدیث امام جعفر صادق (ع) در کتاب الکافي جلد ۱ کِتَابُ التَّوْحِيدِ بَابُ جَوَامِعِ التَّوْحِيد
کتاب التوحيد · روایت شده از امام جعفر صادق عليه السلام
سند
علي بن محمد عن صالح بن ابي حماد عن الحسين بن يزيد عن الحسن بن علي بن ابي حمزه عن ابراهيم عن ابي عبد الله ع قال :
إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ اِسْمُهُ وَ تَعَالَى ذِكْرُهُ وَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ سُبْحَانَهُ وَ تَقَدَّسَ وَ تَفَرَّدَ وَ تَوَحَّدَ وَ لَمْ يَزَلْ وَ لاَ يَزَالُ وَ هُوَ اَلْأَوَّلُ وَ اَلْآخِرُ وَ اَلظََّاهِرُ وَ اَلْبََاطِنُ فَلاَ أَوَّلَ لِأَوَّلِيَّتِهِ رَفِيعاً فِي أَعْلَى عُلُوِّهِ شَامِخُ اَلْأَرْكَانِ رَفِيعُ اَلْبُنْيَانِ عَظِيمُ اَلسُّلْطَانِ مُنِيفُ اَلْآلاَءِ سَنِيُّ اَلْعَلْيَاءِ اَلَّذِي عَجَزَ اَلْوَاصِفُونَ عَنْ كُنْهِ صِفَتِهِ وَ لاَ يُطِيقُونَ حَمْلَ مَعْرِفَةِ إِلَهِيَّتِهِ وَ لاَ يَحُدُّونَ حُدُودَهُ لِأَنَّهُ بِالْكَيْفِيَّةِ لاَ يُتَنَاهَى إِلَيْهِ
ترجمه
کمره ای, اصول کافی ترجمه کمره ای جلد ۱, ۳۹۷
ابراهیم (یا صیقل باشد یا کرخی یا بصری) از امام صادق (ع) روایت کند که فرمود: به راستی خدای تبارک اسمه و تعالی ذکره و جل ثنائه، منزه است و مقدس، یگانه است و تنها، همیشه بوده و همیشه هست، او است اول، او است آخر و او است ظاهر و هم باطن، اول بودنش را آغازی نیست، در اعلای علوّش رفیع است و ارکان او فراز است و دستگاهش منیع است. عظیم السلطان است و راد نعمت است و بزرگواریش درخشان است، آن است که همه ستایش گویان از کنه وصفش درماندهاند. و توان تحمل معرفت الهیت او را ندارند و نتوانند او را محدود نمایند، زیرا با چگونگی نتوان به آستان حضرت او رسید.
مصطفوی, اصول کافی ترجمه مصطفوی جلد ۱, ۱۸۶
امام صادق علیه السلام فرمود: خدای که نامش پر برکت و یادش متعالی و ثنایش بزرگست، منزه و مقدس است، تنها و یگانه است همیشه بوده و همیشه باشد، اولست و آخر، ظاهر است و باطن، ناآغازست، رفیعست در بالاترین درجه بلندی، ارکانش شامخ، دستگاهش رفیع، سلطنتش بزرگ، نعمش فراوان، بزرگواریش درخشان است، وصفکنندگان از حقیقت صفتش عاجز گشته و توانائی تحمل معرفت خدائی او را ندارند، نتوانند محدودش ساخت زیرا با بیان کیفیت باو نتوان رسید.
محمدعلی اردکانی, تحفة الأولیاء( ترجمه أصول کافی) - جلد ۱, ۴۳۵
علی بن محمد، از صالح بن ابی حمّاد، از حسین بن یزید، از حسن بن علی بن ابی حمزه، از ابراهیم، از امام جعفر صادق علیه السلام روایت کرده است که آن حضرت فرمود:
«خدای تعالی نامش بزرگوار و کثیر البرکات و از عیوب و نقایص مبرّاست، و آوازهاش برتر از بیان مدح، و ثنایش بزرگ است و پاک و منزه و پاکیزه است، و متفرّد است در الوهیت و متوحّد است به ربوبیت. و همیشه بوده و خواهد بود «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ» «۱»؛ «و اوست اول (که پیش از او چیزی نبوده)، و آخر (که بعد از او چیزی نمیباشد)، و ظاهر و هویداست (به حسب آثار و آیات)، و باطن و نهان است» (به حسب ذات). پس اوّلیت او را اوّلی نیست، در حالی که در اعلا علوّ خود، بلندی و بزرگواری دارد، و ارکان آن جناب (که مراد از آن، علم و قدرت و امثال آن است)، در غایت علو و ارتفاع است (چون کوههای بلند که انظار عقول عالیه به آن نمیرسند، و بنیاد دیوار ربوبیتش در نهایت رفعت است، که دیدههای اوهام آن را
__________________________________________________
(۱). حدید، ۳.
نمیبینند) و تسلط و قهرش عظیم (یا حجت و برهانش بزرگ)، و نعمتهایش افزون (و از حد حصر بیرون) است. و مکان بلند و مرتبه ارجمندش در نهایت بلندی است (که بر همه چیز مشرف است). آنکه همه وصف کنندگان از وصف کُنه صفتش عاجز و درماندهاند و نمیتوانند که بار معرفت خدایی او را بردارند، و حدودش را بیان نمیتوانند کرد؛ زیرا که به سبب کیفیت و چگونگی به او نمیتوان رسید» (که کُنهش ادراک شود).